Theo thầy giáo hotboy Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, hiện tượng quên sạch kiến thức rất phổ biến trong mùa thi và hoàn toàn có thể xử lý được nếu hiểu đúng nguyên nhân và áp dụng 3 bước đơn giản ngay tại phòng thi.
Bỗng dưng 'đứng hình', quên sạch kiến thức
Mùa thi luôn đi kèm với những áp lực vô hình. Không ít học sinh rơi vào tình huống trớ trêu: ôn tập kỹ lưỡng, làm đề thành thạo nhưng khi nhận đề thi lại bỗng dưng 'đứng hình', đầu óc trắng xóa như chưa từng học gì.
Lý giải hiện tượng này, thầy Hiếu cho biết nguyên nhân không nằm ở việc học chưa đủ mà đến từ phản ứng của não bộ trước sự lo âu và căng thẳng.
Theo thầy Hiếu, khi làm bài thi, não bộ sử dụng vùng vỏ não trước trán để xử lý thông tin, đưa ra quyết định và truy xuất kiến thức đã lưu trữ trong trí nhớ. Tuy nhiên, khi học sinh quá lo lắng, sợ làm bài không tốt hoặc liên tục tưởng tượng đến kết quả tiêu cực, trung tâm xử lý cảm xúc lo âu trong não sẽ được kích hoạt mạnh mẽ.
Lúc này, não bộ ưu tiên phản ứng với căng thẳng thay vì tư duy lý trí. Hệ quả là đường dẫn tới kho lưu trữ ký ức tạm thời bị 'đóng băng', khiến học sinh không thể nhớ ra những kiến thức vốn đã học rất kỹ trước đó. Đó cũng là lý do nhiều người thuộc bài rất tốt nhưng khi đứng thuyết trình hoặc bước vào kỳ thi quan trọng lại quên sạch những gì mình đã chuẩn bị.
3 bước giúp 'gọi lại' trí nhớ ngay trong phòng thi
Sau khi hiểu được cơ chế hoạt động của não bộ, điều quan trọng nhất là biết cách xử lý khi rơi vào trạng thái 'trắng não'.
Bước 1: Đừng cố hoảng loạn hoặc ngồi chờ
Theo thầy Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, sai lầm phổ biến nhất là càng cố nhớ lại càng lo lắng hơn. Khi không thể truy xuất thông tin, nhiều học sinh bắt đầu hoảng sợ, từ đó làm mức độ căng thẳng tăng lên và khiến não bộ tiếp tục 'khóa' đường dẫn tới trí nhớ. Vì vậy, việc đầu tiên cần làm là chấp nhận rằng mình đang bị căng thẳng và không tiếp tục ép bản thân phải nhớ ngay lập tức.
Bước 2: Thư giãn trong 1-2 phút
Một trong những phương pháp được khoa học chứng minh có tác dụng giảm lo âu là kỹ thuật hít thở sâu. Học sinh có thể ngồi thẳng lưng, đặt hai chân vững trên sàn, hít một hơi thật sâu, sau đó cố gắng hít thêm một nhịp ngắn nữa để lồng ngực căng tối đa. Tiếp theo, thở ra thật chậm và kéo dài nhất có thể. Việc thở chậm giúp gửi tín hiệu tới não bộ rằng cơ thể đang an toàn và thư giãn, từ đó làm giảm mức báo động của trung tâm lo âu. Chỉ cần thực hiện khoảng 3 lần liên tiếp trong hơn 1 phút, nhiều học sinh sẽ cảm thấy bình tĩnh hơn đáng kể.
Ngoài ra, thầy Hiếu cũng gợi ý một cách đơn giản khác là tạm thời không nhìn vào đề thi, nhắm mắt thư giãn trong khoảng 1-2 phút để não bộ có thời gian lấy lại trạng thái cân bằng. Nhiều người lo sợ việc nghỉ vài phút sẽ làm mất thời gian làm bài. Tuy nhiên, theo thầy Hiếu, đôi khi lùi lại một bước lại giúp tiến nhanh hơn nhiều bước phía sau.
Bước 3: Khởi động lại trí nhớ bằng những kiến thức dễ
Sau khi lấy lại bình tĩnh, học sinh không nên lao ngay vào những câu khó. Thay vào đó, hãy lấy giấy nháp và viết ra những công thức hoặc kiến thức cực kỳ quen thuộc mà mình chắc chắn nhớ được. Ví dụ như định lý Pythagore, công thức tính quãng đường hay những khái niệm cơ bản nhất của môn học. Việc truy xuất những thông tin đơn giản này giúp 'khơi thông' lại đường dẫn tới kho trí nhớ.
Tiếp đó, hãy ưu tiên làm các câu dễ trước. Khi giải được một vài câu, vùng não phụ trách tư duy và xử lý thông tin sẽ hoạt động trở lại hiệu quả hơn. Từ đó, khả năng nhớ lại kiến thức cũng dần được phục hồi và học sinh có thể quay lại giải quyết những câu hỏi khó.
'Nghệ thuật thư giãn' cũng là một kỹ năng đi thi
Theo thầy giáo Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu, hiện tượng 'trắng não' trong phòng thi không phải là dấu hiệu của việc học kém hay thiếu năng lực. Đây chỉ là phản ứng tự nhiên của não bộ khi chịu áp lực quá lớn. Vì vậy, bên cạnh việc học kiến thức, học sinh cũng cần học cách kiểm soát cảm xúc và thư giãn ngay trong phòng thi. Khi biết cách bình tĩnh, não bộ sẽ hoạt động hiệu quả hơn và giảm đáng kể nguy cơ rơi vào trạng thái mất trí nhớ tạm thời.
'Bởi đôi khi, lùi một bước để lấy lại sự cân bằng chính là cách giúp chúng ta tiến thêm hai hoặc ba bước phía trước', thầy Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu nhấn mạnh.
