Năm 2017, sau 128 năm kể từ khi kiệt tác ra đời, các giám tuyển tại Bảo tàng Nghệ thuật Nelson-Atkins ở Kansas City (Mỹ) đã phát hiện một con châu chấu chết trong bức tranh nổi tiếng Cây ô liu của Vincent van Gogh. Phát hiện tình cờ này xảy ra khi bức tranh được quét như một phần của nghiên cứu cho danh mục bộ sưu tập tranh Pháp của bảo tàng.
Phát hiện bất ngờ dưới kính hiển vi
Nhà phục chế tranh Mary Schafer là người tìm ra bí mật này. Cô chia sẻ với một đài phát thanh địa phương: “Khi nhìn bức tranh bằng kính hiển vi... tôi bắt gặp cơ thể vô cùng nhỏ bé của một con châu chấu chìm trong lớp sơn, vì vậy nó đã dính vào lớp sơn ướt từ năm 1889.” Schafer cho biết con côn trùng nằm ở phần cận cảnh phía dưới của tác phẩm.
“Chúng ta có thể liên hệ điều đó với việc Van Gogh vẽ ngoài trời, vì vậy chúng ta nghĩ đến cảnh ông chống lại các yếu tố tự nhiên, đối phó với gió, côn trùng, và sau đó ông phải mang bức tranh ướt đó quay trở lại xưởng vẽ của mình qua các cánh đồng.” Schafer nói thêm: “Điều thú vị là chúng ta có thể đưa ra tất cả các kịch bản về cách con côn trùng rơi vào lớp sơn.”
Nghiên cứu khoa học và những hạn chế
Để tìm hiểu thêm, nhà cổ côn trùng học Michael Engel, giám tuyển cấp cao kiêm giáo sư tại Đại học Kansas, đã kiểm tra con châu chấu. Ông phát hiện phần ngực và bụng của nó đã biến mất, và không có dấu hiệu chuyển động nào ở lớp sơn xung quanh. Điều này cho thấy con châu chấu đã chết và khô héo trước khi rơi vào bức tranh ướt, do đó không thể dùng làm cơ sở xác định niên đại chính xác.
Ban đầu, các nhà phục chế hy vọng con côn trùng có thể giúp xác định mùa mà Van Gogh vẽ bức Cây ô liu, nhưng kết quả không khả quan. Tuy nhiên, phát hiện này vẫn mang lại giá trị lịch sử và văn hóa đặc biệt.
Bối cảnh sáng tác và những chi tiết thú vị
Van Gogh vẽ Cây ô liu vào năm 1889, một năm sau khi ông cắt tai và tự nguyện vào bệnh viện tâm thần ở Saint-Rémy-de-Provence. Bức tranh rất có thể được sáng tác tại đây. Danh họa từng quen với vấn đề côn trùng khi vẽ ngoài trời. Trong một bức thư năm 1885 gửi em trai Theo, ông viết: “Chắc tôi đã dính phải vài trăm con ruồi trở lên trên 4 bức tranh mà cậu sắp nhận được, chưa kể bụi và cát... khi người ta mang chúng đi qua vùng đất hoang và qua các hàng rào cây trong vài giờ, thỉnh thoảng có một hoặc hai nhánh cây cọ quét qua chúng.”
Tác động đến khách tham quan và nghiên cứu mới
Con châu chấu chết đã trở thành chủ đề bàn tán cho khách tham quan bảo tàng, những người cố gắng tìm kiếm dấu vết của nó trên bức tranh. Bảo tàng cho biết các nghiên cứu quan trọng hơn đang được tiến hành, với phân tích mới cho thấy Van Gogh đã sử dụng một loại sắc tố đỏ dần phai màu theo thời gian, khiến bức tranh ngày nay có diện mạo hơi khác so với khi hoàn thành.
Giám đốc bảo tàng Nelson-Atkins, Juliàn Zugazagoitia, nhận xét: “Van Gogh làm việc ngoài trời giữa các yếu tố tự nhiên, và chúng tôi biết rằng ông, giống như các nghệ sĩ vẽ tranh phong cảnh ngoài trời khác, phải đối phó với gió và bụi, cỏ và cây cối, ruồi và châu chấu.” Ông nhấn mạnh rằng nghiên cứu khoa học đã làm tăng thêm giá trị phong phú cho bức Cây ô liu, một tác phẩm được yêu thích tại bảo tàng.
