Hành trình 'đâm đầu vào đá' của đạo diễn Trần Ka My với phim tình báo lịch sử
Trong bối cảnh thị trường điện ảnh hiện đại ưu tiên các yếu tố giải trí và tốc độ, việc theo đuổi đề tài tình báo và lịch sử luôn được xem là con đường đầy chông gai. Dòng phim này không chỉ đòi hỏi độ chính xác tuyệt đối về bối cảnh và tư liệu lịch sử, mà còn đặt ra bài toán hóc búa về việc cân bằng giữa sự thật khách quan và ngôn ngữ điện ảnh thuần túy.
'Tận hiến' - Tìm kiếm tinh thần của sự thật
Với bộ phim Tận hiến, lấy cảm hứng từ cuộc đời chiến sĩ tình báo huyền thoại Nguyễn Thành (bí danh P1) trong thập niên 1960, đạo diễn Trần Ka My đã chọn một hướng đi khác biệt. Thay vì kể câu chuyện theo trình tự thời gian tuần tự, anh tập trung khai thác điều mà anh gọi là 'tinh thần của sự thật' - tức là đi sâu vào thế giới nội tâm phức tạp và những giằng xé tâm lý của con người trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.
Phương pháp tiếp cận này, như chính nam đạo diễn thừa nhận, chẳng khác nào hành động 'đâm đầu vào đá'. Bởi khi từ bỏ những cao trào dễ dãi và các tình tiết giật gân, bộ phim buộc phải tự đứng vững bằng chiều sâu tâm lý nhân vật và nghệ thuật kể chuyện tinh tế.
Quy trình làm phim khắt khe đến từng chi tiết
Sự lựa chọn nghệ thuật này kéo theo một quy trình sản xuất vô cùng nghiêm ngặt và tỉ mỉ. Phần lớn các cảnh quay được thực hiện tại những khu vực rừng núi hiểm trở ở đất nước Lào láng giềng. Thay vì tìm cách né tránh những điều kiện khó khăn, toàn bộ ê-kíp sản xuất đã linh hoạt điều chỉnh kịch bản và phương án dàn dựng ngay tại hiện trường để tận dụng tối đa yếu tố chân thực.
Từ góc máy quay cho đến chuyển động của diễn viên đều phải hòa quyện hoàn hảo với địa hình tự nhiên. Nhịp độ phim vì thế được duy trì ở mức chậm rãi nhưng chắc chắn, tạo không gian rộng mở cho diễn xuất nội tâm phát triển. Điều đáng chú ý là những trải nghiệm cá nhân của đạo diễn cũng được đưa vào tác phẩm một cách khéo léo.
Nhân vật chính trong Tận hiến là một người cha của ba cô con gái. Chính kinh nghiệm làm cha ngoài đời thực đã giúp Trần Ka My xử lý các phân cảnh gia đình với sự tự nhiên và xúc cảm chân thành, tạo ra những điểm lắng cần thiết giữa mạch phim đầy căng thẳng.
Lựa chọn diễn viên: Hứa Vĩ Văn và yêu cầu của vai diễn đặc biệt
Quyết định giao vai chiến sĩ tình báo Nguyễn Thành cho diễn viên Hứa Vĩ Văn là một trong những điểm nhấn đáng chú ý nhất của dự án. Nhiều ý kiến ban đầu bày tỏ sự hoài nghi khi cho rằng hình ảnh lịch lãm và điềm đạm của nam diễn viên khó có thể phù hợp với một nhân vật hoạt động trong môi trường nguy hiểm và đầy biến động.
Tuy nhiên, Trần Ka My khẳng định đây là sự lựa chọn dựa trên yêu cầu đặc thù của vai diễn. Theo quan điểm của đạo diễn, một chiến sĩ tình báo kỳ cựu không phải là người bộc lộ cảm xúc một cách rõ ràng, mà ngược lại, luôn phải sống trong trạng thái kiểm soát nội tâm ở mức độ cao nhất. 'Đó là kiểu nhân vật mà phần chìm luôn quan trọng hơn phần nổi. Diễn viên phải biết cách giữ lại suy nghĩ, chỉ để lộ cảm xúc qua những chi tiết rất nhỏ như ánh mắt, nhịp thở hay cử chỉ tinh tế', nam đạo diễn giải thích.
Trần Ka My nhận thấy ở Hứa Vĩ Văn sự chín chắn và khả năng tiết chế cần thiết để thể hiện dạng vai diễn đặc biệt này, nơi nghệ thuật diễn xuất không nằm ở những lời thoại dài hay hành động mãnh liệt, mà ẩn chứa trong từng chuyển động nhỏ nhất.
Phương pháp diễn xuất: 'Đánh biệt kích dưới nước'
Trên phim trường, các diễn viên được yêu cầu tiếp cận nhân vật theo phương pháp mà đạo diễn ví von như 'đánh biệt kích dưới nước'. Điều này có nghĩa là họ phải sống trọn vẹn trong thế giới nội tâm của nhân vật trước tiên, tích lũy cảm xúc một cách sâu sắc, và chỉ biểu đạt ra bên ngoài khi thật sự cần thiết.
Với Trần Ka My, những khoảnh khắc im lặng trên màn ảnh không đơn thuần là khoảng trống, mà là một dạng ngôn ngữ điện ảnh đầy sức mạnh. 'Ít lời thoại không có nghĩa là ít diễn xuất. Ngược lại, đó là kiểu diễn xuất khó khăn hơn nhiều, bởi vì mọi cảm xúc và suy nghĩ đều phải được dồn nén và kiểm soát chặt chẽ', anh chia sẻ.
Thách thức và hy vọng trong thị trường điện ảnh hiện đại
Trong bối cảnh khán giả ngày càng quen thuộc với nhịp phim nhanh và các hiệu ứng thị giác mãn nhãn, Trần Ka My thừa nhận áp lực thương mại là có thật. Tuy nhiên, anh tin rằng vấn đề cốt lõi không nằm ở bản thân đề tài lịch sử hay tình báo, mà nằm ở cách thức kể chuyện và tiếp cận nghệ thuật.
Tận hiến vì vậy được định hình như một nỗ lực tìm kiếm điểm cân bằng tinh tế: vừa giữ được chiều sâu đặc trưng của dòng phim tình báo lịch sử, vừa đủ sức cuốn hút và truyền tải thông điệp đến với khán giả trẻ tuổi. Đây không chỉ là một tác phẩm điện ảnh, mà còn là tuyên ngôn nghệ thuật về sự kiên trì và đam mê trong hành trình sáng tạo.
