Mỗi lần Hadley Vlahos nói mình làm điều dưỡng chăm sóc cuối đời, nhiều người đều sững lại. Họ không hiểu vì sao một cô gái mới hai mươi bốn tuổi lại chọn công việc chỉ toàn bệnh tật, mất mát và những cuộc chia tay không dễ chịu nổi. Chính Hadley cũng từng nghĩ như vậy.
Để học cách sống
Những năm đầu làm điều dưỡng, Hadley hiểu về cái chết qua sự ra đi đột ngột của một người bạn và những ca cấp cứu ở bệnh viện. Cô kể: "Cả căn phòng hỗn loạn, hơn mười lăm người hối hả chạy vòng quanh, thực hiện hồi sức tim phổi, tiêm thuốc, hỗ trợ hô hấp. Gia đình không ở trong phòng, cho đến khi bệnh nhân qua đời, họ mới được gọi vào nói lời từ biệt". Khi chuyển sang chăm sóc cuối đời, Hadley ngạc nhiên thấy đồng nghiệp hỏi người bệnh muốn sống những ngày còn lại ra sao, muốn ở đâu, muốn có ai bên cạnh. Lúc đó, cô bắt đầu hiểu công việc này thật sự là gì.
Chăm sóc cuối đời thường bắt đầu khi bác sĩ xác định người bệnh không còn nhiều thời gian và họ chọn dừng can thiệp điều trị tích cực. Nhiều người chọn trở về nhà, ở bên gia đình. Hadley có mặt để giúp họ hiểu điều gì đang xảy ra, chuẩn bị cho những ngày cuối và giảm đau đớn.
Trong cuốn sách Trạm dừng sinh tử (tựa gốc: The In-between), Hadley ghi lại 12 câu chuyện có thật về những bệnh nhân cô từng chăm sóc. Có người từng sống sung túc, có người không nhà cửa. Có người từng thành công, người từng thất bại. Mỗi người đi đến cái chết theo một cách khác nhau. Qua họ, Hadley thấy cái chết không chỉ là tai họa; đôi khi nó cũng là lúc con người thôi chống cự và nhìn lại đời mình rõ hơn.
Những ngày cuối đời trong sách không chỉ có mất mát. Ở đó còn có lời xin lỗi muộn, những ký ức được nhắc lại, những cái nắm tay và lòng biết ơn.
Trạm dừng sinh tử cũng là câu chuyện của Hadley về việc tự thay đổi trong lúc chăm sóc những người sắp mất. Trước khi trở thành điều dưỡng, cô đã có những năm tháng không dễ dàng: mất bạn thân, khủng hoảng đức tin, mang thai khi còn rất trẻ. Khi học cách ở bên người khác lúc họ yếu nhất, Hadley cũng học cách đối diện với tổn thương của chính mình.
Những người bệnh dạy Hadley bằng chính cách họ sống những ngày cuối cùng. Mỗi lần tiễn một người ra đi, cô lại hiểu thêm một chút về điều đáng giữ trong đời. Như cô viết: "Tôi tự nhủ phải sống cho hôm nay chứ không phải sợ hãi về ngày mai".
Những ngày cuối đời giúp ta nhìn lại cách mình đang sống
Điều đáng quý ở Trạm dừng sinh tử là cuốn sách khiến ta bớt né tránh cái chết. Bình thường, ta ít nói về cái chết, nhưng khi buộc phải nói, ta thường nói bằng giọng sợ hãi hoặc tránh né. Nhưng những bệnh nhân trong sách cho thấy một góc nhìn khác. Khi biết thời gian còn lại không nhiều, nhiều người không còn nhắc đến tiền bạc hay địa vị. Thay vào đó, điều họ quan tâm là những mối quan hệ, người thân yêu, những ký ức và điều chưa kịp nói.
Qua từng câu chuyện, điều đọng lại rất giản dị: khi cái chết đến gần, con người thường nhìn rõ điều gì thật sự quan trọng. Đôi khi chỉ là một lời yêu thương chưa kịp nói, một cuộc điện thoại cứ hẹn lần, một cái ôm, hoặc thêm một lần được ngồi cạnh người mình thương.
Dù viết về những người sắp mất, cuốn sách không chỉ buồn. Nó khiến ta tự hỏi mình đang sống với những người bên cạnh ra sao. Hadley nhắc nhở rằng cuộc đời là hữu hạn, và chính sự hữu hạn ấy khiến từng khoảnh khắc trở nên quý giá.
Cuốn sách cũng chạm đến những trải nghiệm cận tử mà Hadley chứng kiến. Nhiều bệnh nhân kể rằng trong những ngày cuối đời, họ nhìn thấy người thân đã khuất. Một số biết được thời điểm mình ra đi. Điều khiến Hadley băn khoăn là những câu chuyện tương tự xuất hiện ở nhiều người rất khác nhau: khác tuổi, văn hóa, niềm tin. Những lần như thế làm cô, vốn hay nghi ngờ, dần cởi mở hơn với các trải nghiệm tâm linh. Nhưng Hadley không khẳng định đó là bằng chứng cho thế giới bên kia. Cô chỉ kể lại những gì mình chứng kiến, để người đọc tự nghĩ tiếp.
Cô chia sẻ: "Tôi đã chăm sóc đủ nhiều bệnh nhân cuối đời với niềm tin tôn giáo khác nhau để nhận ra rằng việc bạn sống như thế nào quan trọng hơn đức tin. Tôi chứng kiến nhiều người sống trọn vẹn và hạnh phúc dù có hay không có tôn giáo. Theo tôi, những người ra đi thanh thản nhất là những người hài lòng với cách họ đã sống và yên tâm với niềm tin về thế giới bên kia".
Một số câu chuyện trong sách đọc xong khiến ta phải dừng lại. Cũng có câu chuyện kết lại rất nhẹ, như thể người ra đi đã kịp để lại lời an ủi.
Trạm dừng sinh tử không làm cái chết bớt đau buồn. Nhưng nó giúp ta nhìn cái chết bình tĩnh hơn, như một phần của đời sống chứ không chỉ là điều phải né tránh. Với những ai từng ở bên người thân trong những ngày cuối đời, những trang sách này mang lại cảm giác được thấu hiểu. Với những ai vẫn đang sống giữa những ngày bình thường, cuốn sách để lại lời nhắc: có những điều nên nói khi còn có thể, có những người nên yêu thương khi họ còn ở bên, và đừng trì hoãn mãi những điều thật sự quan trọng.
Hadley Vlahos là điều dưỡng chính quy trong lĩnh vực chăm sóc cuối đời. Cô bắt đầu sự nghiệp ở tuổi hai mươi hai, là người tiên phong trong phong trào thay đổi thái độ của công chúng về vấn đề này, đồng thời là "ngôi sao" mạng xã hội với kênh TikTok nursehadley hơn 2,1 triệu người theo dõi và Instagram @nurse.hadley hơn 500 nghìn người theo dõi.
