Hành trình từ xưởng Gò Vấp đến không gian sáng tạo độc lập
Tôi có duyên gặp gỡ điêu khắc gia Trần Việt Hưng cùng nhóm điêu khắc Sài Gòn - tập hợp những cái tên nổi bật như Bùi Hải Sơn, Hoàng Tường Minh, Phan Phương, Vĩnh Đô - từ những ngày tháng họ còn làm việc chung trong một xưởng "kiếm cơm" tại làng hoa Gò Vấp. Trải qua nhiều năm, xưởng đã chuyển về Hiệp Bình Chánh (nay là Hiệp Bình), Thủ Đức, nhưng những gương mặt ấy vẫn gắn bó với nhau như anh em một nhà, keo sơn không rời.
Tuy nhiên, con đường sáng tạo nghệ thuật của mỗi người lại hoàn toàn độc lập. Mỗi nghệ sĩ tự mình "trầy xước" trên hành trình riêng biệt, tìm kiếm ngôn ngữ nghệ thuật và phong cách cá nhân.
Phong cách nghệ thuật: Cái "xấu" chính là cái thật, cái đẹp
Trần Việt Hưng sinh năm 1968 tại Hà Nội, nhưng quê gốc lại ở Mỹ Tho, Tiền Giang. Anh mang giọng nói miền Bắc nhưng cốt cách lại thuần chất Nam bộ. Tôi vẫn còn nhớ như in bức tượng chân dung nhà văn Sơn Nam do anh tạc - một gương mặt đầy ưu tư, được tạo hình tựa như rễ cây đước mạnh mẽ.
Phong cách sáng tác của Trần Việt Hưng gợi liên tưởng đến điêu khắc gia người Pháp Rodin - người không ngại ngần phá vỡ những quy ước hàn lâm cứng nhắc. Tác phẩm của anh không thiên về tính trang trí mà nghiêng hẳn về hiện thực, được "nhào nặn" bằng cảm xúc chân thật, vật lộn với chất liệu và kỹ thuật để tìm ra cá tính, thần thái và nét riêng biệt của từng nhân vật.
Nói cách khác, điêu khắc gia này sẵn sàng... "làm xấu" tác phẩm nếu cần thiết. Nhưng chính "cái xấu" ấy lại là cái thật nhất, và cũng chính là cái đẹp đích thực trong nghệ thuật.
Từ đá mềm đến đồng đỏ: Sự chuyển mình trong Ngẫm 2
Nếu như ở triển lãm Ngẫm 1, Trần Việt Hưng chủ yếu sáng tác dựa trên chất liệu đá mềm (soft stone) thì ở Ngẫm 2, anh chuyển sang sử dụng chất liệu chính là đồng đỏ. Anh chia sẻ: "Quan sát thiên nhiên, con người và cuộc sống để đưa vào tác phẩm một linh hồn, một thân phận, một cuộc đời riêng. Một chiếc lá rơi, một hạt mưa hay một giai điệu mình yêu thích đều có thể trở thành tác phẩm…".
Như vậy, có thể thấy Trần Việt Hưng chủ trương lựa chọn những đề tài... rất đỗi giản dị, dễ dàng. Tuy nhiên, để tạo tác nên cái dễ dàng, gần gũi ấy - như một chiếc lá rơi hay một hạt mưa bay - điêu khắc gia lại tự làm khó mình, phải "trầy da tróc vảy", lao vào nặng nhọc để tạo ra cái bay bổng. Đó chính là bản chất của nghệ thuật điêu khắc.
Không gian nội hàm: Bước tiến sáng tạo đáng chú ý
Điểm đặc biệt, và cũng có thể xem như một bước tiến quan trọng trong sáng tạo của Trần Việt Hưng, chính là việc anh tạo ra không gian chuyển động cho từng tác phẩm. Không gian này không nằm ở bên ngoài - nơi tác phẩm được đặt vào - mà mang tính nội hàm, khởi phát từ bên trong chính tác phẩm.
Có lẽ, sau nhiều năm gắn bó với nghề, chính Trần Việt Hưng cũng thấm thía việc tìm kiếm không gian cho tác phẩm điêu khắc. Vì thế, không gian ấy thực chất là điểm nối kết tâm cảm từ người xem đến tác phẩm. Khi giải quyết được bài toán không gian này, Trần Việt Hưng trở nên tự tại trong câu chuyện kể nhỏ bé của mình.
Không đao to búa lớn, không tuyên ngôn ồn ào, mỗi tác phẩm của anh tựa như một bài thơ nhỏ, ghi lại những rung động hay suy ngẫm của tác giả trước đời sống và thế cuộc.
Thông tin triển lãm Ngẫm 2
Triển lãm Ngẫm 2 - Trần Việt Hưng sẽ chính thức khai mạc vào 18 giờ ngày 30.3 và kéo dài đến 6.4 tại địa chỉ 218A Pasteur, phường Xuân Hòa, TP.HCM. Đây là cơ hội để công chúng yêu nghệ thuật chiêm ngưỡng những tác phẩm mới nhất, thể hiện sự trưởng thành và phát triển trong phong cách sáng tác của một trong những điêu khắc gia đáng chú ý của Sài Gòn.
