Muôn Chuyện Tử Sinh: Lật Mở Thế Giới Của Những Người 'Chăm Lo' Người Đã Khuất
Trong xã hội hiện đại, khi thảm họa, tai nạn hay dịch bệnh xảy ra, các nhân viên tuyến đầu làm công tác cứu trợ người sống thường được vinh danh rộng rãi. Tuy nhiên, còn những người làm việc hậu cần sau đó thì sao? Ai là người đã âm thầm "chăm lo" cho những thi thể, dọn dẹp hiện trường, tiếp nhận cuộc gọi từ người thân, hay thậm chí thực hiện những công việc tưởng chừng đơn giản như bấm nút lò hỏa táng, đẩy quan tài vào bên trong? Cuốn sách Muôn Chuyện Tử Sinh của tác giả Hayley Campbell, do NXB Thế Giới ấn hành, chính là câu trả lời sâu sắc cho những thắc mắc này.
Chân Dung Những Người Hùng Thầm Lặng
Tác giả đã phỏng vấn 13 người, thuộc 13 ngành nghề khác nhau liên quan mật thiết đến cái chết, bao gồm mai táng, ướp xác, dọn dẹp hiện trường vụ án, giải phẫu tử thi, và nhiều lĩnh vực khác. Qua đó, bà mở ra một bức chân dung sống động về những nghề nghiệp thường bị xã hội lãng quên. Campbell vẽ nên quá trình xử lý tử thi như một chuỗi các công đoạn phức tạp, với nhiều mắt xích khác nhau, mỗi mắt xích gắn liền với một nghề nghiệp cụ thể. Điều đáng chú ý là họ thường làm việc tách biệt, đôi khi thậm chí không biết đến sự tồn tại của nhau.
Xã hội thường có xu hướng lãng quên những người này, phần lớn xuất phát từ quan niệm cho rằng cái chết là điều xui rủi và những người xử lý tử thi có thể đem lại vận đen. Do đó, họ hiếm khi được vinh danh trên truyền hình hay được công chúng biết đến rộng rãi. Trích lời một nhân viên ngành giải phẫu bệnh học, Campbell cho biết những người theo đuổi các nghề này không ai làm vì ham muốn vinh quang hay lợi lộc, nhưng ít nhất họ cũng mong muốn được ghi nhận vì những đóng góp thầm lặng của mình. Cuốn sách của bà chính là cơ hội để họ được "lên tiếng" và chia sẻ câu chuyện của mình.
Lý Do Đến Với Nghề Và Cách Đối Phó Với Công Việc
Điểm đặc biệt của Muôn Chuyện Tử Sinh nằm ở chỗ Hayley Campbell không cố gắng "giật tít" hay phóng đại câu chuyện để tạo sự giật gân. Thay vào đó, bà mô tả các nhân viên pháp y, người đào mộ, thám tử điều tra… một cách gần gũi và chân thực nhất có thể, khắc họa họ như những người lao động bình thường, cố gắng hoàn thành bổn phận của mình một cách nghiêm túc.
Có người bén duyên với nhà tang lễ vì mong muốn thay đổi cách vận hành của ngành này, có người chọn chăm sóc những thai phụ mất con xuất phát từ lòng trắc ẩn sâu sắc, lại có người chọn nghề chỉ do tình cờ, hoặc để tiếp nối truyền thống của gia đình. Mỗi người là một câu chuyện, một lý do khác nhau, tạo nên sự đa dạng và phong phú trong thế giới của những người làm nghề liên quan đến cái chết.
Cách họ đối phó với công việc cũng không ai giống ai. Nhiều người đã trở nên "chai sạn" sau khi chứng kiến xác chết quá thường xuyên, trong khi vài người khác phải liên tục nhắc nhở bản thân về ý nghĩa công việc mình đang làm để không bị mất kết nối với thực tại – dù đó là phụng sự cho y học hay giúp nguyên nhân tử vong của nạn nhân được sáng tỏ. Thế nhưng, cũng có những người bị ảnh hưởng tâm lý nặng nề vì công việc, đến mức họ chỉ đủ can đảm kể lại câu chuyện của mình khi đã rời khỏi ngành. Bởi lẽ, mỗi ngành nghề liên quan đến cái chết đều có những đặc thù riêng biệt mà người lao động khó có thể sẻ chia với bất kỳ ai.
Khi Lằn Ranh Giữa Sống Và Chết Bị Xóa Mờ
Đến một lúc nào đó, chính tác giả Hayley Campbell cũng không còn đơn thuần chỉ là người chứng kiến và phỏng vấn các nhân vật. Tiếp xúc thường xuyên với xác chết, trò chuyện cùng những người làm nghề, Campbell thừa nhận bản thân cũng bị tác động tâm lý sâu sắc từ nhiều câu chuyện mắt thấy tai nghe.
Trong một chương viết về nghề ướp xác, Campbell vô tình chứng kiến hình ảnh một đứa trẻ đã chết, được "trang điểm" cẩn thận sao cho trông như vẫn còn sống và được tắm rửa kỹ lưỡng trước khi đưa vào quan tài. Hình ảnh đứa trẻ chết – nhưng lại hồng hào chẳng khác gì đang sống – được thả chìm dần trong chậu nước đã ám ảnh tâm trí Campbell mãi mãi. Bà miêu tả đó là "một cảnh tượng sống bị xâm chiếm bởi cái chết".
Đặc biệt, Hayley Campbell rất quan tâm đến vấn đề thai nhi chết non và các thai phụ yểu mệnh. Bà nhấn mạnh rằng, hằng năm có nhiều thai phụ và trẻ em qua đời hơn chúng ta thường tưởng, nhưng điều này lại ít được công chúng biết đến. Người ta qua đời không chỉ vì tuổi tác, bệnh tật hay tai nạn, mà tử thần có thể tước đi những sinh mạng vô tội ngay trước ngưỡng cửa của sự sống.
Những Câu Hỏi Về Đạo Đức Và Cái Nhìn Nhân Văn
Bên cạnh đó, tác giả cũng liên tục nhắc nhở độc giả rằng "thế giới đầy rẫy những kẻ muốn áp đặt cách ta cảm nhận cái chết và cách đối mặt với người chết, nhưng tôi không muốn là một trong số đó". Campbell đưa ra ví dụ về việc một số bệnh viện hay nhà tang lễ thường tránh để cho gia đình nhìn xác người thân lần cuối trong những trường hợp cực đoan. Tuy nhiên, bà cho rằng không nên quá cứng nhắc trong vấn đề này, bởi việc nhìn thấy xác của người thân lần cuối có thể giúp gia đình nguôi ngoai phần nào nỗi tiếc thương và chấp nhận sự thật.
Campbell dẫn ra trường hợp của Ron Troyer, một vị giám đốc nhà tang lễ đã nghỉ hưu, người đã nạy nắp cỗ quan tài của một binh sĩ ra để cha anh ta có thể nhìn đứa con trở về từ chiến trận. Khi đó, "người cha không nhìn thấy sự kinh dị, ông ta chỉ nhìn thấy con trai mình". Câu chuyện này minh chứng cho sự nhân văn và tinh tế trong cách ứng xử với cái chết.
Xuyên suốt tác phẩm, bên cạnh những mẩu chuyện vừa cảm động, vừa đáng suy ngẫm, Hayley Campbell đồng thời đặt ra nhiều câu hỏi sâu sắc về đạo đức của ngành ướp xác, của nghề hành quyết, và nhiều lĩnh vực khác liên quan. Bà khắc họa cái chết như một phần tất yếu của sự sống, mang đến cho độc giả cái nhìn hấp dẫn và đa chiều về tâm lý tiếp nhận cái chết ở phương Tây. Tất cả những yếu tố này đan cài với nhau, tạo nên một phóng sự hấp dẫn và đáng đọc cho những ai yêu thích những chủ đề "nặng đô" nhưng vẫn luôn mang đậm màu sắc nhân văn và sự đồng cảm sâu sắc.
