Bộ phim The Odyssey của Christopher Nolan, dù chưa ra rạp toàn cầu vào ngày 17 tháng 7 năm 2026, đã trở thành tâm điểm tranh cãi trên mạng xã hội. Đoạn trailer đầu tiên trên YouTube nhận tỷ lệ dislike áp đảo so với like, trong khi tạp chí Variety gọi phim là 'một thiên anh hùng ca hoành tráng và đầy thắng lợi'. Sự chênh lệch giữa phản ứng của công chúng và giới phê bình tạo nên nghịch lý lớn nhất của tác phẩm: một sử thi 3.000 năm tuổi, qua bàn tay đạo diễn kính trọng bậc nhất Hollywood, vẫn rơi vào vòng xoáy tranh cãi sắc tộc, giới tính và bản sắc văn hóa.
Làn sóng phản đối trước khi phim ra mắt
Phim ra mắt tại London ngày 6 tháng 7 năm 2026, nhưng từ lâu trước đó đã hứng chịu làn sóng phản đối ngày càng lớn. Theo Fox News, một số suất chiếu bị hủy vì tranh cãi liên quan đến casting và tính chính xác lịch sử. Áp lực lớn đến mức tài khoản X chính thức của phim phải giới hạn quyền bình luận, chỉ cho phép một số tài khoản nhất định phản hồi bài đăng. Điều đáng nói là phần lớn cơn giận dữ hình thành trước khi công chúng kịp xem một khung hình nào của phim.
Tâm điểm tranh cãi: Lupita Nyong'o và Elliot Page
Trong danh sách diễn viên, Lupita Nyong'o và Elliot Page là hai cái tên thu hút nhiều ý kiến trái chiều nhất. Nyong'o được chọn vào vai Helen thành Troy, nhân vật trong nguyên tác Homer được mô tả với 'tay trắng ngần' (leukolenos) và 'tóc vàng' (kallikomos). Với một bộ phận khán giả, việc chọn diễn viên da màu cho vai này là nỗ lực 'ép vai'. Tuy nhiên, dàn diễn viên chính còn lại như Matt Damon (Odysseus), Tom Holland (Telemachus), Anne Hathaway (Penelope), Charlize Theron (Calypso) đều là ngôi sao gốc Mỹ và Anh, không ai mang gốc gác Hy Lạp. Điều này gây ra một dạng 'ép vai' ngược lại: bản sắc dân tộc gắn liền với câu chuyện gốc gần như biến mất khỏi những vai trò quan trọng.
Elliot Page, diễn viên chuyển giới, được công bố tham gia vai Sinon, người lính Hy Lạp then chốt trong mưu kế ngựa gỗ. Trước khi vai diễn được xác nhận, cộng đồng mạng đồn đoán Page sẽ vào vai Achilles, chiến binh huyền thoại, làm tăng thêm tranh cãi.
Sự mệt mỏi với công thức lặp lại
Đằng sau phản ứng cụ thể là sự mệt mỏi tích tụ qua nhiều năm với công thức: lấy câu chuyện kinh điển, đa dạng hóa dàn diễn viên, rồi hứng chịu cáo buộc 'woke' từ cánh hữu và sự bênh vực từ cánh tả. The Odyssey chỉ là phiên bản mới nhất của vòng lặp từng xảy ra với Nàng tiên cá khi Halle Bailey vào vai chính, hay The Rings of Power.
Khoảng cách giữa chuyên môn và mạng xã hội
Trong khi tiếng nói cánh hữu gọi phim là 'woke', giới phê bình điện ảnh dành lời khen cao nhất cho một bộ phim sử thi. Sự chênh lệch này gợi ý rằng phần lớn cơn giận dữ đến từ kỳ vọng và định kiến hình thành trước, hơn là từ nội dung thực sự trên màn ảnh, bởi số đông người tham gia tranh cãi chưa xem phim. Ngay tại buổi công chiếu ở Paris, nơi Zendaya, Matt Damon và Tom Holland sải bước trên thảm đỏ, cư dân mạng vẫn sục sôi giận dữ về những vai diễn họ chưa xem.
Helen: người phụ nữ chỉ tồn tại qua ánh mắt kẻ khác
Homer khi viết về Helen gần như không mô tả trực tiếp vẻ đẹp của bà. Cảnh tượng được nhắc đến nhiều nhất là khi các bô lão thành Troy nhìn thấy Helen và thốt lên rằng bà mang 'vẻ đẹp của một nữ thần', không một đường nét cụ thể nào được nhắc tới. Homer chọn cách để trống hình ảnh ấy, nhường lại cho trí tưởng tượng của người đọc. Vì vậy, tranh cãi 'Helen phải trông như thế nào mới đúng' đi ngược lại tinh thần của nguyên tác: quyền quyết định kể câu chuyện kinh điển theo cách nào thuộc về người kể, và ngay cả Homer cũng chỉ để người đọc cảm nhận Helen qua phản ứng của người khác.
3.000 năm sau, vòng lặp tiếp diễn
Điểm trớ trêu: 3.000 năm sau, Helen một lần nữa được định nghĩa qua phản ứng của người khác. Lần này, những người đứng nhìn không phải các bô lão trên tường thành Troy, mà là hàng triệu người trên mạng xã hội, phần lớn lên tiếng trước khi thấy Lupita Nyong'o thực sự xuất hiện trên màn ảnh. Câu chuyện mở ra câu hỏi về khái niệm cái đẹp, thay đổi theo thời gian và văn hóa. Người Hy Lạp cổ đại xem làn da trắng ngần là chuẩn mực, biểu trưng cho tầng lớp quý tộc không lao động chân tay dưới nắng. Khi định nghĩa cái đẹp đã dịch chuyển qua từng thời đại, câu hỏi 'ai đủ tư cách đóng vai người phụ nữ đẹp nhất thế gian' chưa từng có đáp án cố định.
Phim cần thời gian để được đánh giá công bằng dựa trên chính nó, nhưng cuộc chiến quanh The Odyssey đã chứng minh điều Homer gợi ý từ ba thiên niên kỷ trước: giá trị của một câu chuyện và vẻ đẹp của vai nữ chính nằm ở cách người khác nhìn vào nó. 3.000 năm trước, Homer để các bô lão thành Troy định nghĩa vẻ đẹp của Helen. 3.000 năm sau, chúng ta vẫn làm y hệt, chỉ khác là bô lão giờ có tài khoản Twitter.
