Ký ức Tết khác biệt của những ngôi sao cải lương
Trở về thời hoàng kim của sân khấu cải lương từ thập niên 1960 đến giữa thập niên 1970, khái niệm "ăn Tết" của các ngôi sao hàng đầu như NSND Lệ Thủy và NSND Minh Vương mang màu sắc hoàn toàn khác biệt. Đối với họ, Tết không phải là khoảnh khắc đoàn viên bên mâm cơm gia đình, mà là chuỗi ngày chạy show tất bật không ngừng nghỉ.
Những chuyến lưu diễn xuyên Tết đầy nhiệt huyết
Từ năm 16 tuổi (năm 1964), nghệ sĩ Lệ Thủy đã đoạt giải Thanh Tâm - giải thưởng cải lương danh giá nhất giai đoạn trước 1975 và trở nên vô cùng nổi tiếng. Nhắc lại ký ức sân khấu cách đây mấy chục năm, NSND Lệ Thủy hào hứng kể: "Lịch diễn Tết còn dày hơn ngày thường. Từ 20 tháng Chạp là ông bầu cho đoàn nghỉ để về lo chuyện gia đình, đến sáng 30 lên đường đi diễn. Các nghệ sĩ trong đoàn hát miệt mài, gần như không biết Tết là gì".
Cùng thời điểm đó, NSND Minh Vương giành giải "Khôi nguyên vọng cổ" từ năm 14 tuổi (năm 1964) và được đoàn cải lương nổi tiếng Kim Chung chiêu mộ. Kể từ đó, ngôi sao Minh Vương đón những mùa Tết với lịch trình dày đặc không kém. Ông nhớ lại: "Dịp Tết, ngày nào tôi cũng hát từ 2 đến 3 suất, không kịp nghỉ luôn".
Tình cảm chân thành từ khán giả - món quà vô giá
Ngày Tết bận rộn là thế, đôi khi cũng mệt mỏi, nhưng với những nghệ sĩ cải lương như Minh Vương và Lệ Thủy, họ càng hát càng hay, càng nhiệt huyết. Trong không khí đầy sức sống của mùa xuân, "cặp đôi vàng" của cải lương Việt Nam đều thấy rằng đó là niềm tự hào, và mọi mệt nhọc cũng dần tan biến.
Đối với NSND Minh Vương, Tết là mùa bận rộn nhất nhưng cũng là mùa mang lại cho ông nhiều niềm vui nhất: "Đi diễn ngày Tết không phải là sự hy sinh. Với tôi, việc được hát, được đứng trên sân khấu hằng đêm chính là niềm hạnh phúc". Ông không thể quên được tình cảm chân thành của khán giả: "Ngày ấy, khán giả ở miền Trung hay miền Tây đều trông chờ được nghe, được gặp mặt nghệ sĩ cải lương. Chúng tôi dựng gánh hát một tuần thì nhiều người xem không thiếu buổi nào. Thậm chí nhiều người còn mời về nhà ở lại ăn Tết chung với gia đình họ, đối xử không khác gì người thân, rồi còn tặng quà mang về nữa. Với tôi, món quà lớn nhất ngày Tết không phải là cát sê cao gấp đôi gấp ba, mà là tấm lòng của người mộ điệu".
NSND Lệ Thủy cũng tâm niệm: "Nghệ sĩ phải có đam mê, nên được hát là thích rồi. Đó là bổn phận, trách nhiệm của mình nên chẳng có gì phải hối tiếc hay buồn phiền". Nữ nghệ sĩ một lần nữa khẳng định, khán giả chính là động lực lớn lao với bà. Hồi tưởng lại cảnh khán giả "bao vây" đoàn hát, hay không khí náo nhiệt tại các rạp hát Quốc Thanh, Hưng Đạo, Thủ Đô, Khải Hoàn, Đại Đồng..., NSND Lệ Thủy không khỏi bồi hồi: "Thời đó, khán giả yêu thích cải lương lắm. Đoàn nào cũng đông nghẹt khán giả. Sự yêu quý của khán giả như tiếp thêm sức lực cho các nghệ sĩ".
Máu nghề vẫn chảy trong huyết quản
Giờ đây, ở độ tuổi U.80, NSND Minh Vương lại nhớ da diết những ngày tháng rong ruổi trên chuyến xe đi diễn xuyên Tết. "Bây giờ sức khỏe tôi đã yếu rồi, nên đành hạn chế. Nếu được mời, thấy thuận tiện, sức khỏe cho phép thì tôi mới đi diễn được", nghệ sĩ chia sẻ.
Bạn diễn ăn ý một thời của ông - NSND Lệ Thủy cũng không tránh khỏi quy luật khắc nghiệt của thời gian. "Giờ tôi đã có tuổi, không đi diễn được nhiều. Dù vậy, máu nghề lúc nào cũng chảy trong người, nên đi hát thì mới vui được. Ở nhà được vui với con cháu, nhưng vẫn phải đi hát, để được gặp khán giả, chứ ở nhà hoài là buồn lắm", NSND Lệ Thủy bộc bạch.
Tết ở hiện tại, họ tìm thấy niềm vui và bình yên bên con cháu. NSND Lệ Thủy vẫn giữ nếp nhà truyền thống, thích được tự tay chuẩn bị mâm cơm cúng ông bà. Còn với Minh Vương, dù bận rộn đến mấy, ông vẫn giữ các thói quen dịp Tết và trân trọng từng giây phút được sum họp với con cháu.
Niềm tin vào sức sống bất diệt của cải lương
Thời gian thoi đưa, sân khấu cải lương đã đi qua giai đoạn đỉnh cao. Những rạp hát sáng đèn thâu đêm, những chuyến xe lưu diễn kín lịch ngày Tết giờ đây đã chỉ còn trong ký ức. NSND Minh Vương thừa nhận, điều buồn nhất của người nghệ sĩ cải lương chính là sự thưa vắng của ánh đèn sân khấu.
Dù vậy, niềm tin của NSND Lệ Thủy và Minh Vương vào sức sống của cải lương chưa bao giờ tắt. Cả hai nghệ sĩ đều muốn tìm hướng đi mới để cải lương không đi vào quên lãng. Nhận định về thị hiếu khán giả hiện đại, NSND Lệ Thủy cho biết: "Không thể cứ hát dài dòng, lê thê như ngày xưa khi mọi thứ đều đang hối hả". Nữ nghệ sĩ chấp nhận thay đổi cấu trúc bài hát, chia nhỏ 6 câu vọng cổ hoặc hát tân cổ giao duyên cho chương trình sôi nổi hơn.
"Cải lương trồi sụt đôi lần, trải qua nhiều thăng trầm nhưng tôi tin vẫn sẽ tồn tại được. Nhiều em trẻ bây giờ vẫn đam mê, ca rất hay và được học qua trường lớp bài bản", bà nói.
Thỉnh thoảng khi diễn ở tỉnh, NSND Lệ Thủy lại nghe người dân nghêu ngao câu hát vọng cổ. Già có, trẻ cũng có..., việc hát đôi câu cải lương như đã trở thành thói quen. Đó chính là lý do khiến NSND Lệ Thủy tin rằng: "Cải lương luôn sống trong lòng khán giả theo cách riêng của mỗi người. Cải lương đã trải qua trăm năm thăng trầm, và sẽ hồi sinh. Điều quan trọng nhất là lớp trẻ còn đam mê, còn giữ nghề".
NSND Minh Vương cũng khẳng định: "Khán giả lúc nào cũng yêu cải lương. Lúc khó thì bớt lại, lúc thuận lợi thì lại đông". Kết thúc câu chuyện, NSND Minh Vương nhắn nhủ thế hệ trẻ: "Các em trẻ bây giờ phải ráng, ráng mà đam mê cái nghề, còn thích cái nghề thì ráng giữ gìn".
