Một ứng dụng học lập trình miễn phí chưa từng hiển thị bộ font gây tranh cãi trên màn hình nào, nhưng vẫn bị yêu cầu mua giấy phép bản quyền với chi phí lên tới gần 500 triệu đồng. Founder của nền tảng Simzy, anh Lê Vĩnh Ngà, vừa chia sẻ câu chuyện này với cộng đồng lập trình Việt Nam, thu hút sự quan tâm lớn trong bối cảnh bản quyền phần mềm ngày càng được siết chặt.
Theo chia sẻ của founder Lê Vĩnh Ngà, anh nhận được email từ FontRadar – đơn vị tự nhận đại diện cho CoType Foundry trong vấn đề cấp phép font. Phía này thông báo hệ thống của họ quét phiên bản 2.0.0 của ứng dụng Simzy và phát hiện các file font Aeonik vẫn được nhúng bên trong APK. Bộ font này từng được tải về thử nghiệm nhưng bị bỏ quên trong thư mục assets, dẫn đến việc nó bị đóng gói vào bản phát hành dù không còn được sử dụng.
Cú sốc từ file font bị bỏ quên trong assets
Sự việc bắt đầu từ giai đoạn Simzy còn là bản thử nghiệm MVP. Khi xây dựng ứng dụng, anh Ngà thấy font Aeonik phù hợp với phần code editor nên tải về từ một website khác để dùng thử, mà không chú ý tới vấn đề giấy phép. Tuy nhiên, font này gặp lỗi hiển thị Unicode tiếng Việt, buộc nhóm phát triển phải chuyển sang một font miễn phí khác. Các file Aeonik cũ không được xóa khỏi thư mục assets, nên vẫn nằm trong gói cài đặt APK của phiên bản 2.0.0.
“Sau đó thấy font này có lỗi với Unicode tiếng Việt nên chuyển sang một font miễn phí khác. Tuy nhiên mình đã quên xóa bộ font khỏi assets, dẫn đến việc nó vẫn được đóng gói trong APK của phiên bản đó”, founder Simzy chia sẻ.
Anh cũng nhấn mạnh tại thời điểm phát hành phiên bản nói trên, Simzy chưa có công ty đứng sau, chưa bật quảng cáo, chưa tạo ra doanh thu, và về cơ bản không có yếu tố thương mại. Bộ font Aeonik cũng không được dùng để hiển thị trên bất kỳ màn hình nào của ứng dụng. Dù vậy, phía yêu cầu cấp phép vẫn giữ quan điểm phải thanh toán.
Vì sao phía giữ bản quyền vẫn đòi tiền?
Trong email phản hồi, FontRadar cho biết họ hiểu việc sử dụng font là không có chủ ý, nhưng cho rằng điều này không làm thay đổi tình trạng sử dụng không được cấp phép. Phía này khẳng định trách nhiệm đảm bảo các tài nguyên trong ứng dụng di động có giấy phép phù hợp thuộc về chủ sở hữu ứng dụng, tức founder của Simzy.
Đáng chú ý, họ cho rằng việc xóa file font sau khi bị phát hiện cũng không giải quyết vấn đề. Theo lập luận trong email, hành vi vi phạm đã xảy ra khi font được tải từ một nguồn không được cấp phép và nhúng vào ứng dụng mà không có giấy phép phù hợp. Do đó, yêu cầu bồi hoàn vẫn có cơ sở dù font không còn xuất hiện trong bản phát hành sau đó.
Hóa đơn gần 16.000 bảng Anh
Founder Simzy nhận được bảng đặt hàng cho giấy phép ứng dụng với nội dung ghi rõ “App license: 1 application”. Giá trước thuế là 13.300 bảng Anh, thuế VAT 20% tương ứng 2.660 bảng, tổng số tiền sau thuế là 15.960 bảng Anh – tương đương gần 500 triệu đồng. Phía cấp phép cho biết đây là mức giá giấy phép thông thường, chưa bao gồm khoản phí bổ sung cho việc sử dụng không có giấy phép trong quá khứ. Giấy phép được đề nghị mua sẽ bao phủ cả việc sử dụng trước đây lẫn trong tương lai.
Anh Ngà không đồng tình với cách xử lý này. “Mình cũng thấy vô lý khi mình phải trả 13k bảng cho một thứ mà mình không dùng trên production, không có bất kỳ lợi ích gì từ thứ đó”, anh viết. Founder cho biết đã tự tìm hiểu mức phí cấp phép font và yêu cầu phía bên kia giải thích cơ sở đưa ra con số gần 13.000 bảng Anh, nhưng đến thời điểm chia sẻ vẫn chưa nhận được lời giải thích thuyết phục.
Trong một email khác, phía liên hệ thông báo đây là nỗ lực cuối cùng để giải quyết vấn đề cấp phép typeface trong ứng dụng “Simzy: Học lập trình”. Họ yêu cầu cung cấp email hoặc tên tài khoản từng dùng để mua giấy phép cùng nhà phân phối tương ứng. Nếu không nhận được phản hồi trong vòng ba ngày, hồ sơ và tranh chấp sẽ được chuyển cho bộ phận pháp lý.
Bài học cho lập trình viên indie
Từ trải nghiệm của mình, founder Simzy đưa ra cảnh báo cho cộng đồng lập trình viên độc lập: không nên tải asset từ những nguồn không rõ giấy phép, không nên cho rằng tài nguyên “chỉ tải về test” sẽ an toàn, và cần kiểm tra toàn bộ assets bên trong APK hoặc AAB trước khi phát hành. “Đừng nghĩ ‘chỉ test thôi’ thì sẽ không sao”, anh Ngà cảnh báo.
Dù vậy, founder Simzy nhấn mạnh chia sẻ của mình không nhằm kết luận bên nào đúng hay sai về mặt pháp lý. “Điều mình muốn chia sẻ không phải là đúng hay sai về mặt pháp lý. Mà là đừng vì nhận được một email có chữ ‘Legal Notice’ và một con số rất lớn mà vội vàng chuyển tiền”, anh viết.
Anh cho biết sau khi tìm hiểu về bản quyền và phí cấp phép font, anh nhận thấy những thông điệp nhấn mạnh nguy cơ kiện tụng và chi phí pháp lý cao có thể tạo áp lực tâm lý lớn, đặc biệt với lập trình viên indie ít kinh nghiệm xử lý tranh chấp. Bản thân anh ban đầu cũng “hốt hoảng” khi nhận yêu cầu gần 500 triệu đồng, nhưng sau đó quyết định yêu cầu phía gửi email làm rõ cơ sở pháp lý và cách tính khoản tiền thay vì thanh toán ngay.
Anh khuyến cáo người gặp tình huống tương tự cần bình tĩnh xác minh danh tính và quyền đại diện của bên gửi yêu cầu, kiểm tra giấy phép thực tế, yêu cầu cung cấp bằng chứng về hành vi bị cho là vi phạm cũng như căn cứ tính phí, đồng thời tìm tư vấn pháp lý nếu số tiền đủ lớn. Việc không nên vội trả tiền không đồng nghĩa có thể bỏ qua bản quyền: nếu thực sự đã sử dụng tài sản trí tuệ trái phép, nghĩa vụ pháp lý vẫn có thể phát sinh.
