Bộ GD&ĐT đề xuất miễn phí sách giáo khoa toàn quốc từ năm học 2029-2030
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) vừa chính thức công bố dự thảo Nghị định về chính sách miễn phí sách giáo khoa (SGK) cho giáo dục phổ thông, đồng thời đề ra lộ trình cụ thể miễn học phí và giáo trình môn Giáo dục quốc phòng và an ninh (GDQPAN). Dự thảo hiện đang được lấy ý kiến góp ý rộng rãi trên Cổng thông tin điện tử của Bộ.
Cụ thể hóa Nghị quyết 71 của Bộ Chính trị
Dự thảo được xây dựng nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 71 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Đồng thời, văn bản này tạo cơ sở pháp lý vững chắc để triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ người học, giảm thiểu chi phí giáo dục và bảo đảm công bằng trong tiếp cận các dịch vụ giáo dục cho mọi đối tượng học sinh.
Đề xuất quan trọng nhất là chính sách miễn phí SGK sẽ được áp dụng trên toàn quốc bắt đầu từ năm học 2029-2030. Chính sách này áp dụng cho:
- Học sinh các cấp phổ thông
- Người học theo chương trình giáo dục phổ thông
- Học viên giáo dục thường xuyên cấp Trung học phổ thông
Mô hình thư viện dùng chung
Theo dự thảo, SGK sẽ được cung cấp theo mô hình thư viện dùng chung với các quy định cụ thể:
- Nhà nước đầu tư mua sắm SGK, bao gồm cả sách chữ nổi Braille cho học sinh khiếm thị
- Học sinh và giáo viên mượn sử dụng theo từng năm học hoặc học kỳ
- Hoàn trả sách sau khi sử dụng để tái sử dụng cho các khóa sau
Danh mục SGK được miễn phí là các bộ sách do Bộ trưởng Bộ GD&ĐT quyết định sử dụng thống nhất trên toàn quốc. Các địa phương có điều kiện ngân sách thuận lợi được khuyến khích thực hiện sớm hơn lộ trình, đặc biệt ưu tiên các vùng:
- Vùng khó khăn, vùng sâu, vùng xa
- Khu vực biên giới, hải đảo
- Vùng đồng bào dân tộc thiểu số
Miễn phí giáo trình Giáo dục quốc phòng và an ninh
Bên cạnh chính sách miễn phí SGK, dự thảo cũng quy định cụ thể về việc miễn phí giáo trình môn GDQPAN cho người học tại:
- Các cơ sở giáo dục đại học
- Cơ sở giáo dục nghề nghiệp
Hình thức áp dụng cũng theo mô hình mượn-trả qua hệ thống thư viện, dự kiến triển khai từ năm học 2027-2028. Đặc biệt, người học sẽ không phải đóng học phí đối với môn GDQPAN trong chương trình bắt buộc; ngân sách nhà nước sẽ cấp bù trực tiếp cho các cơ sở đào tạo.
Chính sách này dự kiến chính thức triển khai từ năm học 2027-2028, sau khi ban hành định mức kinh tế-kỹ thuật trong năm học 2026-2027. Lưu ý quan trọng: Trường hợp học lại môn GDQPAN sẽ không được áp dụng chính sách miễn học phí.
Cơ chế tài chính và quản lý minh bạch
Dự thảo nhấn mạnh, kinh phí thực hiện các chính sách này do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp quản lý hiện hành. Đồng thời, Bộ GD&ĐT khuyến khích huy động thêm các nguồn lực xã hội hợp pháp để hỗ trợ thực hiện.
Việc quản lý, mua sắm, phân bổ và sử dụng SGK, giáo trình phải được thực hiện công khai, minh bạch, với cơ chế giám sát chặt chẽ. SGK và giáo trình được mua từ ngân sách nhà nước được xác định là tài sản công, phải được bảo quản và sử dụng đúng mục đích.
Các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:
- Thu phí trái quy định
- Cung ứng sai danh mục SGK đã được phê duyệt
- Lập hồ sơ khống trong quá trình mua sắm
- Gây thất thoát, lãng phí tài sản công
Mọi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật hiện hành.
Tận dụng tối đa nguồn lực hiện có
Dự thảo cũng yêu cầu các cơ sở giáo dục tận dụng tối đa SGK hiện có, tăng cường luân chuyển giữa các đơn vị thông qua cơ chế liên thông thư viện. Biện pháp này nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, hạn chế tối đa tình trạng lãng phí trong đầu tư mua sắm SGK.
Việc công bố dự thảo này đánh dấu bước tiến quan trọng trong nỗ lực giảm gánh nặng tài chính cho các gia đình có con em đi học, đồng thời thúc đẩy công bằng xã hội trong tiếp cận giáo dục chất lượng.
