Một đoạn video lan truyền trên mạng xã hội về công nghệ học đường tại Trung Quốc đang khiến nhiều người thốt lên: “Đây thật sự là trải nghiệm sống của tương lai”. Trong video, một giáo viên chỉ cần viết tay phương trình lên bảng, ngay lập tức đường cong hàm số hiện ra chính xác. Vài nét phác họa hình học tưởng chừng nguệch ngoạc được AI “biến hình” thành mô hình 3D có thể xoay 360 độ, hiển thị đầy đủ cạnh, góc và cấu trúc không gian.
Công nghệ bảng thông minh Tongchuang AI Blackboard
Đoạn video được ghi lại trong màn trình diễn của Tongchuang AI Blackboard, mẫu bảng thông minh do hãng công nghệ AI iFLYTEK giới thiệu tại Hội nghị Trí tuệ nhân tạo Thế giới (WAIC) 2026 ở Thượng Hải. Thiết bị này kết hợp giữa bảng viết thông thường và màn hình tương tác cỡ lớn, cho phép AI nhận diện mọi nét viết tay của giáo viên theo thời gian thực.
Điểm ấn tượng nhất là khả năng hiểu nội dung chứ không chỉ số hóa chữ viết. Khi giáo viên viết một phương trình toán học, AI lập tức nhận diện biểu thức, dựng đồ thị chính xác ngay trên màn hình. Khi người dạy phác vài nét hình học đơn giản, hệ thống hiểu đây là một khối không gian, tự động dựng thành mô hình 3D hoàn chỉnh để học sinh có thể quan sát từ mọi góc độ. Những thao tác vốn mất hàng chục phút để vẽ trên bảng hoặc phải chuẩn bị trước bằng phần mềm chuyên dụng nay chỉ còn diễn ra trong vài giây.
Ứng dụng AI trong giảng dạy STEM
Theo thông tin từ iFLYTEK, hệ thống được phát triển nhằm phục vụ giảng dạy các môn STEM như toán, vật lý và khoa học tự nhiên. AI có thể nhận diện chữ viết tay, công thức toán học, hình học và hỗ trợ trực quan hóa kiến thức ngay trong quá trình giảng bài, thay vì giáo viên phải chuyển đổi giữa nhiều thiết bị khác nhau.
Nếu nhìn rộng hơn, đây không đơn thuần là một chiếc bảng điện tử mới. Trong nhiều năm, công nghệ giáo dục chủ yếu tập trung số hóa tài liệu, đưa sách giáo khoa lên máy tính bảng hoặc bổ sung màn hình cảm ứng vào lớp học. Tuy nhiên, giáo viên vẫn phải là người tự dựng đồ thị, tự vẽ mô hình hoặc chuẩn bị hàng loạt hình ảnh minh họa từ trước. Sự xuất hiện của AI tạo sinh và công nghệ thị giác máy tính đang thay đổi hoàn toàn vai trò của các thiết bị này.
Tác động đến tư duy không gian và ghi nhớ
Bảng học không còn là nơi hiển thị thông tin mà trở thành một hệ thống có khả năng “hiểu” những gì giáo viên đang giảng dạy. Điều này đặc biệt có ý nghĩa với các môn học đòi hỏi tư duy không gian. Nhiều nghiên cứu trong giáo dục chỉ ra rằng việc học sinh được quan sát các mô hình ba chiều giúp cải thiện khả năng hình dung và ghi nhớ so với chỉ nhìn các hình chiếu hai chiều trên giấy. Khi AI có thể dựng tức thì mọi vật thể mà giáo viên phác họa, khoảng cách giữa ý tưởng và hình ảnh gần như biến mất.
Không phải ngẫu nhiên Trung Quốc đang đầu tư mạnh vào hướng đi này. Trong vài năm qua, nước này liên tục thúc đẩy chiến lược AI trong giáo dục, từ việc triển khai trợ giảng AI, lớp học thông minh cho tới các nền tảng học tập cá nhân hóa. iFLYTEK cũng là một trong những doanh nghiệp dẫn đầu lĩnh vực AI giáo dục tại Trung Quốc, với hàng loạt sản phẩm ứng dụng mô hình ngôn ngữ Spark vào trường học.
AI hỗ trợ, không thay thế giáo viên
Điều đáng chú ý là video lan truyền không cho thấy AI làm thay công việc của giáo viên. Ngược lại, công nghệ đóng vai trò như một “phiên dịch viên hình ảnh”, biến những khái niệm trừu tượng thành các mô hình trực quan chỉ trong tích tắc. Giáo viên vẫn là người truyền đạt kiến thức, còn AI đảm nhận phần minh họa và tương tác. Đó cũng là lý do đoạn video tạo hiệu ứng mạnh trên mạng xã hội. Người xem không chỉ bất ngờ trước khả năng dựng đồ thị hay mô hình 3D, mà còn có cảm giác đang chứng kiến một lớp học đến từ 10 năm sau. Trong khi nhiều nơi trên thế giới vẫn bàn luận về việc có nên đưa AI vào giáo dục hay không, một số trường học tại Trung Quốc đã bắt đầu chuyển sang giai đoạn tiếp theo.
