Nạn quay lén phim: Nhà sản xuất thiệt hại nặng, Cục Điện ảnh chỉ rõ trách nhiệm
Hàng loạt bộ phim Tết vừa qua, trong đó có "Thỏ ơi" của Trấn Thành, đã trở thành nạn nhân của tình trạng quay lén và phát tán trái phép trên mạng ngay sau khi công chiếu. Dù nhà sản xuất và đạo diễn đã lên tiếng kêu gọi, tình hình vẫn không thể cứu vãn, gây ra những thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế và ảnh hưởng đến trải nghiệm của khán giả.
Thiệt hại từ hành vi quay lén
Trấn Thành, đạo diễn kiêm diễn viên của phim "Thỏ ơi", chia sẻ rằng quá trình làm phim đầy khó khăn và tốn nhiều công sức của cả ê-kíp mới cho ra đời một tác phẩm hoàn chỉnh. Anh tha thiết mong người xem không đăng tải cái kết, những tình tiết quan trọng hay quay lén trong rạp để chia sẻ lên các nền tảng, bởi điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm của những khán giả chưa xem phim.
Không chỉ "Thỏ ơi", một số phim Tết khác như "Nhà ba tôi một phòng", "Mùi phở" hay "Báu vật trời cho" cũng chịu tình cảnh tương tự. Trong phim "Nhà ba tôi một phòng", video quay lén bị chia sẻ nhiều nhất là phân đoạn của khách mời Hieuthuhai. Đây vốn là cảnh quay được Trường Giang bí mật thực hiện nhằm thu hút khán giả của nam rapper đến rạp.
Quay lén đã trở thành một vấn nạn của điện ảnh Việt Nam. Một khi những cảnh phim "đinh" được xem miễn phí trên mạng, một bộ phận lớn khán giả không còn nhu cầu mua vé ra rạp, khiến bộ phim khó duy trì sức nóng và doanh thu.
Phân tích từ Cục trưởng Cục Điện ảnh
Ông Đặng Trần Cường, Cục trưởng Cục Điện ảnh, nhìn nhận quay lén là hành vi gây thiệt hại về kinh tế cho nhà sản xuất phim. Ông nhấn mạnh: "Điện ảnh là ngành công nghiệp có mức đầu tư lớn, rủi ro cao, nguồn thu chủ yếu phụ thuộc vào doanh thu phòng vé và khai thác bản quyền trên các nền tảng hợp pháp."
Phim bị quay lén và phát tán ngay trong ngày đầu công chiếu, thậm chí chỉ vài giờ sau suất chiếu đầu tiên, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu, khả năng thu hồi vốn, tái đầu tư cho các dự án tiếp theo và làm giảm động lực sáng tạo của đội ngũ làm nghề.
Ông Cường còn chỉ ra: "Về phương diện thị trường, việc lan truyền các bản quay lén chất lượng thấp còn làm ảnh hưởng đến trải nghiệm thẩm mỹ của khán giả và hình ảnh của bộ phim. Khán giả tiếp cận một bản phim không đạt chuẩn âm thanh, hình ảnh sẽ có đánh giá sai lệch về chất lượng tác phẩm. Về lâu dài, điều này làm suy giảm niềm tin vào sản phẩm điện ảnh trong nước và ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của thị trường."
Đây không phải là chuyện riêng của một bộ phim hay một nhà sản xuất, mà là vấn đề của toàn ngành, trong bối cảnh điện ảnh Việt Nam đang từng bước xây dựng thương hiệu, mở rộng thị trường trong nước và quốc tế.
Ai chịu trách nhiệm?
Trả lời câu hỏi ai chịu trách nhiệm khi phim bị quay lén khiến nhà sản xuất thiệt hại, Cục trưởng Đặng Trần Cường khẳng định vấn đề quay lén và phát tán trái phép tác phẩm điện ảnh là trách nhiệm chung của nhiều chủ thể trong chuỗi phát hành và khai thác phim. Trong đó, nhà rạp và các nền tảng mạng giữ vai trò quan trọng.
Ông Cường giải thích: "Rạp chiếu phim là không gian đầu tiên có thể phát sinh hành vi quay lén, vì vậy, trách nhiệm của đơn vị khai thác rạp không chỉ dừng lại ở việc bán vé, mà còn bao gồm nghĩa vụ bảo đảm điều kiện khai thác tác phẩm một cách hợp pháp, an toàn. Vì thế, rạp chiếu phải tăng cường biện pháp kỹ thuật và nhân sự để phát hiện, ngăn chặn hành vi quay lén trong phòng chiếu, đồng thời phối hợp đơn vị phát hành và cơ quan chức năng khi phát hiện vi phạm, cung cấp thông tin, trích xuất dữ liệu camera để phục vụ xác minh."
Nhà rạp không vô can khi phim bị quay lén, phát tán lên mạng. Mặt khác, nền tảng mạng xã hội và nền tảng số là môi trường lan truyền nội dung vi phạm với tốc độ lớn. Theo quy định của pháp luật hiện hành, các nền tảng, đặc biệt các nền tảng xuyên biên giới, trách nhiệm này càng phải được thực hiện nghiêm túc khi cung cấp dịch vụ tại thị trường Việt Nam.
Nhiệm vụ của các nền tảng là thiết lập cơ chế tiếp nhận và xử lý yêu cầu gỡ bỏ nội dung vi phạm một cách nhanh chóng, hiệu quả. Ông Cường nhấn mạnh: "Trách nhiệm của nhà rạp và các nền tảng mạng không chỉ là nghĩa vụ tuân thủ pháp luật, mà còn là trách nhiệm đối với sự phát triển bền vững của thị trường điện ảnh. Khi các chủ thể trung gian thực hiện nghiêm túc vai trò 'gác cổng', kết hợp với sự quản lý của cơ quan nhà nước và ý thức của người dùng, hiệu quả phòng, chống vi phạm bản quyền mới có thể được nâng lên một cách thực chất."
Giải pháp và hướng đi
Sau cùng, yếu tố quyết định vẫn là ý thức của công chúng. Khi khán giả bỏ được thói quen "xem chùa" và lên án hành vi quay lén, môi trường điện ảnh mới giữ được sự văn minh.
Ở góc độ quản lý nhà nước, Cục Điện ảnh sẽ tăng cường phối hợp xử lý vi phạm, lên kế hoạch làm việc với hệ thống rạp chiếu, đơn vị phát hành và các nền tảng số nhằm tăng cường triển khai các biện pháp kiểm soát trong phòng chiếu.
Không thể giải quyết triệt để trong một sớm một chiều, bài toán trước mắt là làm tốt khâu phòng ngừa tại rạp, phản ứng nhanh trên môi trường mạng và xử lý nghiêm các trường hợp điển hình. Điều này đòi hỏi sự chung tay của toàn xã hội để bảo vệ ngành điện ảnh non trẻ nhưng đầy tiềm năng của Việt Nam.
