Đầu tháng 6, gần 1.000 giáo viên phổ thông của tỉnh Tuyên Quang tham gia chương trình tập huấn ứng dụng AI trong giảng dạy do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Tuyên Quang tổ chức. Không còn là những nội dung bồi dưỡng quen thuộc về chuyên môn hay phương pháp lên lớp, nhiều thầy, cô giáo lần đầu được hướng dẫn khai thác các công cụ AI để thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu số, hỗ trợ kiểm tra, đánh giá và cá thể hóa hoạt động học tập. Cùng với việc làm quen các công cụ mới, giáo viên cũng được lưu ý về kỹ năng kiểm chứng thông tin, sử dụng AI đúng mục đích và bảo đảm đạo đức nghề nghiệp trong môi trường số.
Bồi dưỡng kép: AI và tâm lý học đường
Không lâu sau đó, nhiều giáo viên cốt cán của địa phương tiếp tục tham gia khóa bồi dưỡng về tư vấn tâm lý học đường. Nội dung tập huấn tập trung vào nhận diện sớm những biểu hiện bất ổn tâm lý, kỹ năng tham vấn ban đầu và phối hợp gia đình để hỗ trợ học sinh. Hai lớp học với hai nội dung khác nhau nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: chuẩn bị cho người thầy những năng lực cần thiết trước khi học sinh trở lại trường.
Là một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, tỉnh Lạng Sơn luôn nỗ lực trang bị, tập huấn cho giáo viên trên địa bàn những kiến thức mới, bắt kịp với giáo dục cả nước. Vận dụng nguồn xã hội hóa, ngành giáo dục xã Tri Lễ tăng cường kết nối với các tổ chức doanh nghiệp xã hội công nghệ để tập huấn cho giáo viên.
Cô Hoàng Hương Lan, giáo viên Trường Phổ thông dân tộc bán trú - Trung học cơ sở Tri Lễ chia sẻ: “Thật sự chúng mình rất mừng, thay vì trước đây phải tự tìm tòi, tự bỏ kinh phí cho các khóa học ứng dụng AI, thì nay có chuyên gia về tận nơi, tận tình hướng dẫn, giải đáp các khúc mắc, mở mang kiến thức hơn rất nhiều!”.
Hà Nội và TP.HCM đẩy mạnh chuyển đổi số
Đối với Hà Nội, các cơ sở giáo dục đang rốt ráo triển khai nhiều đợt bồi dưỡng hè, trong đó chuyển đổi số và ứng dụng AI trở thành nội dung trọng tâm nhằm giúp giáo viên làm chủ công nghệ, nâng cao hiệu quả dạy học. Cũng thời gian này, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục tổ chức các chương trình tập huấn quy mô lớn cho cán bộ quản lý và giáo viên về sử dụng sách giáo khoa, đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng học liệu số và phát triển năng lực ứng dụng công nghệ trong nhà trường.
Từ đô thị lớn đến địa phương miền núi, không khí chuẩn bị cho năm học mới đang diễn ra khẩn trương. Điểm chung dễ nhận thấy là nội dung bồi dưỡng đã thay đổi đáng kể. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là chương trình, sách giáo khoa hay phương pháp giảng dạy thì nay, AI, chuyển đổi số và tâm lý học đường trở thành những năng lực mới được nhiều địa phương ưu tiên.
Sự thay đổi ấy không chỉ xuất phát từ yêu cầu của chuyển đổi số mà còn từ thực tế học sinh hôm nay đang lớn lên trong một môi trường khác trước - AI đã hiện diện trong học tập và đời sống hằng ngày của các em. Trong khi đó, những vấn đề về sức khỏe tinh thần, áp lực học tập, kỹ năng thích ứng cũng đặt ra yêu cầu mới đối với nhà trường và giáo viên.
Nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên
Nhìn từ góc độ khoa học giáo dục, TS Lê Anh Vinh, Viện trưởng Khoa học Giáo dục Việt Nam cho rằng: “Giáo dục AI không đơn thuần là dạy học sinh sử dụng một công cụ công nghệ, mà là chuẩn bị năng lực để học tập, làm việc và chung sống trong một xã hội có AI. Vì vậy, cùng với việc xây dựng khung nội dung giáo dục AI cho học sinh, việc bồi dưỡng giáo viên trở thành điều kiện tiên quyết”. Ông nhấn mạnh, giáo viên phổ thông không cần trở thành chuyên gia AI, nhưng cần được trang bị đủ hiểu biết để sử dụng công nghệ đúng cách, thiết kế các hoạt động học tập phù hợp và hướng dẫn học sinh khai thác AI một cách có trách nhiệm. Điều quan trọng nhất là giúp học sinh hiểu rằng AI hỗ trợ tư duy chứ không thay thế tư duy, còn người thầy vẫn giữ vai trò dẫn dắt trong quá trình học tập.
Song song với AI, việc nhiều địa phương đưa nội dung tư vấn tâm lý học đường vào chương trình bồi dưỡng hè cũng phản ánh một yêu cầu mới đối với nghề giáo. Trong bối cảnh học sinh chịu nhiều tác động từ môi trường số, áp lực học tập và các mối quan hệ xã hội, giáo viên không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn cần biết lắng nghe, nhận diện sớm những dấu hiệu bất thường và phối hợp hỗ trợ các em khi cần thiết. Đó là năng lực khó có thể hình thành chỉ từ kinh nghiệm mà cần được bồi dưỡng bài bản.
Một thời gian nữa, tiếng trống khai trường sẽ vang lên trên khắp cả nước. Khi học sinh trở lại lớp với những kỳ vọng và trải nghiệm mới, phía sau bục giảng sẽ là những người thầy, người cô đã dành trọn mùa hè để học hỏi, làm mới chính mình. Những lớp tập huấn về AI, chuyển đổi số hay tâm lý học đường rồi sẽ khép lại, nhưng hành trang mà giáo viên mang vào năm học mới sẽ tiếp tục được bồi đắp trong từng bài giảng, từng cuộc trò chuyện và từng bước đồng hành cùng học sinh trên hành trình trưởng thành.
Phát biểu ý kiến tại hội nghị toàn quốc của ngành giáo dục chuẩn bị cho năm học mới, ngày 15/6, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn nhấn mạnh việc nâng cao năng lực đội ngũ giáo viên là điều kiện tiên quyết để thực hiện đổi mới giáo dục. Theo đó, chuyển đổi số và ứng dụng AI cần được triển khai trên nguyên tắc lấy người học làm trung tâm, đồng thời xây dựng môi trường giáo dục an toàn, hạnh phúc, nơi học sinh được phát triển toàn diện cả về tri thức, kỹ năng và đời sống tinh thần.
