Cuốn sách 'Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực': Khám phá lịch sử ngành công nghiệp dầu khí
Cuốn sách 'Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực' của tác giả Daniel Yergin đã cung cấp một cái nhìn toàn diện về lịch sử ngành công nghiệp dầu mỏ, một lĩnh vực không chỉ định hình nền kinh tế toàn cầu mà còn là trung tâm của những cuộc giao tranh khốc liệt về tiền bạc và quyền lực. Tác phẩm này phản ánh cách dầu mỏ đã làm rung chuyển thế giới, ảnh hưởng đến các cuộc chiến tranh và thay đổi vận mệnh của nhiều quốc gia, trong đó có Iran.
Tình trạng 'tan rã như tuyết dưới nước' của vua Iran
Vào cuối tháng 10 năm 1978, vua Iran Mohammad Reza Pahlavi đã thốt lên câu nói đầy bi kịch: 'Chúng ta đang tan rã như tuyết ở dưới nước vậy'. Những người tiếp xúc với ông nhận thấy sự thay đổi rõ rệt trong diện mạo và phong thái. Vua Iran trông quắt lại, da mặt vàng vọt, đi lại chậm chạp, dường như đã cạn kiệt cả về sức khỏe lẫn tinh thần. Sự thật là ông đã mắc bệnh ung thư từ năm 1974, theo chẩn đoán của các bác sĩ Pháp, nhưng thông tin này được giữ kín trong nhiều năm.
Đại sứ Anh khi đến thăm đã bày tỏ lo ngại về tình trạng của Shah, cho rằng ông có vẻ cô lập và khó gần. Một số quan chức ở Washington sau này nghi ngờ rằng chính phủ Pháp đã biết về bệnh tình của vua Iran, trong khi Anh và Mỹ không hề hay biết. Nếu được thông báo, những tính toán chính trị có thể đã khác đi. Theo thời gian, căn bệnh ung thư càng làm vua Iran trở nên bất ổn, dẫn đến những hành động không quyết đoán và tin vào định mệnh.
Cuộc khủng hoảng chính trị và sự nổi lên của Ayatollah Khomeini
Trong bối cảnh chính trị Iran ngày càng xấu đi, vua Iran không thể đối phó hiệu quả với các cuộc nổi loạn đang gia tăng. Ông cảm thấy bị phản bội bởi những lời khuyên trái ngược từ chính quyền Mỹ và nghi ngờ rằng các cơ quan tình báo Mỹ, Anh cùng đài BBC đang âm mưu chống lại mình. Khi các cuộc biểu tình lan rộng, bao gồm cả các kỹ sư dầu mỏ, tình hình trở nên hỗn loạn.
Đầu tháng 10 năm 1978, Ayatollah Khomeini bị trục xuất khỏi Iraq và chuyển đến Pháp. Tại đây, ông đã tận dụng dịch vụ điện thoại quốc tế để truyền bá thông điệp, trở thành một chuyên gia truyền thông đầy căm hận. Trong khi đó, vua Iran vẫn cố gắng thực hiện chương trình tự do hóa, nhưng những quyền tự do kiểu phương Tây không đủ để xoa dịu dân chúng đang nổi dậy chống lại ông và quá trình hiện đại hóa.
Ngành công nghiệp dầu mỏ Iran trong cơn bão loạn
Ngành công nghiệp dầu mỏ của Iran, với vùng sản xuất chính ở phía đông nam được gọi là 'Các khu mỏ', rơi vào tình trạng hỗn loạn. Công ty dịch vụ dầu Iran (Osco), một công-xooc-xiom thành lập năm 1954, quản lý hoạt động tại đây với nhiều nhân viên nước ngoài. Tháng 10 năm 1978, công nhân Iran đình công đã chiếm giữ trụ sở Osco ở Ahwaz, tăng áp lực lên công ty và Công ty dầu mỏ quốc gia Iran.
Các nhân viên nước ngoài phải cẩn thận để không giẫm đạp lên công nhân đang sống trong hành lang, trong khi các buổi cầu kinh ngoài sân thu hút hàng trăm người tham gia. Sự kiện này minh họa rõ nét cho cuộc xung đột giữa quyền lực nhà nước và phong trào phản kháng, một phần không thể tách rời của lịch sử dầu mỏ được Daniel Yergin mô tả trong cuốn sách.
Cuốn sách 'Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực' không chỉ là một tác phẩm lịch sử, mà còn là lời cảnh báo về cách tài nguyên thiên nhiên có thể trở thành công cụ của những cuộc chiến tranh và biến động chính trị, như câu chuyện về vua Iran đã cho thấy.
