Hành trình tìm lại chính mình qua trang sách trong đại dịch
Năm năm trước, khi đại dịch bủa vây khắp nơi, tôi sống trong căn phòng nhỏ với cảm giác bất an triền miên. Tin tức mỗi ngày đều nặng nề, công việc chậm lại, kế hoạch bị hoãn, những dự định tưởng đã nằm trong tầm tay bỗng trở nên xa xôi. Tôi từng nghĩ mình đủ bản lĩnh thích ứng với mọi biến động, nhưng trong những ngày cách ly ấy, tôi nhận ra mình cũng mong manh như bao người.
Điểm tựa tinh thần giữa thời kỳ khó khăn
Giữa lúc tinh thần xuống dốc, tôi tìm đến cuốn sách "Mở cửa tương lai" của tác giả Nguyễn Phi Vân như tìm một điểm tựa. Cuốn sách này đến với tôi không phải như lời hứa hẹn màu hồng, mà như một cuộc đối thoại thẳng thắn, chân thành.
Tôi biết đến tác giả qua podcast và những bài viết chia sẻ về hành trình làm việc toàn cầu. Nguyễn Phi Vân là một phụ nữ Việt Nam với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thương hiệu, bán lẻ và nhượng quyền ở nhiều thị trường mới nổi. Điều khiến tôi ấn tượng không phải là hồ sơ thành tích, mà là giọng nói điềm tĩnh và quan điểm không né tránh sự thật của chị.
Cuốn sách gần 300 trang được chia thành bốn phần: Get ready - Get set - Go - Stay. Đây là hành trình tái cấu trúc tư duy: chuẩn bị, sẵn sàng, hành động và bền bỉ. Điều quan trọng không nằm ở cấu trúc, mà ở cách tác giả buộc người đọc nhìn thẳng vào chính mình.
Những "căn bệnh" cần được chữa lành
Ở phần đầu tiên, tác giả nói về những "căn bệnh" của người trẻ: bệnh im lặng vì môi trường giáo dục thụ động, bệnh đổ thừa, bệnh kể lể, bệnh tưởng mình giỏi, bệnh thiếu kỷ luật, bệnh không quản trị được cảm xúc. Tôi đọc mà thấy bản thân trong đó một cách rõ rệt.
Tôi từng có thói quen trì hoãn những việc khó. Mỗi khi kế hoạch không đạt kết quả như mong muốn, tôi thường tự an ủi rằng hoàn cảnh chưa thuận lợi, thời điểm chưa chín muồi. Tôi chờ đợi điều kiện tốt hơn thay vì tự hỏi mình đã làm đủ chưa.
Dịch bệnh khiến tôi càng có thêm lý do để chậm lại. Có một buổi tối, sau khi đọc đến đoạn nói về "bệnh đổ thừa", tôi đóng sách lại và ngồi im rất lâu. Tôi nhận ra mình đã viện dẫn hoàn cảnh để bao biện cho sự thiếu kỷ luật. Không phải tôi không có thời gian, mà tôi không biết cách quản trị nó. Không phải tôi thiếu cơ hội, mà tôi chưa chuẩn bị đủ kỹ năng để nắm lấy cơ hội.
Kỹ năng - loại tiền tệ mới của thế kỷ 21
Cuốn sách không dạy tôi mơ mộng, mà dạy tôi chuẩn bị. Nguyễn Phi Vân cho rằng "loại tiền tệ mới của thế kỷ 21 là kỹ năng". Trong thế giới nơi kiến thức có thể được truy cập bằng một cú nhấp chuột, điều tạo nên khác biệt không còn là biết nhiều đến đâu, mà là làm được gì, thích ứng ra sao và tạo giá trị như thế nào.
Nhận thức ấy khiến tôi buộc phải nhìn lại mình:
- Tôi có thể viết, nhưng tôi có thật sự viết mỗi ngày không?
- Tôi có thể giao tiếp, nhưng tôi có chủ động mở rộng mạng lưới kết nối không?
- Tôi có kế hoạch, nhưng tôi có đủ kỷ luật để theo đuổi nó đến cùng?
Tôi bắt đầu từ những điều nhỏ: đặt thời gian biểu cố định cho việc đọc và viết, tham gia khóa học ngắn để cải thiện khả năng trình bày, tập nói trước gương, điều chỉnh giọng điệu và ngôn ngữ cơ thể. Ban đầu, mọi thứ đều gượng gạo, nhưng từng bước một, tôi cảm nhận được sự dịch chuyển âm thầm trong chính mình.
Hành động và bền bỉ - chìa khóa của thành công
Phần Go nhấn mạnh hành động. Không có kỹ năng nào tự nhiên xuất hiện nếu ta không thực hành. Không có sự tự tin nào được ban phát nếu ta không bước ra khỏi vùng an toàn. Tôi nhớ lần đầu tiên chủ động đề xuất ý tưởng mới trong công việc sau nhiều tháng im lặng. Tay tôi run nhẹ, nhưng tôi không lùi lại. Ý tưởng ấy chưa hoàn hảo, song nó mở ra cơ hội hợp tác mới.
Đến phần Stay, tác giả nói về sự bền bỉ. Thành công không phải là khoảnh khắc lóe sáng, mà là quá trình duy trì kỷ luật khi không ai nhìn thấy. Điều này chạm vào tôi nhiều nhất, bởi trong thời gian dịch bệnh, điều khó nhất không phải là bắt đầu thói quen tốt, mà là giữ nó khi tinh thần xuống dốc.
Có những ngày tôi muốn bỏ cuộc, muốn quay lại nhịp sống dễ dãi trước kia. Nhưng mỗi lần như vậy, tôi lại nhớ đến câu trong sách: "Tương lai không thuộc về người chờ đợi điều kiện hoàn hảo, mà thuộc về người chuẩn bị đủ để đón lấy cơ hội khi nó đến."
Những thay đổi nhỏ nhưng ý nghĩa
Sau khi đọc xong "Mở cửa tương lai", cuộc đời tôi không thay đổi ngay lập tức. Không có phép màu nào xảy ra. Nhưng có những thay đổi rất nhỏ bắt đầu nảy mầm:
- Tôi kỷ luật hơn với thời gian của mình
- Tôi bớt than vãn về hoàn cảnh
- Tôi học cách phản tư mỗi tối: hôm nay mình đã làm gì để tiến gần hơn đến mục tiêu?
Điều tôi trân trọng ở cuốn sách là tinh thần trách nhiệm cá nhân. Tác giả không hứa trao cho người đọc lối tắt, mà chỉ trao tấm bản đồ và nhắc rằng hành trình phải do chính ta bước đi. Trong xã hội nơi nhiều người trẻ dễ rơi vào trạng thái hoang mang hoặc trông chờ, thông điệp ấy là lời nhắc cần thiết: đừng trao quyền quyết định tương lai của mình cho bất kỳ ai khác.
Hành trình tiếp tục sau năm năm
Năm năm trôi qua, dịch bệnh đã lùi xa, nhưng cuốn sách ấy vẫn nằm trên bàn làm việc của tôi. Mỗi khi thấy mình chậm lại hoặc có ý định đổ lỗi cho hoàn cảnh, tôi lại mở ra đọc vài trang, không phải để tìm lời an ủi, mà để được nhắc nhở.
"Mở cửa tương lai" không mở giúp tôi cánh cửa nào cả. Nó chỉ trao cho tôi chiếc chìa khóa. Còn việc cánh cửa có mở hay không, phụ thuộc vào việc tôi có đủ can đảm để xoay nó.
