Bữa Ăn Học Đường Hàn Quốc: Mô Hình Dinh Dưỡng Đáng Ngưỡng Mộ
Khi đề cập đến bữa ăn bán trú tại trường học ở châu Á, nhiều người thường liên tưởng ngay đến Nhật Bản với những khay cơm cân bằng dinh dưỡng và quy trình tự phục vụ của học sinh. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, mạng xã hội đã lan truyền hình ảnh những khay cơm trưa đầy màu sắc dành cho học sinh Hàn Quốc, khiến không ít người phải thèm muốn và trầm trồ.
Dưới một video trên YouTube thu hút gần 9 triệu lượt xem, quay cảnh bếp ăn tại một trường học xứ kim chi, một tài khoản đã bình luận: “Đây hẳn là đất nước yêu con trẻ. Tôi xem mà xúc động phát khóc”. Một người khác bày tỏ sự biết ơn vì con mình được thưởng thức bữa trưa ngon miệng, đầy đủ chất dinh dưỡng, lại hoàn toàn miễn phí tại trường. Vô số người còn ngạc nhiên trước mức độ sạch sẽ và chuyên nghiệp trong quy trình nấu nướng.
Không Chỉ Là Một Bữa Ăn Thông Thường
Đằng sau những khay cơm gây sốt trên mạng xã hội là cả một hệ thống được xây dựng và hoàn thiện qua nhiều thập kỷ. Theo báo cáo năm 2024 của Quỹ Dinh dưỡng Trẻ em Toàn cầu (GCNF), Hàn Quốc đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong việc thiết lập và duy trì bữa ăn trưa cho học sinh tại khoảng 20 nghìn trường mẫu giáo, tiểu học và trung học trên toàn quốc.
Được luật hóa từ năm 1981, bữa ăn học đường tại Hàn Quốc từ lâu không còn bị xem là chuyện “ăn trưa ở trường” đơn thuần, mà đã trở thành một phần quan trọng trong chiến lược chăm sóc sức khỏe và giáo dục toàn diện cho trẻ em. Một khay cơm học đường điển hình ở Hàn Quốc thường có từ 5 đến 7 ngăn, không chỉ bao gồm cơm và món mặn chính.
Học sinh thường được phục vụ thêm canh, kimchi cùng nhiều món phụ đa dạng, đôi khi có cả trái cây tươi, sữa hoặc món tráng miệng. Cách sắp xếp này không chỉ giúp trẻ tiếp xúc với nhiều loại thực phẩm khác nhau mà còn hình thành thói quen ăn uống cân bằng và lành mạnh ngay từ nhỏ.
Quy Trình Quản Lý Dinh Dưỡng Và Vệ Anh Nghiêm Ngặt
Từ khi hệ thống giáo viên dinh dưỡng được triển khai vào năm 2006, các trường học ở Hàn Quốc bắt đầu bố trí chuyên gia dinh dưỡng phụ trách việc lên thực đơn một cách bài bản và khoa học. Họ tính toán khẩu phần ăn dựa trên độ tuổi và nhu cầu phát triển cụ thể của học sinh, đảm bảo mỗi bữa ăn đều cân bằng giữa tinh bột, đạm, rau củ và các vi chất thiết yếu.
Thông tin về bữa ăn học đường được công khai minh bạch. Theo luật và các hướng dẫn liên quan, các trường phải đăng tải thông tin như thực đơn hàng ngày, thành phần dinh dưỡng chi tiết, nguồn gốc nguyên liệu, thông tin về dị ứng và hình ảnh bữa ăn lên website chính thức, giúp phụ huynh và học sinh dễ dàng theo dõi và giám sát.
Để bảo đảm chất lượng nguyên liệu, các trường phải mua thực phẩm thông qua hệ thống đấu thầu điện tử minh bạch. Nhiều địa phương còn khuyến khích sử dụng nông sản sạch và nguyên liệu từ khu vực lân cận, nhằm hỗ trợ nông nghiệp địa phương và giảm thiểu tác động môi trường.
Thay vì phụ thuộc vào các đơn vị bên ngoài, khoảng 98% trường học Hàn Quốc tự quản lý bếp ăn của mình, giúp kiểm soát tốt hơn quy trình chế biến và vệ sinh an toàn thực phẩm, từ khâu chuẩn bị đến khi phục vụ.
Bữa Ăn Được Trợ Giá Và Hỗ Trợ Mạnh Mẽ
Điều đáng chú ý là chi phí cho bữa ăn học đường chủ yếu do nhà nước và chính quyền địa phương chi trả. Năm 2018, phụ huynh chỉ còn đóng khoảng 19,2% tổng chi phí, giảm mạnh so với 67% vào năm 2008, theo báo cáo của GCNF.
Ở nhiều khu vực, học sinh thậm chí được ăn miễn phí hoàn toàn. Đơn cử như ở Seoul, từ năm 2021, tất cả học sinh mẫu giáo, tiểu học, trung học cơ sở và trung học phổ thông đều được hưởng bữa trưa miễn phí tại trường.
Năm 2022, do chỉ số giá tiêu dùng tăng cao, Seoul thậm chí phải huy động thêm ngân sách để tiếp tục hỗ trợ bữa trưa miễn phí tại trường học. Văn phòng giáo dục Seoul cho biết, mỗi bữa ăn cho một học sinh có giá trị từ 75.000 đến 130.000 VND, phản ánh mức đầu tư đáng kể vào dinh dưỡng trẻ em.
Cái Giá Không Nhỏ Cho Những Người Đứng Sau Quầy Bếp
Dù hệ thống bữa ăn học đường của Hàn Quốc được đánh giá cao trên toàn cầu, bức tranh toàn cảnh không hẳn luôn tươi sáng. Năm 2025, Bộ Lao động Hàn Quốc phải giải quyết vấn đề đình công của nhân viên bếp ăn trường học – hầu hết là phụ nữ trung niên làm việc theo hợp đồng với mức lương thấp, dưới cường độ cao của bếp ăn công nghiệp.
“Những bữa ăn học đường miễn phí đẳng cấp thế giới mà học sinh Hàn Quốc được hưởng ngày nay… được đánh đổi bằng những đôi tay biến dạng của nhân viên bếp”, bà Park Mi-hyang, một nhân viên bếp trường học kiêm nhà hoạt động vì quyền lao động, phát biểu tại một diễn đàn quốc hội.
Việc đạt được thỏa thuận về tiền lương và phúc lợi với người lao động tại bếp ăn trường học được xem là cách duy nhất để tiếp tục cung cấp bữa ăn chất lượng cho học sinh. Thành công của mô hình bữa ăn học đường Hàn Quốc cho thấy chất lượng luôn đi kèm với chi phí.
Để duy trì những khay cơm từng khiến mạng xã hội trầm trồ, Hàn Quốc không những phải tiếp tục rót ngân sách mà còn phải bảo đảm những người đứng sau quầy bếp được đối xử công bằng và có điều kiện làm việc tốt hơn.
