Ngành Kỹ Thuật Khởi Sắc: Cơ Hội Và Thách Thức Cho Thí Sinh Năm 2026
Chiều ngày 31.3, Báo Thanh Niên đã tổ chức chương trình tư vấn truyền hình trực tuyến với chủ đề "Cơ hội khi chọn học ngành kỹ thuật". Sự kiện được phát sóng đồng thời trên các nền tảng thanhnien.vn, fanpage Facebook, YouTube và TikTok của báo, thu hút sự quan tâm lớn từ phụ huynh và thí sinh.
Vì Sao Nhóm Ngành Kỹ Thuật Then Chốt Khởi Sắc?
Theo thống kê từ Bộ GD-ĐT về kỳ thi tốt nghiệp THPT giai đoạn 2020 - 2025, tỷ lệ thí sinh chọn các môn khoa học xã hội luôn cao hơn hẳn so với khoa học tự nhiên. Đặc biệt trong năm 2025, sự chênh lệch này càng trở nên rõ nét hơn bao giờ hết.
Cụ thể, môn Lịch sử và Địa lý có tỷ lệ thí sinh lựa chọn cao nhất, lần lượt đạt 42,4% và 41,8%. Trong khi đó, các môn khoa học tự nhiên như Vật lý chỉ đạt 30,4%, Hóa học 21,2% và Sinh học thấp ở mức 6,2%. Đáng chú ý, các môn Tin học và Công nghệ thậm chí còn được lựa chọn ít nhất với tỷ lệ chưa tới 1%.
Tuy nhiên, một nghịch lý thú vị đã xảy ra trong kết quả tuyển sinh năm 2025. Khối ngành công nghệ chiến lược và kỹ thuật lại thu hút được rất nhiều thí sinh giỏi, với 17 ngành có điểm chuẩn trúng tuyển từ 28/30 trở lên, cho thấy sự khởi sắc đáng kể.
Phân Tích Từ Các Chuyên Già Hàng Đầu
Tiến sĩ Võ Thanh Hải, Phó giám đốc thường trực Đại học Duy Tân, nhận định: "Số lượng thí sinh giỏi lựa chọn ngành học chiến lược của quốc gia ngày càng tăng lên là điều đáng mừng. Chất lượng thí sinh tốt hơn sẽ là điều kiện cần để có nguồn nhân lực tốt sau khi tốt nghiệp và cơ hội việc làm của người học sẽ cao hơn."
Năm nay, Đại học Duy Tân tuyển sinh 3.000 chỉ tiêu trong lĩnh vực này với 20 ngành đào tạo và 40 chuyên ngành, theo 4 loại chương trình đào tạo khác nhau: tiên tiến, tài năng, liên kết quốc tế và chuẩn.
Lý giải về sức hút của khối ngành này, tiến sĩ Hải cho rằng mức điểm trúng tuyển cao năm 2025 xuất phát từ các chủ trương, chính sách của Nhà nước như:
- Quyết định số 1018/QĐ-TTg về Chiến lược phát triển công nghiệp bán dẫn Việt Nam đến năm 2030 và tầm nhìn 2050.
- Quyết định 29/2025/QĐ-TTg cho phép sinh viên các ngành STEM được vay vốn ưu đãi tại Ngân hàng Chính sách xã hội với lãi suất chỉ 4,8%/năm.
- Mức vay tối đa bao gồm toàn bộ học phí và sinh hoạt phí lên tới 5 triệu đồng/tháng.
Giáo sư - Tiến sĩ Nguyễn Quốc Hưng, Viện trưởng Viện Kỹ thuật HUTECH, Trường Đại học Công nghệ TP.HCM, chia sẻ: "Khối ngành STEM có triển vọng phát triển tốt, thời gian tới sẽ thu hút ngày càng nhiều sự quan tâm của người học. Điều này rất đáng mừng."
Tuy nhiên, giáo sư Hưng cũng cảnh báo khi số lượng thí sinh đăng ký học càng đông, tỷ lệ cạnh tranh sẽ cao hơn. Tại Trường Đại học Công nghệ TP.HCM, khối ngành STEM chiếm trên 60% lượng thí sinh đăng ký vào trường năm 2025.
Những Lưu Ý Trước Khi Chọn Học Khối Ngành Kỹ Thuật
Thạc sĩ Trương Quang Trị, Phó trưởng phòng Công tác sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, nhấn mạnh: "Cơ hội với người học rất lớn khi thị trường lao động không chỉ trong nước mà cả thế giới đều 'khát' nguồn nhân lực, đặc biệt nhân lực chất lượng cao. Nhưng để học khối ngành này cần có điều kiện, đòi hỏi người học có năng lực phù hợp."
Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vi, Phó khoa Kỹ thuật Trường Đại học Việt Đức, đưa ra quan điểm sâu sắc: "Trí tuệ nhân tạo (AI) không thể thay thế kỹ sư, nhưng kỹ sư biết AI dễ thay thế những kỹ sư không biết AI. Do đó, các trường đều có điều chỉnh chương trình đào tạo để trang bị cho người học kiến thức mới nhất về công nghệ."
Theo báo cáo "Tương lai việc làm 2025" của Diễn đàn Kinh tế thế giới, ước tính đến năm 2030 sẽ có 92 triệu việc làm bị thay thế và 170 triệu việc làm mới được tạo ra do tác động của AI, dữ liệu lớn và tự động hóa. Các vị trí liên quan đến khoa học dữ liệu, an toàn thông tin, kỹ thuật ô tô, môi trường hay năng lượng tái tạo sẽ có nhu cầu nhân lực hàng đầu.
Khảo sát của Microsoft cũng cho thấy 40% doanh nghiệp khó tuyển lao động có kỹ năng STEM, với thiếu hụt nhân lực công nghệ khoảng 150.000 - 200.000 người mỗi năm, đặc biệt trong các lĩnh vực AI, dữ liệu, kỹ thuật và công nghệ số.
Khuyến Khích Thí Sinh Khá Môn Khoa Học Tự Nhiên Theo Học
Tiến sĩ Võ Thanh Hải thẳng thắn chia sẻ: "Tuy cơ hội nghề nghiệp với người học khối ngành kỹ thuật rất lớn nhưng người học cũng đối diện nhiều thách thức. Độ khó ngành học lớn, khối lượng kiến thức nhiều, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp đúng khóa bình quân chỉ 50%, tỷ lệ sàng lọc sinh viên cao hơn so với khối ngành kinh tế, ngôn ngữ..."
Chính vì vậy, tiến sĩ Hải khuyến khích các thí sinh có năng lực khá ở các môn khoa học tự nhiên như toán, lý, hóa nên theo học khối ngành này. Ông phân tích thêm: "Dù xét điểm thi đánh giá năng lực thì bài thi vẫn kiểm tra kiến thức về toán, lý. Do đó, thí sinh có kiến thức cơ bản về khoa học tự nhiên sẽ phù hợp với nhóm ngành STEM."
Thạc sĩ Trương Quang Trị đưa ra lời khuyên thiết thực: "Năm 2026, quy chế tuyển sinh cho phép các trường sử dụng đa dạng các phương thức xét tuyển tạo thêm cơ hội rộng mở hơn cho thí sinh. Do đó, thí sinh nên xây dựng cho mình chiến lược xét tuyển thông minh để tăng cơ hội."
Tiến sĩ Nguyễn Hồng Vi cũng nhấn mạnh: "Người học hãy dành thời gian để tìm hiểu thật kỹ trước khi lựa chọn ngành nghề, đặc biệt là những ngành nghề liên quan đến lĩnh vực STEM. Các ngành học này đòi hỏi phương pháp học tập, tư duy logic và khả năng thích ứng nhanh với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ."
Các chuyên gia đồng thuận rằng với sự chuẩn bị kỹ lưỡng và lựa chọn phù hợp, cơ hội thành công trong khối ngành kỹ thuật sẽ nằm trong tầm tay của mỗi thí sinh.
