Sách giả đang ngang nhiên được bày bán tại các hội chợ tổ chức trong khu chung cư ở Hà Nội, gây bức xúc cho người tiêu dùng và các nhà xuất bản. Phóng viên Tri thức - Znews đã đóng vai người mua sách để tìm hiểu thực trạng này.
Thực trạng sách giả tại hội chợ chung cư
Gian hàng sách nằm trong một hội chợ bán nhiều mặt hàng khác như nông sản, quần áo, thường thấy dưới chân các khu chung cư lớn. Khi được hỏi, chủ cửa hàng cho biết sách cũng có loại cũ, loại mới, tùy cuốn. Mức chiết khấu sâu 45-50% thu hút đông đảo cư dân. Mỗi đầu sách chỉ được bày bán 5-10 cuốn, đa dạng về tên sách, nhưng sách rất bụi bẩn, nhàu nát.
Khi kiểm tra kỹ, có thể nhận thấy nhiều dấu hiệu của sách giả, sách lậu một cách lộ liễu. Mặt sau sách ghi tem chống giả nhưng không có tem thật, tem được photocopy hoặc in trực tiếp lên bìa. Quét mã QR dẫn đến trang web không thể truy cập. Ngoài ra, chữ in bên trong sách bị nhòe, dính vào nhau, chất lượng giấy thấp, ngả vàng, dàn trang xô lệch. Gáy sách gia công kém, dễ bung chỉ sau vài lần lật.
Chiêu trò bán hàng và thiệt hại cho người tiêu dùng
Giá sách giả thực tế không hề rẻ. Các đối tượng làm lậu thường đẩy giá bìa cao hơn sách gốc để quảng cáo mức chiết khấu sâu, nhưng khách hàng vẫn chịu thiệt. Bà Nguyễn Lê Việt Hà, Trưởng phòng Kinh doanh Nhà xuất bản Kim Đồng, cho biết các đối tượng bán sách giả thường trà trộn vào hội chợ, tự tổ chức ở sảnh chung cư đông dân, lập hội sách cũ bán công khai nhưng thực chất là trá hình sách lậu.
Các hội sách này thường có dấu hiệu chung: nằm trong khu chung cư đông đúc, sách không có tem, bán với số lượng 5-10 cuốn/đầu sách, tên sách phong phú, giá rẻ hơn bên ngoài nhưng thực chất giá bìa bị đẩy lên cao để tạo ảo giác giảm giá. Đơn vị bán sách lậu thường xuyên di chuyển, mỗi điểm chỉ xuất hiện 7-10 ngày, kết hợp quảng cáo trên Facebook để thu hút khách.
Trách nhiệm của ban quản lý và cơ quan chức năng
Bà Hà nhấn mạnh rằng ban quản lý khu chung cư không có quy định về chất lượng, nguồn gốc sản phẩm khi cấp phép cho các gian hàng. Người bán sách lậu chỉ cần bỏ ra vài triệu đồng để thuê sân, sảnh bày bán mà không bị kiểm soát. Điều này tạo điều kiện cho sách lậu phát triển trên diện rộng.
Nhà xuất bản Kim Đồng chịu thiệt hại kinh tế nghiêm trọng do sách lậu, lên tới hàng chục tỷ đồng. Có những tên sách phát hành 10.000 cuốn/năm nhưng sau khi xuất hiện sách lậu chỉ còn in 3.000 cuốn. Sách giả cũng ảnh hưởng đến tâm lý tác giả, khiến họ không muốn sáng tác.
Mức xử phạt còn nhẹ, chưa đủ sức răn đe
Bà Hà đánh giá công tác ngăn chặn và xử lý hành vi in lậu, bán lậu sách giả chưa đủ mạnh, còn mang tính “bắt cóc bỏ đĩa”. Mức phạt hiện nay là cố định theo khung, không theo tỷ lệ sai phạm. Bộ Luật Hình sự quy định mức phạt tối đa 3 tỷ đồng, xử phạt hành chính 20 triệu đồng, nhưng các nhà xuất bản cho rằng mức này còn nhẹ so với thiệt hại và lợi nhuận thu được từ sách lậu. Các đối tượng làm lậu còn biết “lách luật” bằng cách chỉ mang số lượng sách giả vừa đủ để giảm mức phạt nếu bị bắt.
Để ngăn chặn tình trạng này, cần có biện pháp liên tục, răn đe thích đáng và thực hiện đồng bộ nhiều hình thức xử lý.
