Chi tiền mua bạn đồng hành: Ngành công nghiệp tỷ USD trỗi dậy từ sự cô đơn
Cẩm Hà. Thứ tư, 17/06/2026 - 19:43 (Dân trí) - Từ thuê người đi ăn, đi du lịch đến thú cưng AI biết tâm sự, người Trung Quốc đang chi tiền cho "sự đồng hành", tạo nên thị trường trị giá khoảng 7,4 tỷ USD.
Tại núi Thái Sơn, điểm du lịch nổi tiếng nhất của Trung Quốc, du khách có thể "đặt" một người đi cùng, xách đồ, chụp ảnh và luôn mỉm cười lắng nghe chỉ với vài trăm nhân dân tệ.
Từ việc thuê người đi ăn lẩu, chạy bộ cùng đến những món đồ chơi tích hợp trí tuệ nhân tạo, "nền kinh tế bầu bạn" đang trỗi dậy mạnh mẽ để giải quyết nỗi cô đơn của con người đô thị. Khách hàng có thể dễ dàng lướt điện thoại, chốt đơn và thanh toán cho một "người bầu bạn" giống hệt như cách họ mua một món đồ trên mạng.
Giới trẻ sẵn sàng trả tiền để có người đi ăn lẩu, leo núi cùng hay đơn giản là lắng nghe tâm sự (Ảnh: Reuters).
Khi sự cô đơn trở thành một thị trường tỷ USD
Sự phát triển của nền kinh tế bầu bạn phản ánh những thay đổi lớn trong đời sống xã hội Trung Quốc. Ngày càng nhiều người trẻ rời quê hương đến các thành phố lớn học tập và làm việc. Nhịp sống nhanh, áp lực công việc cùng việc duy trì các mối quan hệ xã hội ngày càng khó khăn khiến nhu cầu tìm kiếm sự kết nối gia tăng.
Các nghiên cứu và truyền thông Trung Quốc cho rằng xu hướng "tiêu dùng cảm xúc" đang nổi lên mạnh mẽ trong những năm gần đây. Người tiêu dùng không chỉ chi tiền cho sản phẩm vật chất mà còn sẵn sàng bỏ tiền để đổi lấy cảm giác được quan tâm, được lắng nghe hoặc đơn giản là có người đồng hành trong một khoảng thời gian nhất định.
Ước tính được truyền thông nhà nước Trung Quốc dẫn lại cho thấy quy mô nền kinh tế bầu bạn đã đạt khoảng 50 tỷ nhân dân tệ, tương đương 7,4 tỷ USD trong năm 2025. Đáng chú ý, lĩnh vực này không chỉ tập trung vào nhu cầu tinh thần mà còn mở rộng sang nhiều nhu cầu thực tế trong cuộc sống hằng ngày.
Các dịch vụ hiện được chia thành hai nhóm chính. Một bên là đồng hành chức năng như hộ tống đi khám bệnh, đồng hành du lịch, lái xe, học cùng hoặc hỗ trợ mua sắm. Bên còn lại là đồng hành cảm xúc, bao gồm người trò chuyện, bạn leo núi, bạn chạy bộ, người lắng nghe tâm sự hay các sản phẩm AI đồng hành.
Nhu cầu về "tiêu dùng cảm xúc" đang gia tăng khi ngày càng nhiều người trẻ sống và làm việc xa gia đình (Ảnh: AFP).
Kiếm tiền bằng sự đồng hành
Sự bùng nổ của nền kinh tế bầu bạn diễn ra trong bối cảnh thị trường việc làm dành cho giới trẻ tại Trung Quốc vẫn còn nhiều thách thức. Theo Reuters, nhiều sinh viên mới tốt nghiệp hoặc lao động trẻ đang tìm kiếm cơ hội thu nhập từ các công việc linh hoạt trên nền tảng số. Trong bối cảnh đó, nghề "đồng hành" trở thành một lựa chọn mới.
Chen Wenxin là một trong những người nhanh nhạy nắm bắt thời cơ này. Sau khi xuất ngũ vào năm 2022, anh mở công ty chuyên cung cấp dịch vụ đồng hành leo núi tại tỉnh Sơn Đông. Nhận thấy nhu cầu thuê người đi cùng ngày càng lớn, từ một nhóm chưa tới 10 người, đội ngũ của anh hiện đã phình to lên khoảng 370 nhân sự. Công ty hiện thu phí khoảng 800 nhân dân tệ (116 USD) cho một chuyến đi ban ngày tại núi Thái Sơn.
Trong khi đó, Tang Junxing, một sinh viên 24 tuổi tại Quế Lâm lại kiếm bộn tiền từ việc đi du lịch cùng người khác. Công việc này bắt đầu tình cờ khi một nữ giảng viên đại học thuê anh lái xe trong chuyến đi dài một tuần. Giờ đây, anh kiếm đều đặn 3.000-5.000 nhân dân tệ mỗi tháng từ việc làm bạn đồng hành trên các cung đường. Tang cho biết phần lớn khách hàng của mình là phụ nữ và thứ họ mua thực chất là cảm giác vui vẻ, nhẹ nhàng trong suốt chuyến đi.
Bà Sami Wong, Giám đốc điều hành công ty nghiên cứu 3Drips Psychology, lý giải sức hút của các dịch vụ này nằm ở "sự chắc chắn". Việc xây dựng một mối quan hệ mới ngoài đời thực đòi hỏi sự đầu tư về thời gian, cảm xúc nhưng kết quả lại vô định và dễ gây lo âu. Ngược lại, khi bỏ tiền ra mua dịch vụ, khách hàng nắm quyền kiểm soát và gần như chắc chắn nhận được một cái gật đầu đồng ý từ đối tác.
Xiao Meng, người cung cấp dịch vụ đồng hành leo núi, trong hành trình lên núi Thái Sơn ở tỉnh Sơn Đông (Ảnh: CNA).
AI gia nhập cuộc chơi của nền kinh tế cảm xúc
Một diễn biến đáng chú ý khác là sự xuất hiện ngày càng nhiều của các sản phẩm AI đồng hành. Tại Thượng Hải, startup Robopoet đã phát triển Fuzozo, một thú cưng AI nhỏ gọn có khả năng trò chuyện, ghi nhớ các cuộc hội thoại trước đó và học hỏi từ thói quen của người dùng.
Mỗi Fuzozo được xây dựng với một kiểu tính cách riêng dựa trên hệ thống MBTI. Theo thời gian, sản phẩm sẽ phân tích các cuộc trò chuyện để hiểu sở thích, nhu cầu và cách giao tiếp của chủ nhân. Không chỉ phản hồi bằng giọng nói, Fuzozo còn có thể tương tác khi được vuốt ve hoặc chạm vào. Người dùng cũng có thể thay đổi quần áo và phụ kiện để cá nhân hóa sản phẩm.
Theo nhà sản xuất, kể từ khi ra mắt vào năm ngoái, Fuzozo đã bán được hơn 250.000 sản phẩm. Sự tăng trưởng của thị trường AI đồng hành diễn ra rất nhanh. Trên nền tảng Taobao hiện đã xuất hiện hàng trăm thương hiệu với mức giá trải dài từ vài chục đến hàng chục nghìn nhân dân tệ.
Năm ngoái, đồ chơi AI đồng hành lần đầu lọt vào danh sách 10 sản phẩm nổi bật nhất năm của Taobao. Giá trị giao dịch của ngành hàng này tăng tới 1.600% so với cùng kỳ. Theo các chuyên gia, sức hấp dẫn của những sản phẩm này đến từ khả năng tạo ra cảm giác hiện diện liên tục.
Một kỹ sư AI tại Thượng Hải cho biết các thành viên trong gia đình anh vốn đã quen sử dụng chatbot. Tuy nhiên, một món đồ chơi có thể cầm nắm, ôm hoặc tương tác trực tiếp mang lại trải nghiệm khác hoàn toàn so với một ứng dụng trên điện thoại.
Fuzozo, thú cưng AI đồng hành đang được nhiều người tiêu dùng Trung Quốc ưa chuộng nhờ khả năng trò chuyện và tương tác cảm xúc (Ảnh: CNA).
Từ nhu cầu cảm xúc đến cuộc đua xây dựng sản phẩm mới
Theo ông Zhang Tianbing, lãnh đạo ngành hàng tiêu dùng của Deloitte Trung Quốc, giá trị cảm xúc đang trở thành yếu tố ngày càng quan trọng trong quyết định chi tiêu của người tiêu dùng.
Về phía doanh nghiệp, điều này tạo ra một cuộc đua mới. Thay vì chỉ cạnh tranh bằng tính năng hay giá cả, nhiều công ty đang tìm cách xây dựng kết nối cảm xúc với khách hàng. Đó có thể là một người bạn đồng hành leo núi, một dịch vụ hỗ trợ người cao tuổi đi khám bệnh hay một thú cưng AI có khả năng ghi nhớ những câu chuyện riêng của từng người dùng.
Sự phát triển của lĩnh vực này cũng gắn với những thay đổi nhân khẩu học đang diễn ra tại Trung Quốc. Theo số liệu được đề cập trong các báo cáo, nước này hiện có khoảng 125 triệu hộ gia đình độc thân. Một số dự báo cho rằng số người sống một mình có thể đạt từ 150-200 triệu người vào năm 2030.
Trong bối cảnh đó, nhu cầu được kết nối đang trở thành một động lực tiêu dùng mới.
Trung Quốc hiện có khoảng 240 triệu người độc thân, tạo ra một thị trường tiềm năng khổng lồ cho các dịch vụ bầu bạn (Ảnh: Time).
Tuy nhiên, các doanh nghiệp phát triển sản phẩm AI đồng hành cũng nhấn mạnh rằng mục tiêu cuối cùng không phải thay thế các mối quan hệ thực giữa con người với nhau.
Ông Zhu Wenjing, nhà sáng lập SuperMait, đơn vị phát triển sản phẩm AI Lulupal dành cho trẻ em, cho rằng công nghệ đồng hành chỉ nên đóng vai trò hỗ trợ. Theo ông, dù AI phát triển đến đâu, đích đến cuối cùng vẫn phải là con người. Các sản phẩm này được thiết kế để lấp đầy những khoảng trống tạm thời trong cuộc sống chứ không thay thế gia đình, bạn bè hay các mối quan hệ ngoài đời thực.
Khi nhịp sống đô thị tiếp tục thay đổi và ngày càng nhiều người tìm kiếm sự kết nối theo những cách mới, nền kinh tế bầu bạn có thể sẽ tiếp tục mở rộng. Từ dịch vụ đồng hành ngoài đời thực đến những người bạn AI trong lòng bàn tay, "giá trị cảm xúc" đang trở thành một trong những mặt hàng đáng chú ý nhất của thị trường tiêu dùng Trung Quốc hiện nay.
