Trong bối cảnh AI, mạng xã hội và video ngắn lên ngôi, nhiều người đặt câu hỏi về tương lai của sách. Tuy nhiên, với TS Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch kiêm Nhà sáng lập Thái Hà Books, sách vẫn còn tương lai bao lâu con người còn khao khát học hỏi và phát triển. Để duy trì sự đồng hành, ngành xuất bản cần không ngừng đổi mới, và hành trình của ông là minh chứng rõ nét.
Tình yêu sách từ thuở nhỏ
TS Nguyễn Mạnh Hùng đã yêu sách từ khi còn rất nhỏ. Tình yêu ấy theo ông suốt những năm học cấp 3 chuyên Pháp tại Hà Nội, hơn 12 năm học tập và làm việc tại Liên Xô và nước Nga, những năm làm việc tại FPT, và sâu đậm hơn khi sáng lập Thái Hà Books năm 2007. Với hơn 40 năm đọc sách và gần 20 năm làm sách, ông nhận ra sách không chỉ là sản phẩm mà còn là tri thức, văn hóa, lịch sử và phương tiện giúp con người hoàn thiện bản thân.
Sách trở thành tác phẩm nghệ thuật
TS Nguyễn Mạnh Hùng chia sẻ rằng có những cuốn sách được làm ra để đọc, nhưng cũng có những cuốn để lưu giữ qua nhiều thế hệ. Từ nhiều năm trước, ông và các cộng sự đã thực hiện những ấn bản sách đặc biệt, nâng cuốn sách lên thành tác phẩm văn hóa và nghệ thuật. Những cuốn sách này được chế tác từ nhiều chất liệu khác nhau: sơn mài nhiều lớp theo kỹ thuật truyền thống, khảm trai hoàn toàn bằng tay, thêu tay trên lụa, gấm, trúc chỉ, đồng, lá sen, điểm nhũ vàng và các vật liệu quý khác. Mỗi cuốn sách là kết quả của nhiều giờ lao động tỉ mỉ của nghệ nhân, họa sĩ, nhà thiết kế và những người làm sách. Hai ấn bản Truyện Kiều đặc biệt được chế tác thủ công như sách khảm trai và sách sơn mài là ví dụ điển hình.
Theo TS Nguyễn Mạnh Hùng, mục tiêu không chỉ là tạo ra vật phẩm đẹp, mà còn góp phần tôn vinh giá trị của tri thức. Ông tin rằng khi trân trọng cuốn sách, con người cũng trân trọng tri thức chứa đựng bên trong. Tình yêu sách của ông cũng dành cho những cuốn sách cổ. Trong bộ sưu tập cá nhân, ông lưu giữ hàng chục cuốn sách từ thế kỷ XVI đến XIX, được xuất bản tại nhiều quốc gia bằng nhiều ngôn ngữ. Mỗi cuốn sách là một câu chuyện, một phần lịch sử nhân loại. Ông cho rằng con người có thể mất đi, đế chế có thể biến mất, nhưng những ý tưởng lớn vẫn sống nhờ sách. Những cuốn sách cổ ấy giúp ông hiểu rằng sách không chỉ là phương tiện truyền tải nội dung, mà còn là di sản.
Đưa tri thức vào đời sống hiện đại
Cuộc sống hiện đại đặt ra thách thức mới: con người ngày càng bận rộn, người trẻ dành nhiều thời gian trên điện thoại hơn trên trang sách. Nhiều người nói với ông rằng họ muốn đọc sách nhưng không có thời gian. Từ trăn trở đó, TS Nguyễn Mạnh Hùng và đồng nghiệp phát triển dòng sách bỏ túi. Ngoài các tác phẩm kinh điển như Đắc nhân tâm, Quẳng gánh lo đi và vui sống hay Khi người ta tư duy, ông còn tâm huyết với các ấn phẩm Phật học bỏ túi như Kinh Pháp Cú bỏ túi, 12 bản kinh chọn lọc trong Nikaya bỏ túi, Kinh Pháp Cú ba ngôn ngữ Bali - Anh - Việt bỏ túi. Nhiều ấn phẩm này không nhằm mục tiêu kinh doanh; có những cuốn in chỉ để tặng. Đến nay, hàng chục nghìn bản đã được trao tận tay bạn đọc, hành giả, tăng ni, sinh viên và người yêu thích Phật pháp trong và ngoài nước. Những cuốn sách bỏ túi này đã đến Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Ấn Độ, Canada, Hoa Kỳ, Séc, Pháp, Đức và nhiều quốc gia khác.
Bộ sách tí hon Việt Nam Độc Lập Tự Cường có kích thước khoảng 3,5 x 5 cm, gồm các tác phẩm như Đường Kách Mệnh, Tuyên ngôn Độc lập, Hịch tướng sĩ và Bình Ngô đại cáo. Trong nhiều năm tham dự các hội sách quốc tế tại Frankfurt, London, Bologna, Bắc Kinh, Doha, Havana, Istanbul, Kuala Lumpur, Jakarta, Singapore và nhiều nơi khác, ông đặc biệt quan tâm đến dòng miniature books - sách tí hon. Đây là dòng sách đã xuất hiện từ nhiều thế kỷ trước trên thế giới. Trong bộ sưu tập của mình, ông sở hữu một số cuốn sách tí hon đặc biệt, có cuốn nhỏ đến mức phải dùng kính lúp để đọc. Từ cảm hứng ấy, ông và Thái Hà Books quyết định phát triển dòng sách tí hon mang bản sắc Việt Nam. Bộ sách Việt Nam Độc Lập Tự Cường ra đời, gồm những cuốn sách chỉ khoảng 3,5 cm x 5 cm, chứa các văn bản như Đường Kách Mệnh, Tuyên ngôn Độc lập, Hịch tướng sĩ và Bình Ngô đại cáo.
Tương lai của xuất bản trong thời đại AI
Ngày nay, AI đang thay đổi thế giới với tốc độ nhanh. Xuất bản cũng đang thay đổi: sách giấy song hành cùng ebook, audiobook phát triển mạnh, AI tham gia nhiều hơn vào quá trình sản xuất, phân phối và tiếp cận nội dung. Nhưng TS Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng điều không thay đổi là nhu cầu học hỏi và phát triển của con người. Với ông, tương lai của ngành xuất bản không phải là làm ra nhiều sách hơn, mà là tạo ra nhiều giá trị hơn cho con người và xã hội. Sách đặc biệt giúp tôn vinh tri thức. Sách bỏ túi giúp tri thức đồng hành cùng cuộc sống. Sách tí hon giúp lưu giữ những giá trị lớn lao theo một hình thức độc đáo.
