Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) đang lấy ý kiến dự thảo thông tư quy định về khai thác, sử dụng tài nguyên giáo dục mở trong hoạt động giáo dục đại học. Mục tiêu là hình thành hệ sinh thái học liệu số dùng chung, thúc đẩy chuyển đổi số và học tập suốt đời. Đây được xem là bước tiến quan trọng mang lại nhiều quyền lợi mới cho sinh viên.
Quy định rõ ràng về tài nguyên giáo dục mở
Dự thảo lần đầu tiên đưa ra các khái niệm cụ thể về tài nguyên giáo dục mở, học liệu mở, giấy phép mở, quyền truy cập mở, nền tảng giáo dục mở và cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia. Theo đó, tài nguyên giáo dục mở bao gồm giáo trình, bài giảng của giảng viên, học liệu tham khảo, khóa học trực tuyến, học liệu đa phương tiện, phần mềm mã nguồn mở hoặc dữ liệu học tập phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Các tài nguyên này có thể thuộc phạm vi công cộng hoặc được phát hành theo giấy phép mở, cho phép người dùng truy cập, giữ lại, sử dụng lại, sửa đổi, kết hợp và phân phối lại theo quy định.
Yêu cầu chất lượng và bản quyền
Để đảm bảo chất lượng giáo dục đại học, dự thảo yêu cầu tài nguyên giáo dục mở phải đáp ứng tính khoa học, tính sư phạm, tính cập nhật; tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ, an toàn thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Các cơ sở đào tạo phải ban hành quy trình nội bộ, tổ chức thẩm định trước khi công bố và đưa vào sử dụng chính thức.
Kết nối và chia sẻ học liệu toàn quốc
Đáng chú ý, dự thảo yêu cầu các cơ sở đào tạo kết nối, tích hợp và cập nhật tài nguyên giáo dục mở lên cổng truy cập tài nguyên giáo dục mở quốc gia. Điều này nhằm hình thành dữ liệu dùng chung trên toàn quốc, tăng khả năng chia sẻ, tìm kiếm và khai thác học liệu giữa các trường đại học. Người sử dụng được quyền truy cập, khai thác, chia sẻ, chỉnh sửa tài nguyên theo giấy phép mở, nhưng phải tuân thủ quy định về quyền tác giả, trích dẫn nguồn, không sử dụng vào mục đích vi phạm pháp luật hoặc xuyên tạc nội dung học thuật.
Trách nhiệm của cơ sở giáo dục
Dự thảo cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục đại học xây dựng kế hoạch phát triển tài nguyên giáo dục mở; ban hành chính sách khuyến khích giảng viên, sinh viên tham gia xây dựng và chia sẻ học liệu; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin; tổ chức đào tạo, bồi dưỡng năng lực khai thác và sử dụng tài nguyên giáo dục mở.
Giải pháp cho thực trạng thiếu học liệu
Theo Bộ GD&ĐT, hiện nay hệ thống học liệu số hóa tại các cơ sở giáo dục đại học còn phân tán, thiếu liên thông, chưa được khai thác hiệu quả. Nhiều trường thiếu hụt học liệu chất lượng để phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu. Tài nguyên giáo dục mở được xem là giải pháp quan trọng để mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức, giảm chi phí học liệu và thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học.
Việc xây dựng thông tư nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất cho việc xây dựng, phát triển, chia sẻ, khai thác và sử dụng tài nguyên giáo dục mở, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, thúc đẩy học tập suốt đời và nâng cao khả năng tiếp cận tri thức cho người học.
