Dầu Mỏ: Cuộc Chiến Tiền Bạc Và Quyền Lực Trong Lịch Sử Nhân Loại
Cuốn sách "Dầu mỏ, tiền bạc & quyền lực" của Daniel Yergin đã khắc họa một cách sinh động toàn cảnh lịch sử ngành công nghiệp dầu mỏ, nơi những cuộc giao tranh khốc liệt giành tiền bạc và quyền lực xoay quanh nguồn tài nguyên quý giá này. Cuộc chiến này không chỉ làm rung chuyển nền kinh tế toàn cầu mà còn phản ánh hậu quả sâu sắc của các cuộc chiến tranh thế giới và khu vực, đồng thời thay đổi vận mệnh của nhân loại nói chung và từng quốc gia nói riêng.
Dầu Mỏ: Hàng Hóa Đặc Biệt Hay Thông Thường?
Dầu mỏ từ lâu đã được xem là một thứ hàng hóa quan trọng đến mức không thể bỏ qua trước những biến động bất thường của thị trường tại chỗ hay thị trường kỳ hạn, cũng như bất kỳ nỗ lực lũng đoạn nào. Đằng sau những cuộc họp kéo dài của OPEC và sự biến đổi của tổ chức này thành một liên minh độc quyền chính là sự chuyển biến sâu rộng trong bản chất của ngành công nghiệp dầu mỏ. Các công ty dầu mỏ lớn, từng có ảnh hưởng mạnh mẽ, giờ đây đang dần mất đi vị thế. Thay vào đó, cơ hội trở nên ngang bằng hơn cho tất cả các bên, biến dầu mỏ thành một thị trường với vô số người mua và người bán.
Như một số chuyên gia nhận định, đôi khi với sự tán thưởng và đôi khi với nỗi sợ hãi, dầu mỏ đang dần trở thành "hàng hóa như bao hàng hóa khác". Tuy nhiên, dầu mỏ vẫn luôn là một loại hàng hóa đặc biệt ngay từ những ngày đầu của thập niên 1860 và 1870, khi hoạt động trao đổi thương mại dầu mỏ bắt đầu và giá cả trở nên bất ổn trầm trọng tại miền tây Pennsylvania. Một kết quả của sự thúc đẩy không ngừng hướng tới hội nhập là việc nội hóa các yếu tố gây mất ổn định giá cả vào trong hoạt động của các công ty, từ khâu khai thác ở giếng dầu đến trạm bán xăng dầu.
Sự Thay Đổi Cơ Cấu Và Tác Động Đến Thị Trường
Nguyên nhân chính dẫn đến sự biến đổi này là việc dự trữ quá lớn trên thị trường thế giới. Hoàn toàn trái ngược với thập niên 1970, các nhà sản xuất hiện tại đang phải lo nghĩ cách tiếp cận thị trường như thế nào, thay vì việc người tiêu dùng lo lắng về việc tiếp cận các nguồn cung cấp. Người mua hàng mong được giảm giá và không còn nghĩ đến việc trả phí bảo hiểm dầu mỏ như vào cuối những năm 1970 và đầu những năm 1980. An toàn năng lượng không còn là vấn đề đáng quan ngại nữa, thay vào đó, vấn đề cấp bách là làm sao cạnh tranh được trong một thị trường tràn ngập hàng hóa.
Lý do thứ hai là sự thay đổi trong cơ cấu nền công nghiệp. Trên cơ sở chủ nghĩa quốc gia và tìm kiếm nguồn thu từ dầu mỏ, chính phủ các nước xuất khẩu đã chiếm quyền sở hữu các mỏ dầu trên lãnh thổ của mình, đồng thời thực hiện hoạt động kinh doanh trên thị trường quốc tế. Điều này đã phá hủy sự liên kết gắn chặt nguồn dự trữ của họ với các đối tác cụ thể như các công ty dầu mỏ, nhà máy lọc dầu và thị trường nước ngoài.
BP Và Sự Chuyển Mình Trong Thị Trường Giao Ngay
Không có sự lựa chọn nào khác, BP buộc phải đi tiên phong trong việc thích ứng với thị trường mới. Kết quả của sự biến động đột ngột ở Iran và tình trạng quốc hữu hóa ở Nigeria đã khiến BP mất đến 40% nguồn cung ứng. Trong bối cảnh tức nước vỡ bờ, BP đã gia nhập thị trường giao ngay và bắt đầu buôn bán dầu mỏ với quy mô ngày càng lớn. Với sự nổi lên của thị trường giao ngay ngắn hạn, những ưu điểm của các công ty hợp nhất "kiểu cũ" đã không còn phát huy hiệu quả.
BP đã tập trung vào loại dầu thô rẻ tiền nhất, đẩy mạnh hiệu quả hoạt động để đánh bại thách thức cạnh tranh và trở thành một hãng buôn lớn. Công ty chuyên môn hóa hơn với các đơn vị riêng lẻ chịu trách nhiệm về lợi nhuận của chính mình. Văn hóa kinh doanh của BP đã thay đổi từ việc chịu sự chi phối của những nhà hoạch định cung cấp vào những năm 1970 sang sự chi phối của những nhà buôn và hoạt động thương mại.
Quyết Định Lịch Sử Và Bài Học Kinh Nghiệm
Một ví dụ điển hình là quyết định của chủ tịch BP, P. I. Walter, vào tháng 6 năm 1967, chỉ hai ngày sau khi cuộc Chiến sáu ngày bùng nổ. Ông nhận được thông báo rằng ông trùm tàu chở dầu Aristotle Onassis đã đột ngột chấm dứt mọi sự chuẩn bị và chào hàng với BP cả một hạm đội, nhưng với mức giá vận chuyển dầu gấp đôi so với trước đó. BP phải đưa ra câu trả lời vào buổi chiều cùng ngày, và quyết định này hoàn toàn phụ thuộc vào Walter.
Với cảm giác nôn nao bất ngờ, Walter hiểu rằng không có một chương trình máy tính nào có thể giúp ông trong tình huống này. Ông đã chấp nhận lời đề nghị và tiếp tục công việc cắt cỏ. Các sự kiện xảy ra sau đó đã chứng tỏ quyết định của Walter là đúng: vào ngày thứ hai, giá chở dầu đã tăng gấp bốn lần so với thứ sáu tuần trước đó. Điều này minh chứng cho sự linh hoạt và tầm nhìn thương mại trong một ngành công nghiệp đầy biến động.
