Ở tuổi 65, NSƯT Thành Lộc hài lòng với cuộc sống độc thân không vợ con. Nỗi lo duy nhất của anh là không còn đủ minh mẫn để cống hiến cho nghệ thuật. Được khán giả biết đến với danh xưng "phù thủy sân khấu", NSƯT Thành Lộc ghi dấu ấn qua hàng trăm vai diễn đa dạng từ hài kịch, chính kịch đến các tác phẩm dành cho thiếu nhi suốt hơn 4 thập kỷ hoạt động nghệ thuật.
Trăn trở giữa nghệ thuật và thương mại
Sau khoảng thời gian tập trung cho sân khấu, hồi tháng 5, NSƯT Thành Lộc trở lại màn ảnh rộng trong phim Một thời ta đã yêu. Nam nghệ sĩ vào vai ông Trọng - một người cha làm nghề luật sư, mang nhiều day dứt vì sự nghiệp dang dở. Nhiều khán giả đánh giá những phân đoạn có Thành Lộc xuất hiện là điểm sáng của bộ phim. Tuy nhiên, bộ phim không đạt hiệu ứng thương mại, rời rạp với vỏn vẹn 2 tỷ đồng doanh thu - vào top những tác phẩm điện ảnh "bết bát" nhất năm.
Chia sẻ với phóng viên, nghệ sĩ Thành Lộc cho biết, nhìn lại hành trình nhiều năm gắn bó với sân khấu lẫn điện ảnh, anh vẫn còn trăn trở, "đau đáu" đi tìm câu trả lời cho bài toán cân bằng giữa nghệ thuật và giải trí, giữa giá trị chuyên môn và yếu tố thị trường. "Trong nghệ thuật, có những lúc lý tưởng của tôi là một đằng, nhưng điều tôi làm lại là một nẻo khác. Và điều đó luôn khiến mình không thể yên lòng", nam nghệ sĩ bộc bạch.
Theo Thành Lộc, nghệ thuật luôn có những biến số, khiến số phận một bộ phim ra rạp ẩn chứa nhiều bất ngờ. "Có những bộ phim bị giới chuyên môn hoặc khán giả cười một cách tế nhị nhưng lại đạt doanh thu rất cao. Ngược lại, có những tác phẩm được người trong nghề đánh giá cao nhưng lại không thành công về mặt thương mại", anh chia sẻ.
Không chỉ điện ảnh, sân khấu cũng đối mặt với nghịch lý tương tự. Có những vở diễn đơn thuần mang tính giải trí nhưng tồn tại bền bỉ qua nhiều năm, trong khi không ít tác phẩm được đánh giá cao về nghệ thuật lại có tuổi thọ ngắn. Theo nghệ sĩ Thành Lộc, đây là nỗi niềm chung của nhiều người làm nghề trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Tính riêng năm nay, có khoảng 80 dự án điện ảnh ra mắt, tạo nên áp lực rất lớn cho các nhà sản xuất và nghệ sĩ.
Dù vậy, nam nghệ sĩ vẫn giữ niềm tin vào tiềm năng phát triển của điện ảnh Việt Nam nói chung, nghệ thuật nói riêng. Anh cho rằng điều đáng quý nhất là nhiều người vẫn giữ được tinh thần dấn thân và khát vọng làm nghề nghiêm túc. "Chỉ khi bắt tay vào làm, chúng ta mới có cơ hội tìm ra câu trả lời", nghệ sĩ Thành Lộc nói.
Tiêu chí nhận vai diễn ở tuổi 65
Trước câu hỏi về tiêu chí nhận vai diễn ở tuổi 65, nghệ sĩ Thành Lộc thẳng thắn cho biết không phải lời mời nào cũng khiến anh hào hứng. Với những dự án cảm thấy không phù hợp, nam nghệ sĩ thường đưa ra mức cát-xê rất cao như một cách từ chối khéo. "Tôi chấp nhận mang tiếng miễn là không tham gia vào một dự án mình không thích", anh nói.
Ngược lại, khi gặp một vai diễn thực sự yêu thích, nghệ sĩ Thành Lộc lại không đặt nặng chuyện thù lao hay vai trò "diễn viên chính, diễn viên phụ". Theo anh, điều quan trọng nhất là được hóa thân vào nhân vật có chiều sâu và mang đến cảm xúc cho bản thân. Nam nghệ sĩ cho biết, anh từng lo sợ mất cơ hội nếu chần chừ nhận lời vì vai diễn có thể được trao cho người khác. Chính vì vậy, với những dự án tâm đắc, anh không quan tâm mình đóng vai chính hay vai phụ, xuất hiện nhiều hay ít. "Bất kỳ nhân vật nào cũng là mắt xích tạo nên một tác phẩm trọn vẹn", anh chia sẻ.
Nỗi lo "đánh mất sự minh mẫn"
Trả lời câu hỏi của phóng viên về điều "làm khó" được nghệ sĩ Thành Lộc ở hiện tại, anh thừa nhận tuổi tác ngày càng ảnh hưởng đến thể lực, sự dẻo dai và bền bỉ trong hoạt động nghệ thuật. "Tuổi tác tăng lên thì sức khỏe cũng sẽ giảm đi. Điều đó tác động trực tiếp đến thể lực, đến độ dẻo dai và sự bền bỉ trong hoạt động nghề nghiệp. Nhiều khi tôi còn sợ sức khỏe giảm sút ảnh hưởng cả đến sự minh mẫn nữa. Cho nên, tôi luôn cố gắng giữ cho mình sự dẻo dai, từ thể lực cho đến tinh thần. Với người làm nghệ thuật, sự minh mẫn là điều rất quan trọng. Ngay lúc này, khi tôi đang nói chuyện với bạn, tôi cũng ý thức rằng tôi sợ mình chủ quan, lạc hậu. Vì đã làm nghề lâu năm, đôi khi chúng ta dễ bị chủ quan với những nhận định của chính mình", Thành Lộc nói.
Để tránh bị tụt lại phía sau, nghệ sĩ Thành Lộc duy trì thói quen theo dõi các tác phẩm mới ra mắt. Anh thường tự mua vé đến rạp như một khán giả bình thường thay vì tham dự các buổi công chiếu. Việc quan sát thị trường từ góc nhìn của khán giả giúp bản thân có những đánh giá khách quan hơn, đồng thời hiểu được công chúng đang quan tâm điều gì.
"Ngày xưa khi làm đạo diễn làm việc với các diễn viên trẻ, tôi hay áp đặt, bắt họ làm theo ý mình. Tôi từng tin đó là điều cần thiết, vì mỗi một tác phẩm là 'chữ ký' của chính bản thân người đạo diễn. Nhưng dần dần, tôi cởi mở hơn. Tôi vừa quan sát, vừa để lớp trẻ tự do hơn, làm sao để vẫn khai thác tinh hoa của thế hệ trẻ. Người trẻ đôi khi có những sáng tạo thông minh hơn mình", anh chia sẻ.
Nhìn lại chặng đường hơn 4 thập kỷ đã qua, NSƯT Thành Lộc cho rằng, người làm nghệ thuật có thể thay đổi để thích nghi với từng giai đoạn của cuộc sống và môi trường công việc, nhưng cần giữ được bản sắc chính mình. "Có lúc tôi thu mình, có lúc tôi cởi mở, có lúc đặt áp lực, có lúc nghĩ thoáng ra. Nhưng tất cả điều đó chỉ là thủ pháp thôi. Điều quan trọng nhất là dù dùng bao nhiêu thủ pháp đi nữa thì mình cũng không được đánh mất cái gốc của mình", anh chia sẻ.
"Sự cô đơn là một ân huệ của người nghệ sĩ"
Nhắc đến cuộc sống độc thân ở tuổi 65, nghệ sĩ Thành Lộc cho rằng cô đơn là trạng thái mà bất kỳ ai cũng có thể trải qua, bất kể họ đang sống một mình hay có gia đình. Theo anh, không ít người vẫn cảm thấy lạc lõng ngay trong chính ngôi nhà của mình. Vì thế, cô đơn không phải điều gì quá đặc biệt hay đáng sợ.
"Tôi nghĩ cô đơn là một cảm xúc rất đặc biệt. Nó giống như một thứ ân huệ mà Thượng đế dành cho người nghệ sĩ. Bởi vì khi người nghệ sĩ từng trải qua cảm giác cô đơn, họ sẽ biết cảm thông hơn với sự đơn độc của người khác, giúp họ thấu cảm, thăng hoa hơn trong công việc sáng tạo nghệ thuật. Tôi không dùng nghệ thuật để lấp đầy sự cô đơn, trống trải ở đời sống cá nhân. Cô đơn là chuyện hết sức bình thường trong đời sống. Con người sinh ra là để đối diện với mọi điều đến với mình. Và cảm xúc cô đơn cũng chỉ là một trong những trải nghiệm bình thường đó thôi. Cho đến bây giờ, tôi vẫn thường nói với bạn bè rằng mình chưa bao giờ thấy cô đơn cả", anh chia sẻ.
Sau nhiều năm sống trong guồng quay công việc, hiện tại nghệ sĩ Thành Lộc lựa chọn nhịp sống chậm. Những ngày đầu tuần, anh tìm đến nơi có không gian yên tĩnh để uống trà, ngắm nhìn thành phố và cân bằng lại năng lượng sau những buổi làm việc liên tục trên sân khấu.
Nghệ sĩ Thành Lộc sinh năm 1961 trong gia đình giàu truyền thống nghệ thuật. Cha anh là NSND Thành Tôn, mẹ là nghệ nhân hát bội Huỳnh Mai. Làm quen với sân khấu năm 8 tuổi, sau đó Thành Lộc gắn bó cùng sân khấu kịch Idecaf từ năm 1997. Tại đây, anh dàn dựng và làm nên thành công vang dội của Ngày xửa ngày xưa - một chương trình hài kịch dành cho thiếu nhi. Nam nghệ sĩ cũng để lại dấu ấn qua các vở diễn: Aladin và đủ thứ thần, Cậu bé rừng xanh, Nữ thần Lee Kim Chi, Ốc mượn hồn... Năm 2001, Thành Lộc được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú vì những đóng góp lớn cho nền nghệ thuật nước nhà. Sau khi rời Idecaf năm 2023, nghệ sĩ Thành Lộc cùng đồng nghiệp sáng lập Sân khấu Thiên Đăng.
