CEO Lotte Quỳ Lạy Khán Giả: Hành Động Gây Tranh Cãi Trong Cuộc Đua Phim Tết
Trong mùa Tết Bính Ngọ, thị trường điện ảnh Việt Nam chứng kiến sự chênh lệch doanh thu đáng kể giữa các bộ phim chiếu Tết. "Thỏ ơi" của Trấn Thành đã bứt tốc vượt trội, cán mốc 100 tỷ đồng chỉ sau ba ngày khởi chiếu và áp đảo hoàn toàn về suất chiếu so với các đối thủ. Trong khi đó, "Mùi phở" – tác phẩm khai thác chất liệu gia đình Bắc bộ với món phở làm biểu tượng văn hóa – chỉ thu về hơn 10 tỷ đồng sau cùng thời gian công chiếu.
Hành Động Quỳ Lạy Làm Dậy Sóng Dư Luận
Giữa lúc cuộc đua phòng vé nóng lên từng ngày, hình ảnh ông Kim Jin Keun – CEO Lotte Entertainment – quỳ gối lạy khán giả tại buổi cinetour của "Mùi phở" ở Hà Nội đã ngay lập tức gây tranh luận sôi nổi. Trước hàng trăm khán giả và ống kính máy quay, ông Kim đã chia sẻ câu chuyện về kim chi từ món ăn dân dã trở thành biểu tượng toàn cầu của Hàn Quốc.
Ông nói: "20 năm trước, không ai biết kim chi là gì. Tuy nhiên, đến hiện tại, kim chi đã trở thành một biểu tượng toàn cầu cho văn hóa của Hàn Quốc. Điều đó chứng minh Hàn Quốc không chỉ mạnh về mặt kinh tế mà còn mạnh về việc lan tỏa văn hóa qua từng khung hình nghệ thuật. Đặc biệt hơn nữa, giới trẻ Hàn Quốc vô cùng tự hào về nguồn cội của mình."
Từ câu chuyện này, ông Kim bày tỏ mong muốn "Mùi phở" có thể góp phần lan tỏa văn hóa Việt Nam – thông qua món phở truyền thống – ra thế giới. Ông nhấn mạnh: "Trong dịp Tết Nguyên đán này, có nhiều phim về gia đình, nhưng tôi tin 'Mùi phở' là bộ phim đặc biệt. Phim có thể giúp các gia đình cùng bên nhau, cùng cười, cùng khóc. Một bộ phim văn hóa hay, ý nghĩa không chỉ cần được đầu tư chỉn chu, mà còn cần tình cảm từ khán giả, sự đồng lòng của quý vị."
Chiến Lược Quảng Bá Văn Hóa Qua Điện Ảnh
Việc nhắc đến kim chi trong phát biểu của ông Kim không phải ngẫu nhiên. Năm 2013, Kimjang – nghi thức làm và chia sẻ kim chi – đã được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Sự kiện này củng cố vị thế của kim chi như một biểu tượng bản sắc Hàn Quốc, đồng thời khẳng định giá trị cộng đồng của việc chia sẻ món ăn trong gia đình và xã hội.
Song hành với đó là chiến lược quảng bá văn hóa thông qua làn sóng Hallyu. Các bộ phim truyền hình như "Nàng Dae Jang Geum" không chỉ kể câu chuyện lịch sử mà còn khắc họa ẩm thực cung đình Hàn Quốc, tạo nên làn sóng quan tâm đến món ăn và văn hóa truyền thống. Sau khi phim phát sóng, lượng khách du lịch đến Hàn Quốc tăng mạnh, với nhiều nhà hàng tái hiện thực đơn trong phim thu hút đông đảo thực khách quốc tế.
Theo phân tích của các tạp chí quốc tế như The New York Times và Time, Hàn Quốc đã chủ động đầu tư vào công nghiệp văn hóa từ cuối thập niên 1990. Chính phủ nước này xem điện ảnh, âm nhạc và ẩm thực là trụ cột quảng bá quốc gia. Kim chi, bibimbap hay thịt nướng Hàn Quốc không chỉ xuất hiện trong đời sống mà còn được lồng ghép có chủ ý vào phim ảnh, chương trình truyền hình thực tế và các chiến dịch truyền thông quốc tế.
Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hàn Quốc, xuất khẩu nội dung văn hóa tăng trưởng đều đặn qua các năm, kéo theo mức tăng của du lịch và tiêu thụ sản phẩm ẩm thực. Ẩm thực đã trở thành một phần quan trọng của thương hiệu quốc gia Hàn Quốc, thường được gọi là K-Brand.
Tranh Cãi Về Hành Động Quỳ Lạy
Dù ý tưởng đưa phở ra toàn cầu hoàn toàn tích cực và mang tính cầu thị, hành động quỳ gối của CEO Lotte Entertainment lại đang gây tranh cãi dữ dội. Một số ý kiến ủng hộ cho rằng phim "Thỏ ơi" chiếm phần lớn suất chiếu, khiến "Mùi phở" không có cơ hội tiếp cận khán giả. Tuy nhiên, một bộ phận khán giả khác nhận định hành động quỳ gối là "hơi quá", bởi trong cơ chế thị trường, doanh thu phản ánh sức hút nội dung và phim hay sẽ tự có khán giả tìm đến.
Nhiều khán giả đặt câu hỏi: "Vấn đề có nghiêm trọng đến mức CEO Lotte Entertainment phải quỳ lạy khán giả?" Trong truyền thống Việt Nam, quỳ lạy thường gắn với hệ giá trị gia đình và tâm linh, như con cháu quỳ trước bàn thờ tổ tiên dịp Tết hoặc cô dâu chú rể lạy gia tiên trong lễ cưới. Hành động này hiếm khi xuất hiện trong giao tiếp thông thường, chỉ có ở những nơi tôn kính, khiến việc đại diện Lotte Cinema quỳ trước khán giả gây cảm giác quá đà.
Một số bình luận trên mạng xã hội phản ánh sự bất đồng: "Có gì mà phải quỳ lạy van xin đến mức này", "Ngày Tết mà lại quỳ lạy khán giả thế này sao? Nhìn không may mắn gì cả", "Khán giả cũng chỉ là người bỏ tiền ra mua vé, sao phải quỳ lạy như tổ tiên ông bà vậy?"
Khác Biệt Văn Hóa Giữa Việt Nam Và Hàn Quốc
Sự khác biệt trong tiếp nhận hành động quỳ gối cũng bắt nguồn từ khác biệt văn hóa giữa Việt Nam và Hàn Quốc. Tại Hàn Quốc, nghi thức cúi lạy (jeol) không chỉ giới hạn trong không gian tâm linh. Dịp Tết Seollal, nghi thức sebae – con cháu quỳ và cúi rạp người chúc Tết người lớn – là phong tục phổ biến trong hầu hết gia đình. Trẻ em thực hiện sebae để nhận lời chúc và tiền mừng tuổi, một thực hành được duy trì qua nhiều thế hệ.
Hành động cúi đầu hoặc quỳ rạp xuống chào cũng phổ biến trong văn hóa Hàn Quốc và Nhật Bản. Theo Korea Times, trong các buổi họp báo xin lỗi của doanh nghiệp hoặc người nổi tiếng, việc cúi rạp người hoặc quỳ gối thể hiện sự nhận trách nhiệm trước công chúng. Hình ảnh lãnh đạo tập đoàn hoặc nghệ sĩ cúi sâu trước truyền thông không phải là điều hiếm gặp, phản ánh nền văn hóa coi trọng tập thể và danh dự chung.
BBC từng phân tích rằng tại Nhật Bản và Hàn Quốc, mức độ cúi đầu trong lời xin lỗi công khai phản ánh mức độ nghiêm trọng của sự việc và mức độ thành tâm. Cúi 15 độ thể hiện sự chào hỏi thông thường, 45 độ cho lời xin lỗi trang trọng, còn cúi 90 độ hoặc quỳ hoàn toàn được xem là biểu đạt sự hối lỗi hoặc biết ơn sâu sắc. Ở đây, hành vi không mang nghĩa quỳ lụy, mà là trách nhiệm trước cộng đồng.
Khác với Việt Nam, nơi việc quỳ lạy ngày càng thu hẹp vào không gian gia đình và tôn giáo, tại Hàn Quốc, nghi thức cúi lạy vẫn hiện diện trong nhiều tình huống xã hội trang trọng. Vì vậy, cùng một hành vi có thể được xem là biểu đạt thành tâm trong xã hội này nhưng lại gây tranh cãi trong xã hội khác.
Theo Trạch Dương, sự kiện này làm nổi bật những thách thức trong việc quảng bá văn hóa Việt qua điện ảnh, đồng thời nhấn mạnh sự cần thiết của việc hiểu biết sâu sắc về khác biệt văn hóa trong các chiến lược tiếp thị toàn cầu.
