GS Nguyễn Tiến Thảo: Đào tạo và sử dụng nhân tài là giải pháp then chốt cho tăng trưởng hai con số
Phát biểu tại hội thảo "Đào tạo, trọng dụng tài năng trong bối cảnh mới" diễn ra ngày 8.4, GS Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học thuộc Bộ Giáo dục và Đào tạo, nhấn mạnh rằng việc đào tạo và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực tài năng chính là giải pháp cốt lõi để đạt được mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức "hai con số" trong thời gian tới.
Tuy nhiên, ông thẳng thắn chỉ ra một nghịch lý đáng suy ngẫm: "Chương trình tài năng vẫn còn là thuật ngữ xa xỉ" và "nhân tài ở đâu đó chứ không hiện hữu quanh ta". Dù các trường đại học đang được tạo mọi điều kiện thuận lợi để trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, hạt nhân của hệ sinh thái khoa học công nghệ, nhưng thực tế vẫn còn nhiều khoảng cách lớn.
Chính sách phát hiện, bồi dưỡng nhân tài còn thiếu hệ thống và liên kết lỏng lẻo
GS Nguyễn Tiến Thảo phân tích sâu hơn về những hạn chế hiện nay: "Chính sách phát hiện và bồi dưỡng nhân tài còn thiếu hệ thống và chưa liên tục. Liên kết giữa đào tạo - nghiên cứu - sử dụng còn lỏng lẻo. Chính sách đãi ngộ, môi trường làm việc và cơ hội phát triển chưa đủ sức cạnh tranh trong bối cảnh toàn cầu hóa nhân lực chất lượng cao."
Ông cảnh báo hiện tượng "chảy máu chất xám" và lãng phí nhân tài vẫn đang diễn ra, đòi hỏi những điều chỉnh mạnh mẽ và kịp thời từ các cơ quan quản lý.
Điều kiện thực hành và phòng thí nghiệm sau đại học còn khoảng cách lớn với thế giới
Đồng quan điểm, GS Chử Đức Trình, Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, chia sẻ: Dù điều kiện thực hành ở bậc đại học đã có những bước tiến đáng kể, nhưng nếu xét đến các phòng thí nghiệm dành cho hệ sau đại học (thạc sĩ và tiến sĩ), Việt Nam vẫn còn ở khoảng cách "rất xa so với thế giới".
Mặt khác, ông Trình cho rằng chúng ta chưa thực sự tạo ra được môi trường lý tưởng để những cá nhân có tài năng thiên bẩm có thể ứng dụng kiến thức vào thực tiễn cuộc sống, từ đó dẫn dắt xã hội phát triển.
Bộ GD-ĐT triển khai lộ trình khắt khe, đưa 'tài năng' thoát khỏi sự xa xỉ
TS Đặng Văn Huấn, Phó Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, đã cung cấp thông tin chi tiết về việc triển khai Đề án đào tạo nguồn nhân lực phục vụ phát triển công nghệ cao giai đoạn 2025 - 2035 và định hướng tới 2045, được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt vào tháng 5.2025.
Theo đó, Bộ GD-ĐT đã xây dựng một lộ trình nghiêm ngặt nhằm biến thuật ngữ "tài năng" từ chỗ còn mang tính xa xỉ trở nên thực chất và hiệu quả hơn. Chuẩn chương trình đào tạo tài năng sẽ không dành cho số đông, mà chỉ tập trung vào những đối tượng xuất sắc nhất.
Các tiêu chí đầu vào cực kỳ gắt gao được đặt ra:
- Sinh viên phải là những người đoạt giải quốc gia hoặc quốc tế.
- Hoặc phải nằm trong nhóm 20% có điểm số cao nhất toàn quốc.
Bảng tiêu chí lựa chọn cơ sở đào tạo tài năng với thang điểm 100 đầy thách thức
TS Đặng Văn Huấn cũng công bố một bảng tiêu chí lựa chọn cơ sở đào tạo tài năng với thang điểm 100, đòi hỏi các trường đại học phải đáp ứng nhiều yêu cầu khắt khe:
- Có uy tín trong đào tạo tiến sĩ (20 điểm).
- Sở hữu hệ thống phòng thí nghiệm hiện đại (10 điểm).
- Xây dựng được các nhóm nghiên cứu mạnh với nhiều công bố quốc tế (15 điểm).
Trong đợt xét chọn đầu tiên, chỉ có 92 ngành đào tạo đáp ứng đủ các tiêu chuẩn này, phần lớn tập trung vào lĩnh vực kỹ thuật và máy tính. Điều này cho thấy sự chọn lọc kỹ lưỡng và định hướng rõ ràng nhằm nâng cao chất lượng đào tạo nhân tài, đặc biệt trong các ngành then chốt của nền kinh tế số và công nghệ cao.
