Cạnh tranh gay gắt tuyển dụng giảng viên tiến sĩ: Trường công lập đảo chiều thu hút nhân tài
Cách đây 7 - 8 năm, các trường đại học công lập từng "đau đầu" vì giảng viên giỏi có xu hướng nghỉ việc để chuyển sang trường tư thục. Thời điểm đó, trường đại học tư trả lương hấp dẫn, cơ chế thông thoáng, môi trường làm việc năng động và cơ hội thăng tiến rõ ràng. Tuy nhiên, thực tế hiện nay đang đổi chiều một cách mạnh mẽ.
Bối cảnh mới và sự dịch chuyển nhân sự
Trong bối cảnh các trường đang cần đáp ứng chuẩn cơ sở giáo dục đại học, mở rộng quy mô hoặc hướng tới mục tiêu xếp hạng quốc tế, việc tuyển dụng giảng viên trình độ tiến sĩ trở nên sôi động hơn bao giờ hết. Nếu hôm nay một trường đại học đưa ra chính sách thu hút bằng chế độ lương và phúc lợi hấp dẫn, thì hôm sau, một trường khác có thể đưa ra chính sách cao hơn. Trong đó, nhiều trường đại học công lập với những lợi thế sẵn có đã thu hút nhiều giảng viên từ trường tư thục.
Việc tuyển dụng giảng viên trình độ cao đang rất sôi động và có sự cạnh tranh gay gắt khi nhiều trường đại học công lập đưa ra chính sách hấp dẫn để thu hút nhân lực. Trưởng khoa của một trường đại học tư thục cũng đang rất lo lắng vì một số nhân sự của khoa quyết định nghỉ việc để đầu quân vào trường đại học công lập với lý do muốn thay đổi môi trường làm việc và tìm kiếm cơ hội phát triển tốt hơn, mặc dù thu nhập và môi trường làm việc tại trường này khá ổn.
Quan điểm từ các chuyên gia giáo dục
PGS-TS Bùi Quang Hùng, Phó giám đốc Đại học Kinh tế TP.HCM (UEH), cho biết: "Thời gian qua, UEH cũng đã tiếp nhận và đánh giá nhiều hồ sơ ứng viên là các tiến sĩ đang công tác tại các trường đại học tư thục. Sự dịch chuyển nhân sự này là hoàn toàn bình thường trong một thị trường lao động học thuật năng động. Thực tế cho thấy, có không ít tiến sĩ từ các trường tư thục đã đáp ứng xuất sắc các yêu cầu khắt khe của UEH và hiện đang công tác hiệu quả tại trường".
Theo ông Hùng, bất kể ứng viên đến từ đâu, tất cả đều phải trải qua quy trình tuyển dụng minh bạch và nghiêm ngặt của Hội đồng tuyển dụng UEH, bao gồm: đánh giá hồ sơ khoa học, giảng thử (thường bằng tiếng Anh) và phỏng vấn chuyên môn sâu. "Nếu ứng viên chứng minh được năng lực toàn diện, phù hợp với tầm nhìn và giá trị cốt lõi của UEH, nhà trường luôn trải thảm đỏ chào đón", PGS-TS Hùng cho hay.
PGS-TS Phan Hồng Hải, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM, cũng thông tin từ năm 2025 đến nay, trường đã tuyển mới khoảng 60 giảng viên, tập trung ở các lĩnh vực mũi nhọn và ngành đào tạo có nhu cầu cao. Trong số này, có hơn 30 giảng viên có kinh nghiệm từ các trường tư, hơn 20 giảng viên được đào tạo ở nước ngoài đã trở về công tác.
Tại Trường Đại học Công thương TP.HCM, riêng năm 2025 trường đã thu hút 3 phó giáo sư và 31 tiến sĩ. Từ đầu năm 2026 đến nay đã có 7 tiến sĩ; trong đó có 12 giảng viên từ trường đại học tư thục và 5 tiến sĩ từ nước ngoài về.
Nhận định về vấn đề này, tiến sĩ Võ Văn Tuấn, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Văn Lang, cho biết: "Nguồn nhân lực chất lượng cao trong giáo dục đại học đang trở nên khan hiếm do đào tạo tiến sĩ đang siết chặt. Trong khi đó nhu cầu tuyển dụng của các trường đại học tăng mạnh. Cầu vượt cung dẫn đến sự cạnh tranh vô cùng gay gắt".
Chính sách tuyển dụng hấp dẫn từ các trường công lập
Thời gian qua, Trường Đại học Công thương TP.HCM thực hiện các chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Theo đó, cán bộ, giảng viên có học vị tiến sĩ khi về công tác tại trường, ngoài việc được hưởng đầy đủ các chế độ, chính sách như đội ngũ hiện có, còn được hỗ trợ ban đầu thêm 100 triệu đồng đối với tiến sĩ; 150 triệu đồng đối với phó giáo sư và 200 triệu đồng đối với giáo sư. Giảng viên có học hàm phó giáo sư trở lên có thu nhập cứng hằng tháng gần 60 triệu đồng, tiến sĩ khoảng 35 - 40 triệu đồng chưa kể các khoản thù lao, phụ cấp...
Từ năm 2022, thu nhập bình quân của phó giáo sư tại Trường Đại học Công nghệ kỹ thuật TP.HCM là hơn 60 triệu đồng/tháng, tiến sĩ hơn 30 triệu đồng/tháng; thậm chí một số người thu nhập gấp 3 - 5 lần tùy vào vị trí, thâm niên...
Còn Đại học Kinh tế TP.HCM vào tháng 3.2026 chính thức công bố gói chính sách đãi ngộ toàn diện. Cụ thể, ứng viên trình độ tiến sĩ khi chính thức trở thành viên chức/giảng viên của UEH sẽ được nhận mức hỗ trợ ban đầu 150 triệu đồng/người, phó giáo sư là 300 triệu và giáo sư là 500 triệu đồng. Ngoài ra, thu nhập hằng tháng được đảm bảo ở mức độ cạnh tranh rất cao trên thị trường. Được biết giảng viên của Đại học này làm việc từ năm thứ 3 trở đi, mức thu nhập của tiến sĩ khoảng 35 - 40 triệu đồng/tháng, phó giáo sư 55 - 60 triệu đồng/tháng, giáo sư từ 65 - 70 triệu đồng/tháng.
Với Đại học Quốc gia TP.HCM, Trường Đại học Kinh tế - luật hỗ trợ 150 triệu đồng đối với nhân sự không quá 45 tuổi có học vị tiến sĩ; 250 triệu đồng đối với nhân sự không quá 50 tuổi có học hàm phó giáo sư và 350 triệu đồng đối với nhân sự không quá 50 tuổi có học hàm giáo sư và cam kết làm việc tại trường tối thiểu 5 năm. Thu nhập của giảng viên là tiến sĩ tại trường từ 28 - 45 triệu đồng/tháng; phó giáo sư từ 53 - 65 triệu đồng/tháng và giáo sư từ 65 - 75 triệu đồng/tháng.
Tiến sĩ có thời gian làm việc dưới 3 năm tại Trường Đại học Bách khoa có mức lương tham khảo khoảng 35 triệu đồng/tháng, trên 3 năm là 45 triệu đồng/tháng, phó giáo sư và giáo sư khoảng 85 triệu đồng/tháng.
Với Trường Đại học Công nghệ thông tin, mức lương theo vị trí việc làm 21 triệu đồng/tháng/tiến sĩ, thu nhập trung bình 45 triệu đồng/tháng, được hỗ trợ bài báo khoa học thuộc danh mục ISI/Scopus tối đa 200 triệu đồng/bài, hỗ trợ kinh phí khi đạt giáo sư là 100 triệu đồng, phó giáo sư là 70 triệu đồng, được hỗ trợ sắp xếp ở nhà công vụ...
Trường Đại học Công nghiệp TP.HCM cũng triển khai nhiều chính sách ưu tiên để thu hút giảng viên là tiến sĩ trở lên, bao gồm hỗ trợ ban đầu khi nhận công tác, đặc biệt với các tiến sĩ tốt nghiệp ở nước ngoài; xây dựng cơ chế thu nhập cạnh tranh gắn với hiệu quả giảng dạy và nghiên cứu…
Thu nhập có phải là tất cả?
Về xu hướng giảng viên từ trường tư chuyển về trường công, PGS-TS Phan Hồng Hải cho rằng đây là một diễn biến đáng chú ý nhưng không mang tính tuyệt đối. Đồng thời, trong bối cảnh hiện nay, sự dịch chuyển nhân lực giữa các khu vực là bình thường, phản ánh quá trình cạnh tranh lành mạnh của hệ thống giáo dục đại học.
"Giảng viên từ trường tư sang trường công, nguyên nhân không chỉ nằm ở yếu tố thu nhập mà còn liên quan đến môi trường học thuật và cơ hội nghiên cứu ổn định hơn tại các trường công lập lớn, uy tín học thuật và thương hiệu của nhà trường, cũng như điều kiện phát triển nghề nghiệp dài hạn; đồng thời, cơ chế tự chủ đang giúp các trường công ngày càng linh hoạt, tiệm cận cơ chế thị trường. Mặt bằng thu nhập giữa khu vực công và tư đang dần thu hẹp. Điều quan trọng là mỗi cơ sở đào tạo phải xây dựng được giá trị riêng và môi trường đủ hấp dẫn để thu hút và giữ chân người tài", ông Hải nhận định.
PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn cũng cho rằng trường xác định rất rõ chính sách tài chính chỉ là một phần. "Để giữ chân người tài một cách lâu dài vẫn là môi trường học thuật, cơ hội phát triển, cơ chế trọng dụng và sự ghi nhận xứng đáng đối với những đóng góp thực chất. Thu nhập cao nhưng phải được thiết kế theo hiệu quả và lộ trình nghề nghiệp dài hạn, hướng tới việc gắn kết các nhân sự chiến lược bằng cơ chế bền vững, minh bạch và tạo động lực", PGS-TS Xuân Hoàn chia sẻ.
Có thể nói, bên cạnh thu nhập hấp dẫn, một môi trường học thuật tự do, sáng tạo và minh bạch là nơi mà bất cứ giảng viên nào cũng mong muốn, dù là trường công hay tư.
Trường tư thục làm gì để cạnh tranh?
Nhiều trường đại học tư thục thời gian qua cũng có chính sách hấp dẫn để thu hút giảng viên trình độ cao. Chẳng hạn Trường Đại học Nguyễn Tất Thành có mức thưởng dành cho giảng viên tiến sĩ về làm việc tại trường là 200 triệu đồng. Trường Đại học Văn Lang có mức lương và đãi ngộ khá như thu nhập tối thiểu 350 triệu đồng/năm, hỗ trợ 300 triệu đồng học tiến sĩ với một số trường hợp, thưởng 350 triệu đồng/năm với giảng viên có bài báo khoa học đăng trên tạp chí WoS/Scopus...
Tiến sĩ Võ Văn Tuấn nhận định: "Thu hút giảng viên bằng lương thưởng, thu nhập không phải là cách lâu dài. Muốn thu hút và giữ chân giảng viên, mỗi trường phải xây dựng một chiến lược lâu dài và có tính bền vững".
Theo tiến sĩ Tuấn, điều quan trọng mà giảng viên mong muốn là một môi trường làm việc có thể phát huy, phát triển chuyên môn, học thuật và có lộ trình nghề nghiệp rõ ràng.
Thạc sĩ Trịnh Hữu Chung, Phó hiệu trưởng Trường Đại học Gia Định, cho hay trường tư đứng trước nhiều khó khăn nhưng vẫn phải đầu tư ngân sách để tuyển dụng người có trình độ cao; đồng thời tạo môi trường làm việc tốt nhất có thể để giữ chân giảng viên.
