Họa sĩ Trần Đại Thắng: Mang sách Việt ra thế giới, tìm 'dấu vân tay' nghệ thuật
Mới đây, họa sĩ Trần Đại Thắng - Giám đốc Công ty sách Đông A, đã gây chú ý khi mang những cuốn sách đặc biệt do người Việt chế tác tham gia Hội sách nghệ thuật quốc tế Codex X - 2026 tại Mỹ. Trong cuộc trò chuyện với Thời Nay, anh chia sẻ sâu sắc về mục tiêu và tầm nhìn cho sách Việt trên bản đồ nghệ thuật toàn cầu.
Không phải 'chở củi về rừng'
Phóng viên đặt câu hỏi: "Anh mang sách tới một 'đấu trường' quy tụ nhiều nhà làm sách thủ công danh tiếng thế giới. Liệu có cảm giác 'chở củi về rừng'?" Họa sĩ Trần Đại Thắng khẳng định: "Không, tôi không nghĩ vậy. Đây là lần thứ hai Đông A tham dự hội sách này." Hai năm trước, tại Codex IX, họ chỉ mang theo ấn phẩm tiếng Anh duy nhất "The Great Gatsby". Lần này, họ bổ sung bảy đầu sách tiếng Anh mới, bao gồm "The Histoire of Vietnam" (bản tiếng Việt là "Lịch sử Việt Nam bằng hình", vừa đoạt giải A - Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII).
Mục đích chính của anh không chỉ là bán sách, mà còn tìm câu trả lời cho vị trí của sách Việt trong mặt bằng nghệ thuật sách quốc tế. Đồng thời, đây là cơ hội học hỏi và giao lưu với nghệ nhân, nhà in, nhà đóng sách thủ công từ nhiều quốc gia. Qua đó, anh hiểu rõ hơn về kỹ thuật, vật liệu, tư duy thẩm mỹ và xu hướng mới toàn cầu.
'Dấu vân tay' Việt và thị trường ngách
Khi được hỏi về dấu ấn riêng của người Việt trên sách chế tác, anh nhận định: "Về kỹ thuật, Việt Nam hoàn toàn có thể hướng tới ấn phẩm thương mại đẳng cấp cao." Kỹ thuật có thể học hỏi và nâng cao theo thời gian, nhưng tư duy mỹ thuật và ý niệm nghệ thuật vẫn là thách thức. Những ý niệm sáng tạo thường xuất phát từ nội lực nghệ sĩ, cách họ nhìn nhận thế giới.
Anh tin rằng các bản sách giới hạn, chế tác công phu có thể trở thành 'thị trường ngách' để sách Việt bước ra thế giới. Tham gia Codex không chỉ để giới thiệu sản phẩm, mà còn tiếp xúc với tư duy làm sách đa dạng, giúp định hình phong cách riêng.
Cộng đồng người chơi sách thủ công tại Việt Nam
Những năm gần đây, các ấn bản đặc biệt do Đông A thực hiện đã thu hút sự chú ý, với nhà sưu tập sẵn sàng chi hàng trăm triệu đồng cho một cuốn sách. Họa sĩ Trần Đại Thắng nhận xét: "Người Việt Nam, đặc biệt giới sưu tập, ngày càng quan tâm đến sách nghệ thuật." Thị trường đang hình thành cho ấn phẩm có giá trị thẩm mỹ và sưu tầm. Người chơi sách nay rất tỉnh táo, tìm hiểu kỹ và đòi hỏi giá trị tương xứng từ nội dung đến chất lượng chế tác.
Sách giấy trong thời đại số
Với quan điểm sách đẹp là 'tác phẩm để ngắm', gần với nghệ thuật chế tác, anh cho rằng điều này giúp kéo dài đời sống sách giấy. Khi một cuốn sách đặc biệt được trưng bày, nó khơi gợi sự tò mò, từ đó thúc đẩy văn hóa đọc. "Chính những cuốn sách được làm công phu sẽ góp phần giữ gìn văn hóa đọc trong tương lai," anh nhấn mạnh.
Hành trình kể chuyện và dự án mới
Gần đây, anh xuất bản cuốn "Tôi kể - Tất cả đều từ sách", tiết lộ nhiều câu chuyện hậu trường làng xuất bản. Anh chia sẻ việc viết sách đến tình cờ, như một sự ghi chép trải nghiệm nghề nghiệp. Dù 'bóc' nhiều lớp hậu trường, anh vẫn giữ lại một số câu chuyện, có thể để dành cho tập hai hoặc chờ thời điểm phù hợp.
Hiện tại, anh tập trung vào dự án mỹ thuật, như tổ chức triển lãm cho họa sĩ Vichit Nongnual (Thái Lan) vào tháng 5 tới. Anh muốn đồng hành cùng nghệ sĩ trong quá trình sáng tác, tìm kiếm sự mới mẻ để truyền cảm hứng cho công việc xuất bản và mỹ thuật.
Kết thúc cuộc trò chuyện, họa sĩ Trần Đại Thắng chia sẻ: "Thách thức lớn nhất là luôn đổi mới, tạo ra ấn phẩm có sáng tạo và kỹ thuật ngày càng cao. Áp lực không phải thị trường, mà là khả năng tự vượt qua chính mình của người làm sách."
