Ông Phạm Ngọc Thưởng, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT), cho biết bộ này đang triển khai nhiều nhóm công việc cụ thể nhằm đảm bảo sự thống nhất sách giáo khoa trên phạm vi toàn quốc, bắt đầu từ năm học 2026 - 2027. Song song với đó, Bộ GD-ĐT tiếp tục đổi mới chương trình giảng dạy, nâng cao chất lượng dạy và học, đáp ứng yêu cầu phát triển năng lực và kỹ năng cho học sinh trong giai đoạn mới.
Sách giáo khoa không phải là pháp lệnh
Trước đó, theo ông Thưởng, để triển khai theo yêu cầu về một bộ sách giáo khoa thống nhất, Bộ GD-ĐT đã thành lập tổ nghiên cứu, tham khảo ý kiến từ các sở GD-ĐT và chuyên gia, xây dựng tiêu chí lựa chọn và quyết định chọn một trong ba bộ sách hiện hành. Bộ sách “Kết nối tri thức với cuộc sống” của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã được Bộ trưởng phê duyệt để áp dụng thống nhất trên toàn quốc.
Về triển khai trong thời gian tới, ông Thưởng cho biết Bộ GD-ĐT đã ban hành văn bản hướng dẫn các địa phương sử dụng thống nhất bộ sách giáo khoa này, đồng thời cho phép khai thác các bộ sách khác làm tài liệu tham khảo. Quan điểm được nhấn mạnh là việc dạy và học phải theo chương trình, sách giáo khoa chỉ là học liệu; do đó, không gây lãng phí đối với các bộ sách khác đang được sử dụng.
Bộ cũng đã hoàn thành hiệu chỉnh nội dung sách giáo khoa, đặc biệt ở các môn lịch sử, địa lý và giáo dục công dân, phù hợp với việc điều chỉnh địa giới hành chính khi chuyển từ mô hình chính quyền ba cấp sang hai cấp.
Với mục tiêu đảm bảo cung ứng đầy đủ sách giáo khoa cho nhà trường và giáo viên chậm nhất 20 ngày trước khai giảng, ông Thưởng cho biết đến thời điểm hiện tại, 5/7 miền của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đã nhập kho và công bố giảm giá sách trung bình 13,3% so với năm học trước.
Công tác tập huấn giáo viên được thực hiện theo hướng trọng tâm, tập trung vào các nội dung vướng mắc cần giải đáp, tránh dàn trải. Theo Thứ trưởng, với nền tảng chuyên môn vững vàng, giáo viên có thể giảng dạy hiệu quả với các bộ sách giáo khoa khác nhau.
“Việc thống nhất một bộ sách giáo khoa dùng chung không đồng nghĩa với việc giới hạn nguồn học liệu; sách giáo khoa không phải là ‘pháp lệnh’, mà là tài liệu phục vụ dạy và học. Giáo viên và học sinh có thể tham khảo thêm các nguồn tài liệu khác như sách, báo, internet để làm phong phú kiến thức và phù hợp với định hướng từ ‘dạy kiến thức’ sang ‘dạy kỹ năng’, từ đó hình thành phẩm chất, năng lực cho học sinh”, ông Thưởng khẳng định.
Sẽ tăng thời lượng các môn khoa học công nghệ
Về điều chỉnh chương trình và cơ cấu môn học, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng cho biết, theo thông lệ quốc tế, một chương trình giáo dục có vòng đời từ 10 đến 15 năm mới thay đổi tổng thể. Tuy nhiên, hằng năm, Bộ GD-ĐT thực hiện “phát triển chương trình” thông qua rà soát, điều chỉnh nội dung và chỉ đạo chuyên môn. Các nhà trường được chủ động xây dựng kế hoạch giáo dục phù hợp trên cơ sở khung chương trình chung.
Trong thời gian tới, ông Thưởng thông tin, Bộ GD-ĐT sẽ tiếp tục tinh chỉnh, bổ sung các nội dung theo Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị, như: tăng thời lượng các môn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, giáo dục STEM, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo (AI). Đồng thời, tăng cường giáo dục kỹ năng sống, văn hóa và nghệ thuật nhằm đảm bảo chuẩn đầu ra nhưng không gây quá tải cho học sinh.
Dù vậy, ông Thưởng nhấn mạnh, việc điều chỉnh chương trình cần được thực hiện thận trọng, có đánh giá tác động và huy động sự tham gia của chuyên gia, nhà khoa học và giáo viên trực tiếp giảng dạy. Mục tiêu là đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh mới, đồng thời đảm bảo tính ổn định của chương trình giáo dục phổ thông.
Định hướng xuyên suốt là chuyển từ “dạy kiến thức” sang “dạy kỹ năng”, quan trọng nhất là đổi mới phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá và phát triển năng lực tự học của học sinh. Khi đó, học sinh có thể thích ứng với mọi chương trình, sách giáo khoa và học liệu khác nhau.
