Liên hoan phim quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ hai - HIFF năm 2026, kết thúc vào tháng 6 vừa qua, đã tạo nên những làn sóng mới trẻ trung và đột phá cho những người làm phim chuyên nghiệp. Theo Tiến sĩ, Nghệ sĩ Ưu tú Nguyễn Thị Thu Hà, nguyên Phó Cục trưởng Điện ảnh, liên hoan phim mùa hai đã thành công khi sức hút ngày càng tăng, số lượng phim đến từ nhiều quốc gia và chất lượng phim ngày càng cao.
UNESCO công nhận TPHCM là Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực Điện ảnh
Trước đó, Liên hoan phim quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh lần thứ nhất - HIFF năm 2024 được tổ chức với quy mô và chất lượng chuyên môn cao, đánh dấu bước chuyển quan trọng của thành phố trong tiến trình hội nhập điện ảnh quốc tế. Việc UNESCO chính thức công nhận Thành phố Hồ Chí Minh là “Thành phố sáng tạo trong lĩnh vực Điện ảnh” trong Mạng lưới các Thành phố Sáng tạo không chỉ khẳng định vị thế, mà còn đặt ra trách nhiệm và lộ trình phát triển dài hạn cho điện ảnh thành phố với sáu sáng kiến cam kết, trong đó Liên hoan phim quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh là một sáng kiến quốc tế trọng tâm.
Đầu tư hạ tầng và sự kiện quốc tế
Theo lãnh đạo Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố được xác định là địa phương dẫn đầu cả nước về công nghiệp sáng tạo nội dung, bao gồm các lĩnh vực điện ảnh, truyền hình, game và các nền tảng số. Sớm chủ động chuyển từ tư duy quản lý hành chính sang tư duy quản trị phát triển văn hóa, coi văn hóa là nguồn lực nội sinh và động lực tăng trưởng của đô thị đặc biệt, thành phố đã tập trung tháo gỡ các “điểm nghẽn”, từng bước đầu tư xây dựng hệ thống thiết chế văn hóa, thể thao hiện đại. Mới đây, Rạp xiếc và biểu diễn đa năng Phú Thọ vừa ra mắt với vở xiếc-múa rối “Mơ Show” lớn nhất từ trước đến nay, là thành quả cho những nỗ lực không ngừng của thành phố trong việc đầu tư thêm nhiều thiết chế văn hóa tầm cỡ, tương xứng một siêu đô thị tương lai.
Song song với đầu tư hạ tầng, thành phố mang tên Bác còn chú trọng kiến tạo các sự kiện mang thương hiệu quốc tế, qua đó từng bước hình thành thị trường công nghiệp văn hóa, thu hút nghệ sĩ, nhà sản xuất, doanh nghiệp sáng tạo trong và ngoài nước, đưa văn hóa trở thành một ngành kinh tế thực thụ. Cách tiếp cận này thể hiện rõ quan điểm mới: Phát triển văn hóa phải gắn chặt với kinh tế sáng tạo, du lịch, dịch vụ và chuyển đổi số, đồng thời tạo ra không gian mở để cộng đồng được tham gia sáng tạo, thụ hưởng và đối thoại văn hóa.
Phát triển phần mềm và di sản số
Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh Trần Thế Thuận cho biết, bên cạnh đầu tư “phần cứng”, thành phố đặc biệt chú trọng “phần mềm” như xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh, bảo tồn và phát huy di sản vùng đất Sài Gòn-Chợ Lớn, phát triển các trung tâm văn hóa cộng đồng; đẩy mạnh xây dựng thư viện số, bảo tàng số. Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Hậu, Tổng Thư ký Hội Khoa học Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh, sau 50 năm xây dựng và phát triển, bước sang giai đoạn mới, lợi thế cạnh tranh cốt lõi của thành phố không còn nằm ở quy mô vật chất hay giá trị tài nguyên đất đai, mà nằm ở năng lực giải mã và vốn hóa các tài nguyên văn hóa vô hình. Chuyển hóa di sản thành tài sản hoàn toàn không phải là hoạt động thương mại hóa hay làm biến dạng ký ức lịch sử, mà là nỗ lực đưa ký ức ấy quay trở lại sống động, trở thành nguồn vốn khởi động, kích thích dòng chảy kinh tế tương lai.
Chiến lược tổng thể từ Nghị quyết 80-NQ/TW
Trong quá trình triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, ngành văn hóa và thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đứng trước cả thời cơ lớn và yêu cầu đổi mới mạnh mẽ. Thành phố đã và đang hiện thực hóa tinh thần Nghị quyết bằng một chiến lược tổng thể: Biến văn hóa thành sức mạnh mềm của đô thị sáng tạo, trung tâm giao lưu văn hóa của khu vực Đông Nam Á, góp phần định hình bản sắc và vị thế mới của thành phố trong kỷ nguyên phát triển bền vững. Theo ông Trần Thế Thuận, để triển khai hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW, thành phố cần có đột phá về thể chế và tư duy phát triển. Thành phố coi đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho tăng trưởng dài hạn và phát triển bền vững. Các thiết chế văn hóa, thể thao được định hướng vận hành theo mô hình tự chủ, đặt hàng, hợp tác công-tư, trở thành trung tâm sản xuất nội dung, ươm tạo tài năng và điểm đến du lịch văn hóa chứ không chỉ là nơi biểu diễn đơn lẻ.
Hệ sinh thái công nghiệp văn hóa đặc trưng
Bên cạnh đó, thành phố hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa mang bản sắc đặc trưng. Với lợi thế là thị trường đông dân nhất nước, cộng đồng sáng tạo năng động, mạng lưới trường đại học và doanh nghiệp công nghệ phát triển, thành phố tập trung kết nối điện ảnh, âm nhạc, thiết kế, quảng cáo số, game, thời trang, ẩm thực với kinh tế đêm và du lịch. Các sự kiện, không gian văn hóa tiêu biểu như Liên hoan phim quốc tế Thành phố Hồ Chí Minh, Lễ hội âm nhạc quốc tế Hò Zô, Đường sách Nguyễn Văn Bình, Lễ hội Áo dài, các tuyến phố đi bộ, hệ thống bảo tàng và di tích… được tổ chức theo chuỗi giá trị, hình thành “công xưởng kinh tế sáng tạo”, không chỉ quảng bá hình ảnh mà còn tạo doanh thu, việc làm và đóng góp ngày càng rõ nét vào GRDP của thành phố.
Ông Thuận nhấn mạnh, trong bối cảnh hiện nay, thành phố tăng cường giữ gìn và làm sống dậy các giá trị di sản gắn với sinh kế cộng đồng, để di sản thật sự “sống” trong đời sống đương đại; đồng thời coi trọng ngoại giao văn hóa, chủ động hợp tác với các thành phố trong Mạng lưới các Thành phố sáng tạo của UNESCO, đưa nghệ thuật thành phố ra thế giới và thu hút các hãng sản xuất lớn đến Việt Nam, từng bước định vị Thành phố Hồ Chí Minh là “thủ phủ sự kiện văn hóa của Đông Nam Á”.
