Thông tư 19: Kỷ luật học sinh cao nhất là viết bản kiểm điểm dễ gây 'nhờn luật'
Sau 6 tháng áp dụng, Thông tư 19/2025 của Bộ Giáo dục và Đào tạo về khen thưởng và kỷ luật học sinh đang vấp phải nhiều ý kiến phản biện từ giáo viên. Theo đó, quy định coi "viết bản kiểm điểm" là mức kỷ luật cao nhất được cho là chưa phù hợp với thực tiễn, dễ dẫn đến tình trạng "nhờn luật" và làm suy yếu kỷ cương trong môi trường học đường.
Thiếu công cụ xử lý vi phạm nghiêm trọng
Thông tư 19/2025, có hiệu lực từ ngày 31/10/2025, đã chính thức bãi bỏ các hình thức kỷ luật truyền thống như khiển trách trước lớp, cảnh cáo trước toàn trường và đình chỉ học tập. Thay vào đó, đối với học sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, biện pháp xử lý cao nhất chỉ còn là yêu cầu viết bản tự kiểm điểm. Trong khi đó, học sinh tiểu học chỉ áp dụng các biện pháp nhẹ nhàng hơn như nhắc nhở hoặc yêu cầu xin lỗi.
Trao đổi với báo chí, thầy Hồ Như Hiển, giáo viên Lịch sử tại trường THCS - THPT Đông Bắc Ga (Thanh Hóa), nhận định: "Viết kiểm điểm không phải là một biện pháp kỷ luật độc lập. Trước đây, nó thường đi kèm với các hình thức khác để học sinh tự nhận lỗi. Nếu coi đây là mức cao nhất, chúng ta đang nhầm lẫn giữa 'biện pháp giáo dục' và 'biện pháp kỷ luật'."
Nguy cơ "nhờn luật" và bất công trong học đường
Theo thầy Hiển, chính sách này tạo ra nhiều khoảng trống trong quản lý, đặc biệt khi đối mặt với các vi phạm nghiêm trọng như bạo lực học đường, xúc phạm giáo viên, gây thương tích hoặc mang vật nguy hiểm vào trường. Việc chỉ yêu cầu viết bản kiểm điểm cho những hành vi này là không tương xứng, làm giảm hiệu lực răn đe.
Thầy Hiển cảnh báo: "Khi học sinh nhận thấy vi phạm nhiều lần mà hậu quả không thay đổi, các em dễ coi nhẹ quy định, thậm chí thử thách giới hạn của nhà trường. Điều này không chỉ gây 'nhờn luật' mà còn tạo sự bất công cho những học sinh chấp hành tốt nội quy."
So sánh với kinh nghiệm quốc tế
Từ góc nhìn quốc tế, thầy Hiển chỉ ra rằng không có quốc gia nào coi "viết bản kiểm điểm" là mức kỷ luật cao nhất. Ở các nước như Mỹ, Anh, Canada hay Australia, biện pháp nặng nhất thường là đình chỉ hoặc buộc thôi học. Tương tự, tại Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc, các hình thức chuyển trường hoặc đình chỉ dài hạn vẫn được áp dụng cho vi phạm nghiêm trọng.
Ở châu Âu, dù nhấn mạnh quyền học tập, các nước như Pháp, Đức và Thụy Điển vẫn duy trì đình chỉ hoặc buộc thôi học như biện pháp cuối cùng, không dừng lại ở mức độ nhẹ nhàng.
Hệ lụy đối với quản lý và giáo dục
Thông tư 19 còn được cho là làm suy yếu vai trò quản lý của giáo viên và hiệu trưởng. Khi thiếu công cụ xử lý rõ ràng, giáo viên dễ rơi vào tâm lý ngại va chạm, trong khi hiệu trưởng khó đưa ra quyết định do thiếu cơ sở pháp lý cụ thể. Điều này dẫn đến tình trạng lúng túng trong quản lý và ảnh hưởng đến kỷ cương chung.
Ngoài ra, việc thiếu phân tầng mức độ vi phạm khiến hệ thống kỷ luật mất đi tính hợp lý và công bằng. "Không thể đặt vi phạm nhỏ như nói chuyện trong giờ học ngang hàng với hành vi nghiêm trọng như đánh nhau gây thương tích," thầy Hiển nhấn mạnh.
Giảm sự phối hợp với phụ huynh và ý nghĩa giáo dục
Một hệ quả khác là sự phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh có thể bị ảnh hưởng. Khi biện pháp xử lý quá nhẹ, phụ huynh dễ xem đó là chuyện bình thường và không tích cực hợp tác. Hơn nữa, bản thân việc viết kiểm điểm cũng có nguy cơ mất đi ý nghĩa giáo dục, trở thành thủ tục hành chính khi học sinh viết cho xong mà không thực sự suy nghĩ về lỗi lầm.
Thầy Hiển kết luận: "Giáo dục cần sự cân bằng giữa nhân văn và kỷ luật. Nếu tất cả chỉ dừng lại ở 'viết bản kiểm điểm', những tờ giấy ấy sẽ sớm trở thành hình thức, không đủ sức giữ vững kỷ cương hay bảo vệ môi trường học tập. Khi kỷ cương suy yếu, người chịu thiệt nhiều nhất chính là thế hệ học sinh."
