Tọa đàm ngữ văn: Tranh luận sôi nổi về đáp án mở và giới hạn chữ trong đề thi tốt nghiệp THPT 2025
Tuần qua, tọa đàm khoa học với chủ đề "Triển khai chương trình và Sách giáo khoa môn ngữ văn trong bối cảnh thực hiện Nghị quyết số 71-NQTW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo" đã thu hút sự quan tâm của nhiều chuyên gia và giáo viên. Sự kiện này đã làm nổi bật những băn khoăn quan trọng xoay quanh đáp án mở của đề thi tốt nghiệp THPT 2025 và độ dài bài văn nghị luận được yêu cầu.
Băn khoăn về khoảng cách giữa chương trình mở và đáp án "đóng"
Một giáo viên tham gia chấm thi ngữ văn tốt nghiệp THPT 2025, được gọi là thầy T., đã chia sẻ sự trăn trở của mình. Thầy nhận thấy rằng trong khi Chương trình giáo dục phổ thông 2018 được triển khai theo hướng mở, đáp án chấm thi lại mang tính "đóng". Điều này tạo ra một khoảng cách đáng kể giữa đổi mới chương trình và phương pháp chấm điểm, đánh giá. Đặc biệt, việc đề thi yêu cầu viết bài văn nghị luận "khoảng 600 chữ" đặt ra câu hỏi liệu có giới hạn khả năng tư duy và lập luận của học sinh hay không.
Quan điểm từ chuyên gia: Cần linh hoạt hơn trong quy định số chữ
PGS-TS Bùi Mạnh Hùng, giảng viên cao cấp khoa Ngữ văn tại Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh và là Tổng chủ biên sách giáo khoa tiếng Việt - ngữ văn bộ "Kết nối tri thức với cuộc sống", đã đồng ý với những băn khoăn của thầy T. Ông chỉ ra rằng mặc dù đề bài ghi "khoảng 600 chữ" nhằm giúp học sinh kiểm soát độ dài, nhưng nếu biến thành một "trần cứng" quá thấp, nó sẽ hạn chế tư duy và khả năng triển khai lập luận, đặc biệt đối với học sinh khá giỏi.
Thầy Hùng đã đếm và phát hiện rằng đáp án công bố của Bộ Giáo dục và Đào tạo cho đề thi tốt nghiệp THPT 2025 môn ngữ văn, phần nội dung "lõi" đã khoảng 400 chữ, chưa kể phần dẫn nhập. Điều này khiến ông đặt câu hỏi về tính chất "mở" thực sự của đáp án. Ông đề xuất rằng nếu có quy định số chữ, chỉ nên lấy 600 chữ làm mức tối thiểu cho bài văn nghị luận ở đề tốt nghiệp THPT, và 400 chữ cho đề tuyển sinh vào lớp 10. Đồng thời, ông nhấn mạnh sự cần thiết của việc áp dụng đáp án mở để tương thích với đề thi mở, yêu cầu giáo viên thích ứng dần.
Quan điểm đa chiều từ giáo viên ngữ văn
Trao đổi với phóng viên, một giáo viên ngữ văn tại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng việc trăn trở về quy định số chữ và khung đáp án là điều tất yếu. Ông chỉ ra rằng kỳ thi tốt nghiệp THPT là kỳ thi quốc gia, cần có một "trần" nhất định để định hướng dạy học. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận rằng sách giáo khoa hiện nay khá mở, và thi tốt nghiệp THPT hoàn toàn có thể khích lệ sáng tạo và tư duy phản biện của học sinh.
Ở một góc nhìn khác, cô Phan Thị Mỹ Huệ, giáo viên Trường THCS-THPT Nguyễn Khuyến, đồng ý với PGS-TS Bùi Mạnh Hùng. Cô cho rằng quy định "khoảng 600 chữ" có thể đánh mất cơ hội của học sinh, đặc biệt là những em viết tốt và có khả năng phát triển ý sâu sắc. Cô đề xuất nên quy định 600 chữ là số chữ tối thiểu để thúc đẩy năng lực suy nghĩ và diễn đạt.
Khuyến khích viết "ngắn nhưng sâu" thay vì giới hạn cứng nhắc
Thầy Lý Tuấn Thiện, giáo viên ngữ văn tại Trường THPT Trưng Vương, Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ quan điểm rằng việc yêu cầu bài văn nghị luận khoảng 600 chữ nên được hiểu như một cánh cửa mở. Ông giải thích rằng giới hạn dung lượng giúp đảm bảo tính công bằng trong quản trị thời gian và điều tiết bài viết chuẩn xác. Thầy Thiện nhấn mạnh: "Chúng ta nên khuyến khích học sinh viết 'ngắn nhưng sâu' hơn là 'ngắn vì bị cấm viết dài'." Ông tin rằng con số 600 chữ không nên là giới hạn cho khát vọng sáng tạo, mà là yêu cầu để học sinh định lượng bài viết một cách nghệ thuật.
Tọa đàm đã kết luận rằng để đạt được hiệu quả cao hơn, việc kiểm tra và đánh giá cần thay đổi bắt kịp với chương trình và sách giáo khoa đổi mới, tạo điều kiện cho học sinh phát huy tối đa khả năng của mình.
