Ngày 21/7, tỷ phú Bryan Johnson, 48 tuổi, nổi tiếng vì chi 2 triệu USD mỗi năm để chống lão hóa, đã đăng trên X một dòng khiến mạng xã hội dậy sóng: "Tôi vừa nhân bản chính mình, dưới dạng một đứa trẻ sơ sinh." Bài đăng nhanh chóng đạt hơn 840.000 lượt xem chỉ trong vài giờ, kéo theo hàng loạt bình luận tranh cãi về tính hợp pháp của việc này.
Tuyên bố gây sốc và phản ứng dữ dội
Johnson viết rằng ông đã nhân bản chính mình thành một trẻ sơ sinh, gọi là "baby-bryan", hiện sống trong đĩa petri. Ông liệt kê các mục đích sử dụng bản sao: tự hiến máu, thử nghiệm liệu pháp, nuôi nội tạng để cấy ghép và tiêm tế bào trẻ vào cơ thể. Johnson khẳng định: "Điều này có thể đáng sợ với một số người. Nhưng với những người khác, đây là tương lai tất yếu của y học." Bình luận được thích nhiều nhất đặt câu hỏi: "Chuyện này chẳng phải phạm pháp ở Mỹ sao? Không được nhân bản người mà."
Sự thật: Không có em bé nào được nhân bản
Thực chất, Johnson đã tạo ra tế bào gốc vạn năng cảm ứng (iPSC). Quy trình: lấy mẫu máu của ông, tách tế bào, dùng yếu tố Yamanaka để "xóa trí nhớ" tế bào, đưa chúng về trạng thái giống tế bào phôi thai. Công nghệ này do nhà khoa học Nhật Shinya Yamanaka phát hiện giữa những năm 2000 và đoạt giải Nobel Y học năm 2012. Trong đĩa petri chỉ có một mẻ tế bào, không phôi thai, không em bé, không nội tạng. Những hình ảnh em bé trong bình nuôi lan truyền trên mạng đều do AI tạo ra, không phải ảnh thật.
Vì sao Johnson làm chuyện này?
Đầu tháng 7, Johnson công bố mắc viêm dạ dày tự miễn – bệnh mà hệ miễn dịch tấn công tế bào dạ dày, hiện chưa thể chữa khỏi. Ông cho rằng nguyên nhân đến từ ăn uống kém và căng thẳng khi làm cha ba con. Johnson nói: "Bị chẩn đoán bệnh nan y là một trong những điều tốt nhất xảy ra với tôi. Nó mở ra một biên giới mới để sửa chữa cơ thể. Đây là ví dụ đầu tiên."
Thực tế khoa học và khoảng cách với tuyên bố
iPSC đang được thử nghiệm lâm sàng trên thế giới cho các bệnh như Parkinson, tim mạch và thị lực. Tuy nhiên, nuôi một quả thận, gan hay tim hoàn chỉnh để cấy ghép vẫn là bài toán chưa giải được; giới chuyên môn cho rằng còn nhiều năm nữa. Johnson chưa công bố dữ liệu kỹ thuật, chưa có bên thứ ba kiểm chứng. Tất cả chỉ dựa trên lời kể của ông trên mạng.
Sự chú ý như một tài sản
Nếu Johnson viết đúng sự thật kiểu "tôi vừa tạo được dòng tế bào gốc từ máu", bài đăng có lẽ chỉ vài nghìn lượt xem. Nhưng ông chọn cách nói "nhân bản thành trẻ sơ sinh" và đạt 840.000 lượt xem cùng hàng trăm bài báo trong 48 giờ. Trong kinh doanh tuổi thọ, thứ được bán không chỉ là liệu pháp mà còn là niềm tin rằng cái chết là bài toán kỹ thuật đang được giải. Với người đang cố sống lâu hơn tất cả, sự chú ý cũng là một dạng tài sản – có lẽ là dạng duy nhất ông tạo ra nhanh hơn tốc độ cơ thể già đi.
