Những 'đất vàng' đại học giữa lòng Sài Gòn: Lịch sử trăm năm và vị trí đắc địa
Trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh sở hữu nhiều khuôn viên đại học nằm trên những vị trí được xem là "đất vàng", không chỉ có giá trị về mặt địa lý mà còn mang trong mình lịch sử hình thành hàng trăm năm. Những cơ sở giáo dục này là minh chứng sống động cho sự phát triển của nền giáo dục đại học Việt Nam.
Trường ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM: Từ thành Gia Định đến ngã tư vàng
Cơ sở chính của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM tọa lạc tại vị trí đắc địa bậc nhất - ngã tư đường Lê Duẩn - Tôn Đức Thắng - Đinh Tiên Hoàng thuộc phường Sài Gòn. Với diện tích khoảng 1,1 ha, trường nằm gần các địa điểm nổi tiếng như cầu Ba Son, Dinh Độc Lập và Thảo Cầm Viên.
Lịch sử của khuôn viên này bắt đầu từ khoảng năm 1890 thời Pháp thuộc, khi nơi đây là Trường Trung học Collège Chasseloup-Laubat. Điều đặc biệt, theo các tư liệu và bản đồ lịch sử, khu vực này từng nằm trong phạm vi thành Gia Định (thành Phụng) do nhà Nguyễn xây dựng lại năm 1836.
Quá trình phát triển của trường:
- Tiền thân là Đại học Văn khoa Sài Gòn, thành lập năm 1957 thuộc Viện Đại học Sài Gòn
- Sau năm 1976, trở thành bộ phận của Đại học Tổng hợp TP.HCM
- Năm 1996, chính thức mang tên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP.HCM khi gia nhập Đại học Quốc gia TP.HCM
Các trường đại học trung tâm khác: Vị trí chiến lược và bề dày lịch sử
Đại học Kinh tế TP.HCM nằm tại ngã tư Phạm Ngọc Thạch - Nguyễn Đình Chiểu (phường Xuân Hòa), cách Trường ĐH KHXH&NV khoảng 1,5 km. Vị trí này gần Hồ Con Rùa và công viên Phan Đình Phùng, được thành lập ngày 27/10/1976 và là cơ sở đào tạo đại học đầu tiên về kinh tế và quản lý tại Việt Nam sau năm 1975. Tháng 10/2023, trường chính thức được chuyển thành Đại học Kinh tế TP.HCM theo quyết định của Thủ tướng.
Trường Đại học Kiến trúc TP.HCM có nguồn gốc từ Ban Kiến trúc thuộc Trường Mỹ thuật Đông Dương, được thành lập năm 1926 tại Hà Nội theo mô hình đào tạo của Pháp. Sau năm 1975, Bộ Xây dựng tổ chức lại hệ thống đào tạo kiến trúc tại miền Nam. Đến năm 1981, trường chính thức được thành lập theo quyết định của Bộ Xây dựng, trở thành một trong những cơ sở đào tạo kiến trúc, quy hoạch và xây dựng quan trọng ở phía Nam.
Cụm đại học y tế và giáo dục trung tâm
Trường Đại học Y Dược TP.HCM tọa lạc tại khu vực trung tâm trên trục đường Hồng Bàng (phường Chợ Lớn), nằm trong cụm y tế lớn nhất thành phố với vị trí liền kề nhiều bệnh viện tuyến đầu:
- Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM
- Bệnh viện Chợ Rẫy
- Bệnh viện Hùng Vương
Tiền thân của trường là Trường Đại học Y khoa Sài Gòn (Y khoa Đại học đường Sài Gòn), được thành lập năm 1947 như một phân hiệu của Trường Y khoa Hà Nội. Quá trình phát triển đầy biến động:
- Năm 1954: Chính thức mang tên Trường Đại học Y Dược Sài Gòn
- Năm 1961: Tách thành hai trường độc lập: Y khoa và Dược khoa
- Năm 1962: Ban Nha khoa tách ra thành Nha khoa Đại học đường Sài Gòn
Tam giác đại học An Dương Vương - Nguyễn Văn Cừ
Ba trường đại học quan trọng khác tạo thành tam giác giáo dục tại trung tâm TP.HCM, chỉ cách nhau vài phút di chuyển:
Trường Đại học Sư phạm TP.HCM có tiền thân là Đại học Sư phạm Sài Gòn, thành lập năm 1957. Sau năm 1975, hệ thống đào tạo giáo viên được tổ chức lại và đến năm 1976, trường chính thức mang tên hiện nay. Năm 1999, trường được tách ra từ Đại học Quốc gia TP.HCM để xây dựng thành trường sư phạm trọng điểm khu vực phía Nam. Khuôn viên trường có diện tích sàn khoảng 100.000 m² với nhiều mảng xanh lớn, cổng chính nằm trên đường An Dương Vương.
Trường Đại học Sài Gòn đối diện Trường Đại học Sư phạm TP.HCM, có nguồn gốc từ ngôi trường được xây dựng năm 1908 với tên gọi Trường Trung học Pháp - Hoa tại Sài Gòn, đến nay đã 118 năm. Tổng diện tích khuôn viên khoảng 57.000 m², nổi bật với kiến trúc cổ kính mang dấu ấn giao thoa giữa phong cách Trung Hoa và kiến trúc Pháp.
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên TP.HCM nằm trên đường Nguyễn Văn Cừ có nguồn gốc từ Trường Cao đẳng Khoa học thuộc Viện Đại học Đông Dương, thành lập tại Sài Gòn năm 1941. Sau năm 1975, trường được tổ chức lại thành Trường Đại học Tổng hợp TP.HCM. Năm 1996, khi Đại học Quốc gia TP.HCM được thành lập và tổ chức lại, cơ sở này tách thành hai trường: Trường Đại học Khoa học Tự nhiên và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn.
Những trường đại học này không chỉ là trung tâm đào tạo chất lượng cao mà còn là những di sản kiến trúc, văn hóa có giá trị, góp phần tạo nên bản sắc độc đáo cho giáo dục đại học Thành phố Hồ Chí Minh. Vị trí đắc địa cùng bề dày lịch sử hàng trăm năm đã biến những khuôn viên này thành những "đất vàng" thực sự trong lòng thành phố.
