Niềm tin vào giá trị bằng đại học tại Mỹ suy giảm mạnh mẽ
Trong nhiều thập kỷ, tấm bằng cử nhân từng được xem như biểu tượng của "giấc mơ Mỹ", mở ra con đường dẫn đến công việc ổn định, thu nhập cao và cơ hội thăng tiến rõ ràng. Tuy nhiên, hiện nay, niềm tin vào giá trị của giáo dục đại học đang suy giảm một cách nghiêm trọng và đáng báo động.
Khảo sát cho thấy sự đảo chiều trong quan điểm
Một cuộc khảo sát mới đây do The Wall Street Journal phối hợp với tổ chức nghiên cứu NORC thuộc Đại học Chicago thực hiện đã tiết lộ những con số đáng chú ý. Theo đó, 56% người Mỹ cho rằng việc học đại học 4 năm không còn đáng với chi phí bỏ ra, trong khi chỉ 42% vẫn tin rằng tấm bằng cử nhân mang lại lợi ích xứng đáng. Đây là mức niềm tin thấp nhất kể từ khi cuộc khảo sát được thực hiện, phản ánh một sự thay đổi lớn trong tâm lý xã hội.
Sự hoài nghi này đặc biệt phổ biến trong nhóm người trẻ từ 18 đến 34 tuổi, và đáng chú ý hơn, ngay cả những người đã tốt nghiệp đại học cũng ngày càng nghi ngờ giá trị của tấm bằng mà họ sở hữu. Điều này cho thấy hệ thống giáo dục đại học có thể đang bước vào một giai đoạn thay đổi sâu sắc và cần phải được cải tổ.
Nguyên nhân dẫn đến sự suy giảm niềm tin
Ông Ted Mitchell, Chủ tịch Hội đồng Giáo dục Mỹ, tổ chức đại diện cho hơn 1.700 trường đại học và cao đẳng, nhận định rằng kết quả khảo sát là một lời cảnh tỉnh rõ ràng đối với ngành giáo dục. Ông cho biết: "Đây là một kết quả đáng suy ngẫm đối với tất cả những người làm giáo dục đại học. Chúng ta không chỉ cần truyền thông tốt hơn về giá trị của giáo dục mà còn phải cải thiện cách vận hành của hệ thống để lấy lại niềm tin từ xã hội."
Theo ông Mitchell, hai vấn đề lớn nhất đang làm xói mòn niềm tin vào giáo dục đại học là gánh nặng nợ sinh viên và tỷ lệ tốt nghiệp chỉ khoảng 60% tại các trường đại học bốn năm. Những yếu tố này đã khiến nhiều người đặt câu hỏi về tính hiệu quả của việc đầu tư vào giáo dục đại học.
Sự gia tăng của các lựa chọn thay thế
Sự hoài nghi đối với giáo dục đại học bắt đầu gia tăng sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và trở nên rõ rệt hơn trong giai đoạn đại dịch Covid-19. Trong thập kỷ qua, số lượng sinh viên theo học đại học tại Mỹ đã giảm khoảng 15%, trong khi các lựa chọn thay thế như học nghề, chương trình thực tập và đào tạo kỹ năng nghề nghiệp lại tăng mạnh.
Trước đây, sự nghi ngờ về giá trị của đại học chủ yếu tập trung ở nam giới và người sống tại khu vực nông thôn. Tuy nhiên, khảo sát mới cho thấy tâm lý này đã lan rộng ra hầu hết các nhóm dân cư, từ người trẻ đến người lớn tuổi, từ cư dân nông thôn tới thành phố. Hiện chỉ còn một số nhóm vẫn giữ niềm tin tương đối vào giá trị của đại học, bao gồm những người có bằng đại học và nhóm có thu nhập trên 100.000 USD mỗi năm.
Câu chuyện thực tế từ người trong cuộc
Câu chuyện của Danielle Tobias, 50 tuổi, sống tại Lorain (bang Ohio), là một ví dụ điển hình cho những trăn trở này. Cha mẹ bà Tobias đều không học đại học và luôn tin rằng đại học sẽ mang lại tương lai tốt đẹp hơn cho con gái. Tobias tốt nghiệp năm 2003 tại Lake Erie College với bằng cử nhân ngành nghiên cứu về ngựa, nhưng khi rời trường, bà mang theo khoản nợ sinh viên lên tới 85.000 USD.
Sau vài năm làm việc tại một trang trại và dạy cưỡi ngựa, Tobias nhận ra thu nhập không đủ để trang trải cuộc sống và trả nợ. Hiện bà làm kỹ thuật viên chạy thận tại một cơ sở y tế với thu nhập khoảng 36.000 USD mỗi năm, nơi đã đào tạo bà miễn phí. Dù đều đặn trả 125 USD mỗi tháng, khoản nợ của bà vẫn tăng lên 145.000 USD do tiền lãi, và bà thừa nhận có thể sẽ không bao giờ trả hết.
Con của bà, năm nay 20 tuổi, đã tốt nghiệp trung học và đang làm việc tại một cửa hàng tạp hóa. Tobias khuyên cậu nên suy nghĩ thật kỹ trước khi lựa chọn con đường đại học. "Tôi nghĩ đại học phù hợp với một số ngành nghề nhất định," bà nói. "Nhưng tôi khuyên cháu nên cân nhắc học nghề kỹ thuật hoặc một công việc tay nghề cao."
Quan điểm từ các chuyên gia
Bryan Caplan, giáo sư kinh tế tại Đại học George Mason, cho rằng đại học vẫn là lựa chọn tốt đối với những học sinh có thành tích xuất sắc. Tuy nhiên, với những học sinh trung bình, việc học đại học chỉ thực sự đáng giá nếu theo đuổi các ngành có nhu cầu cao như kinh tế hoặc kỹ thuật. Ông cũng nhấn mạnh rằng việc nhiều trường vẫn thu học phí đầy đủ trong thời gian đại dịch, dù sinh viên phải học trực tuyến, đã làm tổn hại đáng kể tới uy tín của hệ thống giáo dục đại học.
Niềm tin vẫn chưa hoàn toàn biến mất
Dù vậy, không phải ai cũng mất niềm tin vào đại học. Patsy Williams, 70 tuổi, một lao công tại Anderson (bang South Carolina), vẫn tin rằng giáo dục là con đường quan trọng để thay đổi cuộc sống. Bà chỉ học đến lớp 11 trước khi phải đi làm tại một nhà máy, và trong ba người con của bà, chỉ có một người tốt nghiệp đại học.
"Tôi muốn các cháu của mình học được càng nhiều càng tốt," bà nói. "Ở đây bây giờ không còn nhà máy nữa, chỉ có nhà hàng. Làm việc trong nhà hàng thì không thể mua được nhà hay xe." Williams thường nói với bảy người cháu của mình rằng bà hy vọng một ngày nào đó trong gia đình sẽ có bác sĩ và luật sư.
Trong bối cảnh chi phí học tập ngày càng cao và thị trường lao động thay đổi nhanh chóng, câu hỏi về giá trị của tấm bằng đại học đang trở thành một cuộc tranh luận lớn tại Mỹ. Và dù niềm tin đang suy giảm, nhiều người vẫn tin rằng giáo dục, theo cách này hay cách khác, vẫn là chìa khóa cho tương lai.
