Theo nhà bình luận Karishma Vaswani của Bloomberg, thị trường sách châu Á trước đây không có tín hiệu tích cực. Nhu cầu đọc sách của người dân phần lớn là để tìm cách vươn lên trong cuộc sống, thể hiện qua việc sách giáo khoa, tài liệu ôn thi và sách self-help nằm trong số những cuốn bán chạy nhất. Trong những thập kỷ gần đây, tỷ lệ người đọc sách tại châu Á gia tăng nhờ sự mở rộng của tầng lớp trung lưu và việc sử dụng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai rộng rãi hơn. Nhờ mạng xã hội, đọc sách vừa là phương tiện phát triển kinh tế, vừa là thú vui tâm trí.
Tương phản với phương Tây
Tỷ lệ đọc sách ở châu Á duy trì và có khả năng phục hồi tốt hơn so với nhiều nơi khác. Với người dân châu Á, đọc sách không chỉ vì yêu thích mà còn là nhu cầu cá nhân và hệ thống chính trị xã hội. Khu vực châu Á - Thái Bình Dương hiện là thị trường xuất bản lớn nhất thế giới, ước tính tạo ra doanh thu từ 400 tỷ USD đến 420 tỷ USD từ cả ấn phẩm in và điện tử trong năm 2024, theo Liên đoàn quốc tế về quyền tái bản (IFRRO). Đến năm 2030, khu vực này dự báo tăng trưởng 8% đến 10% mỗi năm, gấp hơn hai lần tốc độ tăng trưởng toàn cầu. Ngay cả khi báo chí và tạp chí suy giảm, sách vẫn phát triển, chiếm khoảng 60% doanh thu xuất bản truyền thống.
Đây là tín hiệu tương phản rõ rệt với thị trường phương Tây. Ngành xuất bản tạo ra khoảng 32 tỷ USD doanh thu tại Mỹ và khoảng 9 tỷ USD tại Anh trong giai đoạn 2023-2024. Tại châu Á, các lễ hội văn học ở Ấn Độ và Đông Nam Á thúc đẩy sự quan tâm của độc giả, trong khi sách giấy trở thành biểu tượng quyền lực ngay cả trong thời đại kỹ thuật số.
Ấn Độ và Trung Quốc dẫn đầu
Ấn Độ là ví dụ rõ ràng nhất cho tiềm năng to lớn của sách. Theo IFRRO, thị trường xuất bản Ấn Độ ước tính đạt hơn 11 tỷ USD và dự kiến tăng trưởng mạnh đến cuối thập kỷ. Quốc gia này là thị trường sách tiếng Anh lớn thứ hai thế giới, trong khi văn học bằng ngôn ngữ địa phương cũng phát triển mạnh. Các tác phẩm như Mother Mary Comes to Me của Arundhati Roy và Tomb of Sand của Geetanjali Shree cho thấy nhu cầu với văn học Ấn Độ rất mạnh mẽ.
Thị trường Trung Quốc cũng cho thấy vai trò của chính sách. Thị trường xuất bản Trung Quốc ước tính trị giá hơn 200 tỷ USD. Chính phủ nước này coi đọc sách là ưu tiên hàng đầu để trở thành cường quốc văn hóa vào năm 2035, ban hành nhiều quy định thúc đẩy. Mạng xã hội Douyin (phiên bản TikTok) trở thành kênh chính quảng bá và bán sách, với sách đa dạng từ giáo dục đến self-help, khác với BookTok phương Tây thường tập trung vào tiểu thuyết thanh thiếu niên.
Chặng đường dài phát triển
Văn hóa đọc và thị trường sách châu Á vẫn còn điểm tối. Khu vực này chiếm khoảng 46% thanh thiếu niên mù chữ và 61% người lớn mù chữ trên thế giới. Khảo sát cho thấy người châu Á trung bình đọc ít sách hơn người phương Tây. Ấn Độ là quốc gia châu Á duy nhất trong danh sách sáu nước đọc nhiều sách nhất tính theo đầu người. Tuy nhiên, thống kê này chỉ phản ánh thói quen của tầng lớp trung lưu và thượng lưu. Nâng cao trình độ đọc viết, đặc biệt ở khu vực kém phát triển, là ưu tiên hàng đầu.
Thủ tướng Singapore Lawrence Wong đã nêu gương tốt cho Ngày sách thế giới khi chia sẻ về vai trò của đọc sách với cuộc đời ông. Vẫn còn chặng đường dài để xây dựng thói quen đọc bền vững cho toàn châu Á.
