TS Ngô Phương Lan – Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển Điện ảnh Việt Nam, Giám đốc LHP DANAFF – khẳng định sức mạnh của điện ảnh Mỹ không chỉ đến từ vốn đầu tư hay công nghệ, mà là kết quả của một hệ sinh thái được xây dựng đồng bộ trên tám nền tảng cốt lõi. Tại hội thảo trong khuôn khổ DANAFF IV, bà phân tích các yếu tố: nghệ thuật kể chuyện (storytelling); mô hình đào tạo chuyên nghiệp gắn kết trường học và ngành công nghiệp; tôn trọng sáng tạo, tạo điều kiện cho nhà làm phim phát huy cá tính; bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ; đổi mới công nghệ từ kỹ xảo, âm thanh đến AI; xây dựng hệ sinh thái hoàn chỉnh kết nối sản xuất, phát hành, quảng bá, đào tạo và dịch vụ hỗ trợ; tinh thần hợp tác trong nước và quốc tế; cùng tư duy toàn cầu ngay từ khâu phát triển dự án.
Học cách tổ chức hệ sinh thái, không chỉ làm phim
Nhiều ý kiến tại hội thảo thống nhất rằng điều Việt Nam cần học không phải là làm phim giống Hollywood, mà là học cách Hollywood tổ chức cả một hệ sinh thái sáng tạo. Đạo diễn Phan Gia Nhật Linh và Trịnh Đình Lê Minh nhấn mạnh tầm quan trọng của đào tạo gắn với thực tiễn sản xuất. Các nhà sản xuất giữ vai trò trung tâm trong quản trị dự án, quyền tác giả được bảo vệ, hiệp hội nghề nghiệp hoạt động hiệu quả, công nghệ liên tục cập nhật và thị trường được nghiên cứu khoa học.
Kinh nghiệm hợp tác Hàn Quốc – Hoa Kỳ
Chuyên gia Ally Sunhee Han (Học viện Kinh doanh Điện ảnh Quốc tế Busan) phân tích các rào cản lớn khi hợp tác với Hollywood, từ hệ thống công đoàn, cơ chế tài chính, mạng lưới đại diện nghệ sĩ đến vấn đề pháp lý về sở hữu trí tuệ và phân phối quốc tế. Bà giới thiệu ba mô hình hợp tác thành công tại châu Á: đồng sản xuất quốc tế; Hollywood hợp tác với đối tác địa phương; và các nước châu Á chủ động sản xuất phim hướng tới thị trường toàn cầu. Những kinh nghiệm này cho thấy hội nhập điện ảnh không chỉ dựa vào tài năng sáng tạo mà còn phụ thuộc vào năng lực tổ chức và kết nối quốc tế.
Ba trụ cột nâng tầm điện ảnh Việt Nam
Các tham luận chỉ ra bài học quan trọng nhất là xây dựng hệ sinh thái phát triển lâu dài thay vì tập trung vào từng bộ phim riêng lẻ. Công nghiệp điện ảnh chỉ phát triển khi ba trụ cột vận hành hiệu quả:
- Trụ cột thứ nhất – Vai trò kiến tạo của Nhà nước: Hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, phát triển nguồn nhân lực, khuyến khích đầu tư, thúc đẩy hợp tác quốc tế và tạo môi trường thị trường minh bạch, cạnh tranh.
- Trụ cột thứ hai – Vai trò sáng tạo của nhà làm phim: Nâng cao chất lượng biên kịch, phát triển storytelling, xây dựng đội ngũ nhà sản xuất chuyên nghiệp và nuôi dưỡng bản sắc văn hóa trong mỗi tác phẩm.
- Trụ cột thứ ba – Vai trò kết nối của hiệp hội nghề nghiệp và liên hoan phim: Hiệp hội là cầu nối giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nghệ sĩ và đối tác quốc tế. Liên hoan phim không chỉ trình chiếu mà còn là nền tảng kết nối đầu tư, đào tạo, phát triển dự án và mở rộng thị trường.
DANAFF – Từng bước trở thành cầu nối quốc tế
Sự quy tụ của nhiều học giả, nhà quản lý, nhà sản xuất và đạo diễn từ Hoa Kỳ, Hàn Quốc, Serbia và Việt Nam; chuỗi hoạt động “Tiêu điểm Điện ảnh Mỹ” với 13 tác phẩm tiêu biểu của Hollywood; sự hiện diện của minh tinh Jane Seymour, nhà sản xuất Bill Mechanic cùng các lớp học chuyên sâu do chuyên gia Đại học Columbia giảng dạy… cho thấy DANAFF đang từng bước trở thành cầu nối giữa điện ảnh Việt Nam với các trung tâm điện ảnh lớn trên thế giới.
Trong bối cảnh các ngành công nghiệp văn hóa được xác định là động lực tăng trưởng mới của Việt Nam, điện ảnh không chỉ là lĩnh vực nghệ thuật mà còn là ngành công nghiệp sáng tạo có sức lan tỏa lớn đối với kinh tế, du lịch, ngoại giao văn hóa và quảng bá hình ảnh quốc gia. Xây dựng hệ sinh thái điện ảnh hiện đại không chỉ phục vụ sự phát triển của ngành mà còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của công nghiệp văn hóa Việt Nam trên trường quốc tế. Thông điệp lớn nhất từ hội thảo tại DANAFF IV: không học cách Hollywood làm phim, mà học cách Hollywood xây dựng cả một nền công nghiệp điện ảnh.
