Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật đã chính thức ra mắt cuốn sách Nguyễn Quang Bích - Nhà trí thức yêu nước, thủ lĩnh phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX vào ngày 23 tháng 4 tại Hà Nội. Đây là một công trình khoa học có ý nghĩa sâu sắc, nhằm nghiên cứu, tôn vinh cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, công lao cũng như di sản thơ văn của một nhân vật tiêu biểu trong phong trào yêu nước Việt Nam cuối thế kỷ XIX.
Bối cảnh lịch sử và vai trò của Nguyễn Quang Bích
Cuốn sách được biên soạn dựa trên nhiều nguồn tư liệu lịch sử, văn học, khảo cứu địa phương cùng kết quả của các hội thảo khoa học cấp quốc gia. Nội dung tái hiện một cách sống động cuộc đời, sự nghiệp và tư tưởng của Nguyễn Quang Bích. Qua đó, các nhà nghiên cứu làm sáng rõ bối cảnh lịch sử, chính trị, xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đồng thời nhấn mạnh vai trò đặc biệt của ông trong phong trào Cần Vương ở vùng Tây Bắc – nơi phong trào kháng Pháp diễn ra quyết liệt, gắn bó mật thiết với đồng bào các dân tộc thiểu số.
Nhà sử học Dương Trung Quốc và nhà sử học Lê Văn Lan đã có những đóng góp quý báu về thông tin liên quan đến nhân vật Nguyễn Quang Bích. Ông Nguyễn Quang Bích (1832 - 1890) là một vị quan triều Nguyễn, lãnh tụ của phong trào Cần Vương chống Pháp ở vùng Tây Bắc Việt Nam cuối thế kỷ XIX. Ông không chỉ là một nhà yêu nước mà còn là một nhà thơ, nhà văn, một trí thức văn hóa lớn của dân tộc. Ở Nguyễn Quang Bích hội tụ đầy đủ những phẩm chất tiêu biểu của lớp trí thức yêu nước giai đoạn này. Ông là biểu tượng cho sự chuyển mình của tư tưởng Việt Nam trong giai đoạn giao thời.
Những đánh giá từ giới chuyên môn
GS.TS Vũ Minh Giang, nguyên Phó giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, Phó chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, nhận định rằng khi đặt nhân vật trong bối cảnh xã hội, cuốn sách gợi mở ra hướng nghiên cứu mới về bản sắc văn hóa khu vực, cụ thể là Thái Bình cũ (nay là Hưng Yên) – quê hương của nhà trí thức Nguyễn Quang Bích. Theo ông Giang, những năm gần đây, xu hướng nghiên cứu liên ngành, đặc biệt là khu vực học, đang được coi trọng. Nghiên cứu không gian văn hóa giúp hiểu sâu sắc hơn về sự phát triển của cá nhân. Ông Giang cho rằng Thái Bình là vùng đất có nhiều người tài, dẫn chứng qua các nhân vật nổi tiếng như phi công Phạm Tuân, người cắm cờ trên Dinh Độc lập Bùi Quang Thận, cùng nhiều anh hùng khác. Theo GS.TS, cuốn sách có thể là điểm khởi đầu cho lĩnh vực nghiên cứu Thái Bình học, giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về không gian văn hóa đặc biệt này.
Bà Phạm Thị Thinh, Phó giám đốc - Phó tổng biên tập Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, phát biểu tại lễ ra mắt: “Nguyễn Quang Bích không chỉ là một nhà quân sự kiên cường mà còn là một nhà ngoại giao tài trí với tầm nhìn chiến lược khi chủ trương mở rộng quan hệ, tranh thủ sự ủng hộ của nước láng giềng đối với phong trào Cần Vương chống Pháp. Ông cũng là một trí thức lớn, một nhà thơ, nhà văn với tâm hồn giàu cảm xúc, để lại những tác phẩm mang đậm khí tiết và tinh thần yêu nước.”
Giá trị và ý nghĩa của cuốn sách
Cuốn sách Nguyễn Quang Bích - Nhà trí thức yêu nước, thủ lĩnh phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX không chỉ là một tài liệu nghiên cứu lịch sử quý giá mà còn là nguồn cảm hứng cho thế hệ trẻ về lòng yêu nước và tinh thần tự hào dân tộc. Thông qua việc tái hiện chân thực cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Quang Bích, cuốn sách góp phần khẳng định giá trị của những nhân vật lịch sử trong công cuộc bảo vệ và xây dựng đất nước.
Độc giả quan tâm có thể tìm đọc cuốn sách để hiểu thêm về một giai đoạn lịch sử hào hùng của dân tộc, cũng như những đóng góp to lớn của Nguyễn Quang Bích trong phong trào kháng Pháp cuối thế kỷ XIX.
