Các hiệp hội xuất bản đã và đang đóng vai trò quan trọng trong việc định hình sự phát triển của ngành công nghiệp sách tại Anh và Mỹ, đặc biệt là trong giai đoạn đầu xây dựng quy định. Theo Tạp chí Xuất bản học thuật, ngành xuất bản sách luôn là một cộng đồng gắn bó chặt chẽ, và sự ra đời của các hiệp hội đã có tác động rõ nét đến sự phát triển của ngành tại hai "đế chế" sách này.
Thuở sơ khai của hiệp hội xuất bản
Sự ra đời của ngành công nghiệp sách tại Anh và Mỹ ngày nay bắt nguồn từ việc thành lập Hiệp hội các nhà bán văn phòng phẩm (Stationers' Company) vào năm 1403 tại London, Anh. Hiệp hội này bao gồm các nhà kinh doanh sách, bản thảo, tranh minh họa và vật liệu viết. Đến đầu thế kỷ 16, khi thị trường xuất bản phát triển mạnh, các nhà in đã gia nhập hiệp hội, và tổ chức này chính thức được đưa vào danh sách các tổ chức ngành nghề của Anh, hướng tới bảo vệ quyền lợi của các thành viên.
Để xây dựng quy định cho thị trường xuất bản phát triển mạnh tại Anh, Stationers' Company đóng vai trò kiểm soát việc sản xuất và bản quyền sách. Tổ chức này truy tìm và tịch thu các tác phẩm sách trái phép hoặc vi phạm bản quyền, đồng thời yêu cầu mọi đầu sách mới phải đăng ký và xin giấy phép trước khi ra mắt. Đây chính là loại văn bản quan trọng để giải quyết các tranh chấp liên quan đến quyền sở hữu từ thời kỳ đầu.
Khi ngành công nghiệp sách dần trưởng thành, các nhà in và nhà xuất bản tách khỏi hiệp hội để tập trung vào các ấn phẩm đóng bìa. Tuy nhiên, Stationers' Company vẫn tiếp tục cung cấp định hướng và tiêu chuẩn về chất lượng giấy, phương pháp in ấn và đóng bìa. Dù quyền lực của hiệp hội ngành nghề thuở sơ khai này đã suy giảm từ lâu, ngành công nghiệp xuất bản vẫn duy trì truyền thống dựa vào các liên đoàn và tổ chức để cung cấp cơ hội kết nối, tuyển dụng, xây dựng báo cáo chuyên ngành hoặc các nghiên cứu về lĩnh vực của họ, từ đó định hướng cho sự phát triển trong tương lai.
Các hiệp hội đưa ngành xuất bản vượt qua khủng hoảng
Tại Anh, Hiệp hội các nhà xuất bản (Publishers Association - PA) chính thức được thành lập vào năm 1896 với 58 nhà xuất bản thành viên. Nguyên nhân ra đời là để giải quyết khủng hoảng trong ngành bán sách và xuất bản ở Anh. Do sự sụp đổ của hệ thống giá cố định từ năm 1852, các nhà bán lẻ lao vào cuộc chiến giảm giá, làm sụt giảm nghiêm trọng lợi nhuận và đẩy nhiều cửa hàng truyền thống đến bờ vực phá sản.
Trong cuộc họp đầu tiên, ba vấn đề lớn được nêu lên: bản quyền, thỏa thuận giá sách, và mối quan hệ giữa nhà xuất bản và tác giả. PA sau đó đã thúc đẩy sáng kiến Hiệp định sách mạng (The Net Book Agreement - NBA), một thỏa thuận giá sách cố định nhằm ổn định giá bán lẻ và kiểm soát nguồn cung để bảo vệ lợi nhuận cho tất cả, đồng thời ổn định thị trường. Mô hình này đã giúp ngành sách Anh dần ổn định trở lại.
Dù PA không còn giữ vai trò chủ chốt như hồi mới thành lập, họ vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn pháp luật cho các thành viên, cung cấp thông tin về xu hướng phát triển và đại diện cho ngành trong chính phủ. PA cũng mang đến những sáng kiến quan trọng như Ngày Sách Thế giới và Giải thưởng Booker với sức ảnh hưởng toàn cầu. Publishers Association ra báo cáo thường niên về hoạt động của ngành xuất bản Anh.
Tại Mỹ, Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ (The Association of American Publishers - AAP) được thành lập thông qua sự sáp nhập giữa Hội đồng các nhà xuất bản sách Mỹ và Hiệp hội các nhà xuất bản giáo dục Mỹ vào năm 1970. Mục tiêu của AAP là tạo ra tiếng nói thống nhất cho các nhà xuất bản sách thương mại và giáo dục trong bối cảnh chính phủ ngày càng can thiệp sâu hơn vào chính sách giáo dục và truyền thông vào những năm cuối của thập niên 1960.
Ngày nay, Hiệp hội các nhà xuất bản Mỹ đại diện cho ngành xuất bản Mỹ về các vấn đề pháp luật và chính sách, đặc biệt tập trung vào bản quyền, công nghệ và tự do ngôn luận. Không chỉ hỗ trợ các nhà xuất bản thành viên trong nhiều vụ việc pháp lý quan trọng, gần đây là vụ kiện Anthropic sử dụng trái phép sách có bản quyền, AAP còn đóng góp ý kiến trong quy trình sửa đổi khung pháp lý về bản quyền tại Mỹ.
Hiện AAP có 425 công ty xuất bản thành viên, hoạt động trong nhiều phân khúc khác nhau của ngành, bao gồm thị trường sách hư cấu và phi hư cấu đại chúng, xuất bản chuyên nghiệp và học thuật, giáo dục đại học và cả thị trường sách dành cho học sinh tiểu học. Trang web của AAP cung cấp cho thành viên các công cụ quan trọng như StatShot - khai thác báo cáo doanh thu ròng hàng tháng và BookStats - khảo sát hàng năm về ngành xuất bản Mỹ.
AAP cũng là thành viên của Hiệp hội Nhà xuất bản Quốc tế (IPA), một trong những liên đoàn lâu đời và lớn nhất dành cho các nhà xuất bản trên toàn thế giới. Thông qua IPA, AAP hợp tác với các tổ chức xuất bản ở nhiều quốc gia khác để giải quyết các vấn đề chung ảnh hưởng đến hoạt động xuất bản, chẳng hạn như trình độ đọc viết và vấn đề bản quyền.
Dù không thường xuất hiện trong bảng thành tích của ngành xuất bản Mỹ và Anh, vốn tràn ngập các con số về doanh thu, doanh số, giá bản quyền và tên của các nhà xuất bản, tác giả và tác phẩm lớn, những hiệp hội xuất bản vẫn đang đóng vai trò không nhỏ trong việc giúp hoạt động của ngành vận hành thuận lợi và đón đầu các xu hướng phát triển.
