Sáng 22/4, tại phòng Nghệ thuật tầng 3 trụ sở Nhà xuất bản Hội Nhà văn (65 Nguyễn Du, Hà Nội), buổi ra mắt cuốn sách “Việt Bắc của tôi” đã diễn ra trong không khí ấm cúng, thu hút đông đảo bạn bè, đồng nghiệp và những người yêu văn chương. Không gian quen thuộc của văn giới hôm ấy trở nên chật kín, với sự hiện diện của nhiều gương mặt đa dạng: từ các nhà văn, nhà thơ, nhà báo đến những nhà ngoại giao kỳ cựu, những người đã đồng hành hoặc gắn bó với tác giả trong những chặng đường khác nhau của cuộc đời.
Tác giả: Đại sứ Nguyễn Chiến Thắng - nhà văn Thăng Sắc
Tác giả của cuốn sách là Đại sứ Nguyễn Chiến Thắng, với bút danh Thăng Sắc, vốn là một nhà ngoại giao kỳ cựu. Ông từng đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng như Trợ lý Bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Đại sứ Việt Nam tại Algeria, Pháp và Vương quốc Campuchia. Đến với văn chương từ đầu những năm 1990 bằng những truyện ngắn đăng trên Báo Người Hà Nội, ông lựa chọn cho mình một lối viết chậm rãi, chiêm nghiệm, như chính nhịp sống và trải nghiệm của một người nhiều năm làm việc trong môi trường ngoại giao.
Do đặc thù công việc thường xuyên thay đổi địa bàn công tác, ông không có điều kiện dành trọn thời gian cho văn chương. Tuy vậy, những trang viết của Thăng Sắc vẫn đều đặn ra đời, như một cách lưu giữ ký ức và suy tư cá nhân. Dấu mốc đáng nhớ trong hành trình sáng tác của ông là tiểu thuyết “Những ngày không em” (1996), sau đó được chuyển thể thành phim truyền hình “Nụ tầm xuân”. Sau khi nghỉ hưu, ông có điều kiện chuyên tâm hơn cho sáng tác và tiếp tục ghi dấu ấn với tiểu thuyết “Chú Tư, con là ai”, tác phẩm đã giành Giải thưởng Văn học sông Mekong lần thứ 3 năm 2010. Năm 2012, ông trở thành hội viên của Hội Nhà văn Việt Nam, được đánh giá là cây bút lặng lẽ, nghiêm túc và bền bỉ.
Nội dung cuốn sách “Việt Bắc của tôi”
“Việt Bắc của tôi” là tác phẩm thứ tám của Thăng Sắc, nối tiếp các đầu sách như Ngụ cư, Láng giềng, Đi trong lốc xoáy, Những đóa sen màu xanh, Chớp mắt cùng số phận… Lần này, ông mang đến cho bạn đọc một tập truyện kết hợp giữa truyện dài và truyện ngắn, trong đó nổi bật là truyện dài cùng tên “Việt Bắc của tôi”.
Theo chia sẻ của nhà văn Thăng Sắc, đây là những trang viết đậm tính hồi ức, tái hiện tuổi thơ của ông trong những năm tháng kháng chiến tại căn cứ địa Việt Bắc. Tác phẩm mang dáng dấp của một cuốn hồi ký, nhưng không nặng về tự sự mà giàu cảm xúc và chất đời. Việt Bắc hiện lên không chỉ là không gian của chiến tranh, mà còn là miền ký ức ấm áp, nơi con người sống với nhau bằng nghĩa tình, sự sẻ chia và niềm tin.
Điều đáng chú ý là, trong cách nhìn của Thăng Sắc, kháng chiến không chỉ là gian khổ hay mất mát. Ông lựa chọn một góc nhìn khác: những lát cắt đời thường, những câu chuyện giản dị nhưng giàu nhân văn. Chính điều đó khiến tác phẩm không khô cứng mà thấm đẫm hơi thở cuộc sống, nơi những con người bình dị vẫn hiện lên với sự lạc quan và tinh thần hy sinh vì lý tưởng chung.
Cuốn sách cũng giới thiệu truyện dài “Hộ chiếu tình yêu” mang màu sắc hoàn toàn khác. Nếu “Việt Bắc của tôi” là ký ức không thể phai mờ, thì “Hộ chiếu tình yêu” lại là câu chuyện của hiện tại, đặt trong bối cảnh Hà Nội đương đại. Tác phẩm kể về hành trình tình cảm của hai nhân vật với những lựa chọn riêng, được tác giả ví như một hành trình không thể dừng lại – nơi con người phải đối diện với chính mình và những ràng buộc của cuộc sống hiện đại.
Ngoài ra, cuốn sách còn bao gồm 10 truyện ngắn, như những mảnh ghép ký ức đa dạng. Các nhân vật trong đó đều được xây dựng từ nguyên mẫu đời thực, những con người bình dị mà tác giả từng gặp trong cuộc sống. Họ không phải những nhân vật lớn lao, mà là những phận người âm thầm, nhẫn nại, mang trong mình những nỗi niềm riêng nhưng vẫn giữ được niềm tin và hy vọng.
Thông qua tập truyện, Thăng Sắc gửi gắm một thông điệp nhẹ nhàng nhưng sâu sắc: hãy dành cho mình những khoảng lặng để nhìn lại quá khứ, để hiểu và trân trọng những gì đã qua, đồng thời học cách yêu thương những con người đang hiện diện trong cuộc sống hôm nay.
Nhận xét từ giới văn chương
Chia sẻ tại buổi ra mắt, nhà thơ Nguyễn Quang Thiều – Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam cho biết, sau khi đọc “Việt Bắc của tôi”, ông cảm nhận rõ trong những phận đời mà nhà văn Thăng Sắc khắc họa luôn hiện hữu vẻ đẹp của văn chương. Ẩn sau đó là những cuộc đời vừa ấm áp, đẹp đẽ, vừa chất chứa nỗi đau và hy vọng, những lát cắt chân thực của đời sống được nâng lên thành giá trị nghệ thuật.
Theo nhà thơ Nguyễn Quang Thiều, có hai con đường trong sáng tạo: một là “văn chương hóa cuộc đời”, hai là “cuộc đời hóa văn chương”. Với tập truyện này, nhiều lần ông tự hỏi đâu là ranh giới giữa đời thực và trang viết, và câu trả lời là cả hai đã hòa quyện. Nhà văn Thăng Sắc không cường điệu hiện thực, mà viết từ chính những gì mình đã sống và trải qua. Sự chiêm nghiệm sâu sắc cùng văn phong giản dị, trung thực và giàu suy tưởng đã giúp ông biến cuộc đời thành tác phẩm, đồng thời khiến những trang văn trở thành những “mảnh đời” sống động.
Ông cũng nhấn mạnh, giá trị cốt lõi của văn chương không nằm ở việc tái hiện bi kịch, mà ở khả năng giúp con người “hồi sinh” khỏi những tổn thương, vượt qua nỗi buồn, sợ hãi hay tuyệt vọng. Đó chính là con đường của nghệ thuật, và cũng là hành trình mà Thăng Sắc đã và đang theo đuổi.
Ở góc nhìn khác, nhà văn Đỗ Bích Thủy nhận xét “Việt Bắc của tôi” được viết bằng giọng văn giản dị, giàu chất liệu đời sống, tự nhiên và sinh động. Cách kể chuyện nhẹ nhàng, “kể như không kể”, để đời sống tự bộc lộ với tất cả cung bậc vui buồn, hạnh phúc hay khổ đau, khiến độc giả ở nhiều thế hệ đều có thể nhận ra phần nào dấu ấn của chính mình trong đó.
Điều đáng quý nhất mà tác giả mang đến cho người đọc, theo các ý kiến tại buổi ra mắt, chính là cảm xúc ấm áp lan tỏa xuyên suốt tập truyện. Mỗi nhân vật, dù ở vị trí nào, cũng được nhìn bằng sự cảm thông và nhân hậu; ngay cả những nhân vật mang màu sắc phản diện cũng gợi lên sự xót xa. Tất cả đều xoay quanh những thân phận con người bình dị, nhỏ bé nhưng giàu tình yêu với cuộc sống, với con người và quê hương.
Bà Hồ Thể Lan – nguyên Vụ trưởng Vụ Báo chí, Người phát ngôn Bộ Ngoại giao, Phu nhân cố Phó Thủ tướng Vũ Khoan chia sẻ rằng, trong những năm tháng công tác cùng Đại sứ Nguyễn Chiến Thắng, bà đã cảm nhận rõ sự tử tế trong con người ông. Chính chất liệu nhân hậu ấy đã được nhà văn đưa vào trang viết, trở thành một trong những yếu tố làm nên sức hấp dẫn bền lâu của tác phẩm.
