Xiếc Ngựa: Nghệ Thuật Đầy Mạo Hiểm Và Sự Gắn Bó Giữa Người Và Thú
Sức hấp dẫn của xiếc ngựa đã biến nó thành một "đặc sản" nghệ thuật được đông đảo khán giả yêu thích. Tại Liên đoàn Xiếc Việt Nam, các nghệ sĩ đang miệt mài tập luyện với những chú ngựa xiếc để chuẩn bị cho chương trình "Ngựa du xuân ba miền" diễn ra vào chiều mồng 3 Tết. Trên sân khấu tròn, ba chú tuấn mã nối đuôi nhau phi nước kiệu, tiếng vó ngựa vui tai vang khắp sàn diễn. Từ lưng ngựa, các diễn viên thi nhau phô diễn tài năng với những động tác uốn dẻo, tung hứng, chồng đầu và nhào lộn đầy kịch tính.
Hành Trình Huấn Luyện: Kiên Trì Và Dũng Cảm
Gắn bó với xiếc ngựa từ năm 1995, Nghệ sĩ Trần Đức Vĩnh chia sẻ rằng ngựa là loài động vật thông minh nhưng có hệ thần kinh nhạy cảm, dễ cắn, đá hoặc hất văng người. Do đó, huấn luyện và biểu diễn cùng ngựa là cả một nghệ thuật đòi hỏi sự kiên trì, khéo léo và dũng cảm. Thời gian trung bình để một chú ngựa có thể lên sân khấu diễn là khoảng 10 tháng, nhưng để diễn nhuần nhuyễn thì cần thêm ba đến bốn tháng nữa, tức ít nhất một năm trở lên.
Trong quá trình này, người huấn luyện phải tìm cách làm thân với ngựa thông qua việc trò chuyện và chơi đùa hằng ngày. Sau đó, ngựa được tập chạy trên sân khấu, làm quen với các khẩu lệnh để biết khi nào cần chạy nhanh hay chậm, rồi mới luyện phối hợp động tác cùng diễn viên. Hơn 30 năm theo nghiệp xiếc ngựa, anh Vĩnh đã trải qua vô số chấn thương, từ việc bị ngựa hất văng xuống bục sân khấu như "cơm bữa" đến những vết sẹo chằng chịt trên lưng do va đập trong lúc tập luyện.
Những Rủi Ro Và Yếu Tố An Toàn
Diễn viên trẻ Nguyễn Duy Sơn cũng nhớ như in lần anh bị ngã xuống đất khi nhảy xếp lên cổ ngựa và bị mắc vào dây cương, may mắn là tình trạng không quá nghiêm trọng. Để đảm bảo an toàn, việc giữ cho ngựa bình tĩnh và chạy theo nhịp ổn định là yếu tố then chốt. Trên sân khấu xiếc ngựa luôn có một người quất roi đứng ở giữa để điều khiển ngựa chạy đúng tốc độ và nhịp, đóng vai trò "cầm trịch" cho màn diễn. Chỉ một sai sót nhỏ cũng có thể khiến ngựa hoảng loạn, dẫn đến tai nạn.
Chọn Lựa Và Chăm Sóc Ngựa Xiếc
Việc chọn ngựa xiếc là một công đoạn khó khăn, đòi hỏi sự phù hợp về kích thước giữa ngựa và diễn viên. Hiện tại, Liên đoàn Xiếc Việt Nam đang chăm sóc ba chú ngựa có tên Mộc, Thủy và Kim, mỗi con có tính cách riêng biệt. Con Mộc khôn nhưng lười chạy, con Kim thông minh nhưng nhát, còn con Thủy thì trầm tính và bướng bỉnh. Các nghệ sĩ phải nương theo tính từng con để xây dựng bài tập phù hợp.
Ngựa xiếc được coi như nghệ sĩ và có chế độ chăm sóc khoa học. Thạc sĩ, Bác sĩ Nguyễn Hải Đăng cho biết khẩu phần ăn của ngựa được điều chỉnh linh hoạt theo mùa và cường độ vận động, kết hợp đầy đủ cỏ, tinh bột, rau củ cùng vitamin và khoáng chất. Ngoài ra, ngựa còn được tắm rửa, kiểm tra sức khỏe định kỳ và tiêm phòng đầy đủ để phòng ngừa dịch bệnh.
Định Hướng Phát Triển Trong Tương Lai
Theo Nghệ sĩ Nhân dân Tống Toàn Thắng, Giám đốc Liên đoàn Xiếc Việt Nam, bước sang năm mới Bính Ngọ, Liên đoàn sẽ tập trung đầu tư vào xiếc ngựa. Hệ thống sàn sân khấu đã được cải tạo theo chuẩn quốc tế để đảm bảo độ dốc và giảm chấn, giúp ngựa phi thoải mái và an toàn hơn. Liên đoàn cũng có kế hoạch bổ sung hai chú ngựa xiếc để hoàn thiện đội hình "ngũ hành" và phát triển các tiết mục mới.
Cùng với chương trình "Ngựa du xuân ba miền", nhiều kịch bản nghệ thuật mới như vở "Thánh Gióng" và hoạt cảnh "Hào khí Đông A" đang được xây dựng. Đặc biệt, Liên đoàn sẽ đưa ngựa xiếc xuất hiện trước giờ biểu diễn để khán giả có thể chụp ảnh và trải nghiệm ngồi trên lưng ngựa, tạo sự tương tác gần gũi và khơi dậy cảm xúc hào hứng.
