GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, vừa chia sẻ những định hướng quan trọng cho giai đoạn phát triển giáo dục đại học từ năm 2026 đến 2035. Theo ông, ở tầm vĩ mô, mỗi giai đoạn phát triển kinh tế - xã hội của đất nước sẽ đặt ra những yêu cầu khác nhau, từ đó định hướng đầu tư phát triển các nhóm ngành phù hợp. Đặc biệt, sẽ có thêm các chính sách về học phí, học bổng và tín dụng để hỗ trợ sinh viên theo học những ngành trọng điểm.
11 ngành công nghệ chiến lược được ưu tiên đầu tư
GS Thảo cho biết, trong giai đoạn 2026-2030 và tầm nhìn đến năm 2035, Bộ GD-ĐT đang tích cực xây dựng đề án phát triển các lĩnh vực then chốt như đường sắt tốc độ cao, điện hạt nhân cùng 11 ngành công nghệ chiến lược. Cụ thể, các lĩnh vực này bao gồm:
- Trí tuệ nhân tạo, bản sao số, thực tế ảo/thực tế tăng cường.
- Điện toán đám mây, điện toán lượng tử, dữ liệu lớn.
- Blockchain.
- Mạng di động thế hệ sau (5G/6G).
- Robot và tự động hóa.
- Chip bán dẫn.
- Y - sinh học tiên tiến.
- Năng lượng, vật liệu tiên tiến.
- Đất hiếm, đại dương, lòng đất.
- An ninh mạng.
- Hàng không, vũ trụ.
Đây là các nhóm ngành được Chính phủ ưu tiên đầu tư phát triển, không chỉ thông qua việc đặt hàng đào tạo từ các trường đại học mà còn có thêm chính sách về học phí, học bổng và tín dụng để hỗ trợ sinh viên. Mục tiêu là đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
Không nên chạy theo xu hướng, hãy chọn ngành theo năng lực
Tuy nhiên, GS Thảo cũng nhấn mạnh rằng các ngành được coi là xu hướng không phải là lựa chọn duy nhất. Xã hội cần sự phát triển đồng bộ của nhiều lĩnh vực khác nhau, mỗi ngành đều có thế mạnh riêng và đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội. Ông khuyên thí sinh cần quan tâm đến năng lực và sở trường của bản thân thay vì chạy theo xu hướng nhất thời.
“Chúng ta cần quan tâm đến năng lực và sở trường của thí sinh hơn là xu hướng. Bởi có thể xu hướng của ngành này hay ngành khác đang rất hấp dẫn nhưng bản thân thí sinh không thích hợp. Cứ hình dung sau này các em tốt nghiệp một ngành nào đó nhưng lại không yêu thích hoặc không có cảm hứng, thì thời gian làm việc 8 giờ mỗi ngày sẽ rất áp lực. Vì vậy, các bạn trẻ cần xác định mình thích gì, mong muốn theo đuổi ngành nghề nào”, GS Thảo chia sẻ.
Thị trường việc làm và yêu cầu thích ứng
GS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, bổ sung thêm góc nhìn về thị trường việc làm. Ông cho rằng Việt Nam hiện đang thu hút nhiều nguồn vốn đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ và kỹ thuật, dần trở thành một trung tâm kinh tế của khu vực. Do đó, các ngành nghề phục vụ cho sự phát triển lâu dài của đất nước đều rất cần thiết.
Theo GS Trình, không chỉ các ngành như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo hay bán dẫn, mà mọi lĩnh vực đều cần ứng dụng khoa học - công nghệ. Các ngành đều xây dựng chuẩn đầu ra về kiến thức và kỹ năng nhằm đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Vì vậy, thí sinh không nên quá chạy theo xu hướng mà cần phân tích rõ thế mạnh và mong muốn của bản thân.
“Một yêu cầu quan trọng là khi các bạn đã chọn ngành học thì phải cố gắng biến mình trở thành người tài năng, xuất sắc trong lĩnh vực đó. Đó mới là điều quan trọng”, GS Trình nói. Ông cũng lưu ý rằng thế giới đang chuyển dịch mạnh mẽ về công nghệ, các lĩnh vực thay đổi nhanh chóng, nên mỗi người cần nền tảng kiến thức cơ bản vững chắc và khả năng thích ứng với biến động.
Chọn ngành hay chọn trường: Yếu tố nào quan trọng hơn?
GS Nguyễn Tiến Thảo cho rằng, giữa chọn ngành và chọn trường, không có yếu tố nào quyết định hơn. Việc lựa chọn cần dựa trên năng lực, sở trường của bản thân. Từ đó, thí sinh mới xác định được ngành nào phù hợp với mình, rồi mới tính đến trường đại học mong muốn.
Ông giải thích: “Mỗi trường đại học đều có thế mạnh và triết lý riêng. Có trường coi trọng yếu tố này, có trường đề cao giá trị khác; mỗi trường đều có những đặc thù riêng. Vì vậy, trước khi tìm hiểu ngành hay trường, thí sinh cần hiểu rõ chính mình”.
GS Thảo kết luận: “Khi có niềm tin và lựa chọn đúng với năng lực, các em sẽ thành công. Tôi nghĩ rằng không có trường 'hot', ngành 'hot', mà chỉ thiếu người ‘hot’. Nếu các bạn trở thành những ‘người hot’ thì sẽ có rất nhiều cơ hội”.
