Lần đầu tiên, đông đảo đại diện các cơ sở đào tạo y khoa hàng đầu cả nước cùng các bệnh viện thực hành đã tham dự buổi tọa đàm “Đào tạo bác sĩ nội trú trong khối ngành sức khỏe” do Trường đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) phối hợp với Trường đại học Y Dược Cần Thơ tổ chức tại thành phố Cần Thơ.
Vai trò quan trọng của đào tạo bác sĩ nội trú
Theo Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên, Hiệu trưởng Trường đại học Y Dược Cần Thơ, đào tạo bác sĩ nội trú là mô hình đào tạo đặc thù, có vai trò quan trọng trong phát triển nguồn nhân lực y tế chất lượng cao cho đất nước. Trong bối cảnh ngành y tế và giáo dục đại học đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện và hội nhập quốc tế, việc cùng nhìn nhận thực trạng, tháo gỡ khó khăn, thống nhất định hướng phát triển chương trình đào tạo là hết sức cần thiết.
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Ngọc Thành, Hiệu trưởng Trường đại học Y Dược (Đại học Quốc gia Hà Nội) cho biết, cả nước hiện có 34 trường đại học y dược, trong đó 13 trường đào tạo bác sĩ nội trú. Riêng hai trường Đại học Y Hà Nội và Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh chiếm tới hơn 70% tổng số bác sĩ nội trú tốt nghiệp mỗi năm với hơn 40 mã ngành đào tạo. Tuy nhiên, chất lượng đầu ra bác sĩ nội trú suy giảm, không đồng đều; không có chuẩn chung, nhưng bằng tốt nghiệp có giá trị như nhau; phần lớn các bác sĩ nội trú ra trường đều làm việc tại bệnh viện tuyến trung ương, thành phố lớn… không có quy định thực hiện nghĩa vụ xã hội.
Thực trạng và nhu cầu nhân lực
Theo báo cáo của Bộ Y tế, đào tạo bác sĩ nội trú tại Việt Nam có lịch sử 52 năm (từ năm 1974). Tính đến hết năm 2025, toàn quốc đã đào tạo được 8.441 bác sĩ nội trú. Cùng với bác sĩ chuyên khoa cấp I và chuyên khoa cấp II, lực lượng này hiện chiếm tới 79% tổng số bác sĩ có trình độ sau đại học của cả nước. Dự kiến trong năm 2026, sẽ có thêm 1.276 bác sĩ nội trú tốt nghiệp. Đây là nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng vai trò nòng cốt tại các bệnh viện tuyến trung ương và tuyến tỉnh trong công tác khám bệnh, chữa bệnh, tăng cường trực cấp cứu, hồi sức; tham gia công tác đào tạo, chuyển giao kỹ thuật cho tuyến dưới; hướng dẫn sinh viên thực hành; nghiên cứu khoa học...
Tuy nhiên, xét một cách tổng thể, số lượng bác sĩ nội trú mới chiếm khoảng 4% tổng số bác sĩ tốt nghiệp trong cả nước. Trong khi đó, nhu cầu cần bác sĩ nội trú là rất lớn, không chỉ các bệnh viện tuyến dưới “khát” nguồn nhân lực này, mà ngay cả bệnh viện tuyến trung ương cũng đang thường xuyên có nhu cầu tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng cao. Khảo sát hơn 30 bệnh viện tuyến trung ương và địa phương (Bạch Mai, E, Nhi trung ương, Nghệ An, Phú Thọ, Thanh Hóa…) cho thấy nhu cầu bác sĩ nội trú là rất lớn, trong khi nguồn cung khá khan hiếm. Nhu cầu đào tạo bác sĩ nội trú trong 2 năm 2026 và 2027 đối với một số bệnh viện tuyến trung ương là 3.697 và bệnh viện tuyến tỉnh, thành phố là 3.843 bác sĩ.
Chính sách và định hướng phát triển
Bên cạnh nhu cầu nguồn nhân lực của các bệnh viện và nhu cầu được khám, chữa bệnh chất lượng cao của người dân, thời gian qua, Đảng và Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ đặc biệt quan tâm, chỉ đạo sát sao và đã ban hành nhiều văn bản then chốt, làm kim chỉ nam trong định hướng phát triển khoa học công nghệ, giáo dục và đào tạo như Nghị quyết số 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo; Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe Nhân dân với quan điểm chỉ đạo “Đột phá phát triển giáo dục và đào tạo phải bắt đầu từ đổi mới tư duy, nhận thức và thể chế”. Các văn bản cũng giao ngành y tế tập trung phát triển nhân lực y tế bảo đảm đồng bộ về số lượng và chất lượng; đặc biệt là phát triển nhân lực y tế chuyên sâu chất lượng cao, phát triển nhân lực y tế cho các trạm y tế tuyến xã phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Đáng chú ý, lần đầu tiên trong lịch sử, Luật Giáo dục đại học năm 2025 đã đánh dấu một bước tiến pháp lý cực kỳ quan trọng, quy định “Chương trình đào tạo chuyên sâu sau đại học thuộc lĩnh vực sức khỏe cấp văn bằng bác sĩ nội trú, bác sĩ chuyên khoa do Bộ trưởng Bộ Y tế hướng dẫn, tổ chức thực hiện và quản lý”. Được biết, Bộ Y tế xác định bác sĩ nội trú là chương trình đào tạo những nhân tài trẻ, chuyên gia giỏi dành cho các bác sĩ vừa mới tốt nghiệp. Do đó, Bộ đang xây dựng các phương án, định hướng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo cũng như tiếp cận các chuẩn của quốc tế.
Đề xuất cải cách từ các chuyên gia
Giáo sư, Tiến sĩ Lê Ngọc Thành cho rằng đã đến lúc cần cải cách toàn diện và đồng bộ trong đào tạo nhân lực y khoa vừa đáp ứng nhu cầu xã hội vừa hội nhập quốc tế. Theo đó, thời gian đào tạo đại học là 6 năm và sau đại học là từ 3 đến 5 năm (tùy chuyên khoa). Trao đổi tại tọa đàm, đại diện các cơ sở đào tạo bác sĩ nội trú và cơ sở sử dụng bác sĩ nội trú cũng đề xuất các giải pháp về hình thức, thời gian đào tạo tại cơ sở thực hành cũng như tại cơ sở đào tạo; quy định về tuyển sinh đầu vào, thi tốt nghiệp đầu ra, thời điểm tham gia kỳ kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; có chính sách ưu tiên cho bác sĩ nội trú trong quá trình học được tham gia kỳ kiểm tra đánh giá năng lực cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh, được hưởng lương cũng như được hỗ trợ các chi phí trong quá trình học tập…
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Tú, Hiệu trưởng Trường đại học Y Hà Nội, nơi có kinh nghiệm hơn 50 năm đào tạo bác sĩ nội trú, cho rằng trên thế giới việc đào tạo bác sĩ nội trú đã và đang có rất nhiều thay đổi. Do vậy, cần có những đánh giá toàn diện cho mô hình đào tạo bác sĩ nội trú tại Việt Nam trong tương lai. Việc đào tạo bác sĩ nội trú cần được coi là đào tạo chuyên khoa sâu (4-5 năm); đầu vào bác sĩ nội trú cũng phải được xây dựng một cách phù hợp. Giáo sư Nguyễn Hữu Tú cho rằng việc đổi mới đào tạo bác sĩ nội trú là phù hợp, nhưng có lộ trình cụ thể. Hiện nay, Hội đồng Y khoa quốc gia đang chuẩn bị điều kiện để từ cuối năm 2027 tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực trên toàn quốc, các cơ sở đào tạo có thể xem xét, tích hợp hai kỳ thi này.
Hiệu trưởng Đại học Y Hà Nội đề xuất ba ưu tiên. Thứ nhất: tập trung xây dựng mô hình đào tạo sau đại học khối ngành sức khỏe tại Việt Nam, trong đó khẩn trương sửa đổi các quy định đào tạo sau đại học, vì các quy định hiện hành đã quá cũ, không còn phù hợp. Thứ hai, đề xuất ban hành cơ chế tài chính (lương) cho người học bác sĩ nội trú. Thứ ba, xây dựng các tiêu chí đầu vào, đầu ra, chuẩn hóa chương trình đối với đào tạo bác sĩ nội trú.
