Bộ GD-ĐT công bố dự thảo miễn phí sách giáo khoa và học phí quốc phòng
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) vừa chính thức công bố dự thảo Nghị định quy định về việc miễn phí sách giáo khoa cho giáo dục phổ thông, đồng thời đề xuất lộ trình miễn học phí và cung cấp giáo trình miễn phí môn giáo dục quốc phòng và an ninh tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Dự thảo hiện đang được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ để lấy ý kiến góp ý rộng rãi từ công chúng theo đúng quy định pháp luật.
Miễn phí sách giáo khoa toàn quốc từ năm học 2029-2030
Theo dự thảo nghị định, chính sách miễn phí sách giáo khoa sẽ được áp dụng đối với tất cả học sinh phổ thông và người học tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình giáo dục phổ thông, bao gồm cả chương trình giáo dục thường xuyên cấp trung học phổ thông. Mốc thời gian quan trọng được xác định là từ năm học 2029-2030, khi việc miễn phí sẽ chính thức được triển khai trên phạm vi toàn quốc.
Chính sách này sẽ được thực hiện thông qua mô hình thư viện dùng chung, trong đó Nhà nước sẽ đầu tư ngân sách để mua sắm sách giáo khoa, bao gồm cả sách in thông thường và sách chữ nổi Braille dành cho học sinh khiếm thị. Các đầu sách này sẽ được trang bị cho thư viện của các cơ sở giáo dục, và học sinh cùng giáo viên có thể mượn để sử dụng trong suốt năm học hoặc học kỳ, sau đó hoàn trả lại để tiếp tục quản lý và tái sử dụng cho các năm tiếp theo.
Danh mục sách giáo khoa được miễn phí sẽ thuộc bộ sách do Bộ trưởng Bộ GD-ĐT quyết định sử dụng thống nhất trên toàn quốc. Đáng chú ý, các địa phương có khả năng cân đối ngân sách được khuyến khích triển khai sớm hơn lộ trình chung, với ưu tiên đặc biệt dành cho các khu vực biên giới, hải đảo, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cũng như những vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.
Miễn học phí môn giáo dục quốc phòng từ năm học 2027-2028
Song song với chính sách miễn phí sách giáo khoa, dự thảo nghị định cũng quy định việc Nhà nước bảo đảm cung cấp giáo trình miễn phí môn giáo dục quốc phòng và an ninh cho người học tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp. Hình thức cung cấp sẽ thông qua hệ thống thư viện với cơ chế mượn - trả, và việc thực hiện trên phạm vi toàn quốc được dự kiến bắt đầu từ năm học 2027-2028.
Đặc biệt, người học sẽ không phải nộp học phí đối với môn học giáo dục quốc phòng và an ninh theo chương trình đào tạo bắt buộc. Ngân sách nhà nước sẽ thực hiện cấp bù học phí trực tiếp cho các cơ sở đào tạo. Lộ trình miễn học phí này sẽ được triển khai từ năm học 2027-2028, sau khi ban hành định mức kinh tế - kỹ thuật trong năm học 2026-2027. Tuy nhiên, trường hợp người học phải học lại môn học này sẽ không thuộc diện được miễn học phí.
Quy định nghiêm ngặt và cơ chế giám sát chặt chẽ
Dự thảo nghị định nêu rõ, kinh phí để thực hiện các chính sách trên sẽ do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp hiện hành. Bên cạnh đó, Bộ GD-ĐT cũng khuyến khích huy động các nguồn lực hợp pháp từ tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để hỗ trợ thêm cho các cơ sở giáo dục.
Việc quản lý, mua sắm, phân bổ, sử dụng và luân chuyển sách giáo khoa, giáo trình phải được thực hiện một cách công khai, minh bạch, với sự tăng cường trách nhiệm giải trình và giám sát chặt chẽ. Sách giáo khoa và giáo trình được mua sắm từ ngân sách nhà nước được xác định là tài sản công, và phải được quản lý, sử dụng theo đúng quy định của pháp luật.
Do đó, dự thảo nghiêm cấm mọi hành vi vi phạm như thu phí trái quy định, cung ứng sách không đúng danh mục, lập hồ sơ khống hoặc gây thất thoát tài sản công. Các hành vi này sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định pháp luật hiện hành.
Để nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách và hạn chế lãng phí, dự thảo cũng nhấn mạnh việc tổ chức thực hiện ưu tiên tận dụng tối đa số lượng sách giáo khoa hiện có, đồng thời tăng cường luân chuyển giữa các cơ sở giáo dục thông qua cơ chế liên thông thư viện.
Mục tiêu hướng đến công bằng và giảm gánh nặng chi phí học tập
Bộ GD-ĐT cho biết, việc xây dựng nghị định này nhằm cụ thể hóa Nghị quyết 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục - đào tạo, cũng như các quy định pháp luật của Nhà nước về bảo đảm quyền học tập của người dân. Đồng thời, dự thảo tạo cơ sở pháp lý vững chắc để tổ chức thực hiện thống nhất, đồng bộ các chính sách hỗ trợ người học, góp phần giảm đáng kể chi phí học tập và bảo đảm công bằng trong giáo dục cho mọi đối tượng.
