Tập thơ 'Cồn Quê Xứ': Một khám phá đầy trân trọng về hồn quê Bình Định
Tập thơ 'Cồn Quê Xứ' với 200 trang in khổ vuông 20,5x20,5 cm, bìa cứng có áo bìa, thể hiện một phong cách trình bày khá xa xỉ dành cho thơ của các tác giả trẻ. Ngay từ lần đầu cầm trên tay, độc giả không khỏi cảm thấy trân trọng, và cách đọc cũng không thể qua loa mà phải ngồi vào bàn, mở từng trang một cách cẩn thận.
Khởi nguồn từ một sự hiểu lầm thú vị
Ban đầu, nhiều người, trong đó có tôi, tưởng rằng 'Cồn Quê Xứ' nhắc đến một địa danh cụ thể, như một cồn nào đó ở vùng quê. Cách gọi này phổ biến hơn ở miền Tây, nhưng trong tám tác giả của tập thơ, có tới bảy người xuất thân từ Bình Định – vùng đất nổi tiếng với biệt danh 'đất võ trời văn'. Bình Định không có cồn mà chỉ có cù lao, như cù lao Xanh hay bán đảo Phương Mai, từng được lấy làm tên cho tạp chí Văn Nghệ của tỉnh.
Những vần thơ đậm chất quê hương và địa danh
Đọc tập thơ với tâm thế tìm kiếm địa danh, tôi bị cuốn vào cảm xúc vừa trẻ trung vừa gần gũi, thân thuộc. Ai trong chúng ta cũng từng sinh ra và lớn lên ở một vùng quê, dù là nông thôn hay đô thị, nơi những góc phố, con đường cũng có thể trở thành 'quê' trong tâm trí.
Ngay từ bài thơ thứ hai, độc giả đã bắt gặp địa danh Đồ Bàn qua những câu thơ hào sảng của Duyên An: 'Trăng Đồ Bàn đổ tràn ly thế cuộc/ Đêm Đồ Bàn lành lạnh tiếng voi đi/ Rượu Đồ Bàn vay một hồi cười khóc/ Cỏ Đồ Bàn xanh tận gót thiên di'. Thơ của nữ thi sĩ này không chỉ say đắm, ảo diệu mà còn gợi lên hình ảnh cô đơn rợn người giữa đêm phế tích kinh thành Chăm Pa.
Các tác giả khác cũng mang đến những góc nhìn độc đáo về quê hương. Tường Chi, với bút danh nữ tính, viết: 'Thị thành gió trở thình lình/ Hẻm sâu đau nhức phận mình đơn thân/ Thèm quê/ chợt nhói bàn chân/ Cõng/ mang/ vác/ gánh/ tấm thân trở về'. Trong khi đó, Nhiên Đăng (tên thật Trần Quốc Toàn) lại đưa độc giả về với bếp quê ấm áp: 'Bếp quê, bếp quê, bếp quê/ Gửi về cho những xa xưa/... Không đâu ấm bằng bếp củi mẹ nhóm'.
Bình Định hiện lên sống động qua từng câu chữ
Tập thơ không chỉ nói về quê hương chung chung mà còn khắc họa rõ nét văn hóa Bình Định. My Tiên, qua bài 'Cội mai', gợi nhớ đến nghề trồng mai đặc trưng của vùng đất này: 'Những cánh hoa âm thầm rơi rụng/ Như thêu vẩy nắng vào không gian'. Nguyễn Đặng Thùy Trang lại đem đến khát khao biển cả, phản ánh đặc trưng của Quy Nhơn – xứ biển.
Bảy trong số tám tác giả đều là người Bình Định và đang sống tại đây. Tác giả thứ tám, Hồ Minh Tâm, là một ngoại lệ thú vị: quê Quảng Bình, làm kiến trúc sư và là người nhiều tuổi nhất trong nhóm. Thơ của anh vẫn phảng phất hương vị Bình Định, như trong 'Tóc phương mai 1': 'này em/ đừng cài thơ lên tóc/ sợ tóc mai vương vấn vắn dài'.
Bí mật đằng sau cái tên 'Cồn'
Sau khi đọc xong, tôi cảm thấy như say say dù không uống một giọt rượu nào. Điều này khiến tôi liên tưởng đến rượu bàu Đá nổi tiếng của Bình Định, từng được nhạc sĩ Văn Cao ca ngợi. Khi hỏi nhà thơ Vân Phi về ý nghĩa của tên tập thơ, anh cười và giải thích: 'Cồn là rượu đấy ạ. Mấy anh em hay uống rượu rồi nói chuyện thơ, làm thơ in chung, bèn lấy luôn cồn (rượu) làm tên'. Hóa ra, 'Cồn Quê Xứ' không chỉ là địa danh mà còn là biểu tượng cho tình bạn, sự sáng tạo và hương vị quê hương đậm đà.
Tập thơ này không chỉ là một tác phẩm văn học mà còn là lời tri ân với vùng đất Bình Định, nơi từng sản sinh ra nhóm Bàn thành tứ hữu lừng danh với Hàn Mặc Tử, Yến Lan, Chế Lan Viên và Quách Tấn. 'Cồn Quê Xứ' xứng đáng được đón nhận như một làn gió mới trong thơ ca đương đại.
