Tác giả 'Mắt cá' tại Hội An: 'Tôi không biết bức ảnh tương tự nào'
Sau khi bức ảnh "Fish Eyes" (Mắt cá) gây tranh luận tại Việt Nam về ý tưởng "cá che mắt", tác giả Sophia Spurgin đã chia sẻ quá trình tác nghiệp và quan điểm cá nhân về nhiếp ảnh. Khi tác phẩm này được công bố đoạt giải cao nhất cuộc thi nhiếp ảnh tại London (Anh), mạng xã hội Việt Nam nhanh chóng "dậy sóng" với nhiều ý kiến cho rằng ý tưởng đã xuất hiện từ lâu.
Phản ứng của tác giả trước tranh cãi
Sophia Spurgin dường như không bận tâm đến những tranh luận này. Bà thẳng thắn nói: "Tôi không biết về bất kỳ bức ảnh tương tự nào. Điều đó không làm tôi bận tâm việc người khác có thể đã chụp trước hay sau tôi. Nhiếp ảnh là tận hưởng khoảnh khắc và ghi lại những khoảnh khắc đặc biệt". Lời chia sẻ này cho thấy sự tập trung của bà vào giá trị nghệ thuật thay vì so sánh.
Hành trình tạo nên bức ảnh đoạt giải
Trên website chính thức của London Camera Exchange (LCE) Photographer of the Year 2026, bức ảnh Fish Eyes được mô tả ngắn gọn: một ngư dân Việt Nam cầm hai con cá trước mắt, phía sau là tấm lưới. Sophia cho biết bà chụp bức ảnh này trên một chiếc thuyền ở Hội An, vào thời điểm buổi chụp ảnh khép lại bằng một khoảnh khắc mang tính "vui đùa".
Ban giám khảo đánh giá cao bố cục đối xứng của bức ảnh, khi hai con cá được đặt trùng vị trí đôi mắt, tạo điểm nhấn thị giác rõ rệt. Tên gọi Fish Eyes cũng được xem là một cách chơi chữ, góp phần biến một khoảnh khắc du lịch bình thường thành hình ảnh đáng nhớ. Chính khoảnh khắc đó đã giúp Sophia vượt qua hơn 14.500 tác phẩm để giành giải cao nhất cuộc thi.
Chiến thắng kép và bất ngờ
Không chỉ chiến thắng hạng mục "Du lịch" với Fish Eyes, bà còn đứng đầu hạng mục "Động vật hoang dã" với tác phẩm Fighting Foxes in the Rain, ghi lại hai con cáo dựng đứng trên hai chân sau trong cơn mưa, trong một cuộc tranh giành vị trí thống lĩnh. Tại lễ trao thưởng và triển lãm các bức ảnh thắng giải diễn ra ở Trung tâm Triển lãm Quốc gia (NEC) tại Birmingham, Sophia biết mình lọt vào chung kết ở hai hạng mục, nhưng không kỳ vọng giành giải cao nhất.
"Khi công bố người chiến thắng chung cuộc, tôi đã vỡ òa, không nghĩ mình sẽ được gọi tên vì có rất nhiều bức ảnh xuất sắc. Tôi thực sự bất ngờ và hào hứng, nhất là khi có bạn bè ở đó cổ vũ", bà chia sẻ.
Chuyến du lịch Việt Nam và bối cảnh sáng tạo
Chuyến du lịch Việt Nam của Sophia diễn ra vào tháng 11/2025, cùng hai chị em, một người cháu và một người bạn. Bà tự lên kế hoạch hành trình từ Bắc vào Nam thay vì đi theo tour, với mong muốn khám phá một điểm đến "khác biệt so với nước Anh". "Tôi biết mình muốn đến Hội An vì đây là một thành phố rất 'ăn ảnh'", bà nói.
Do đi cùng gia đình, Sophia thuê một nhiếp ảnh gia địa phương hỗ trợ trong một buổi chụp buổi sáng. Hướng dẫn viên tên Giang Nguyen đã đưa bà ra sông Thu Bồn từ trước bình minh, nơi một ngư dân địa phương được mời đến để tạo dáng cùng lưới đánh cá. Cuối buổi chụp, hướng dẫn viên đề nghị ngư dân cầm hai con cá nhỏ để bà chụp một bức ảnh mang tính hài hước. Fish Eyes ra đời trong bối cảnh đó.
Với Sophia, đây đơn giản là một bức ảnh "cho vui", như nhiều tác phẩm khác của bà. Bà cũng yêu thích chụp chân dung và đã xin phép ghi lại chân dung người ngư dân. "Tôi thích bức ảnh không chỉ vì sự hài hước, mà còn vì ông ấy đội nón lá và phía sau là tấm lưới. Điều đó gợi nhớ tôi về kỳ nghỉ ở Việt Nam", bà chia sẻ.
Nhân vật trong ảnh và ý tưởng không độc quyền
Nhân vật trong ảnh là ông Mười, một ngư dân làm việc tại khu vực sông Thu Bồn. Ông là gương mặt quen thuộc với giới nhiếp ảnh, thường tham gia các tour chụp ảnh, diễn lại cảnh kéo rớ chồ với trang phục đặc trưng. Ông cũng nhiều lần thực hiện động tác cầm cá che mắt theo yêu cầu của các đoàn chụp.
Trên thực tế, ý tưởng "cá che mắt" không mang tính độc quyền. Năm 2019, bức ảnh mang tên Fish eye của nhiếp ảnh gia Iran Amir Ali Navadeh Shahla từng đoạt giải Smithsonian cũng sử dụng cách sắp đặt tương tự.
Đam mê nhiếp ảnh và kế hoạch tương lai
Sophia sống tại một thị trấn nhỏ phía Bắc London. Dù luôn sở hữu máy ảnh, bà chỉ thực sự học cách sử dụng khoảng 10 năm trước khi muốn chụp ảnh hoa. Bà tham gia một câu lạc bộ nhiếp ảnh để cải thiện kỹ năng. Là một giáo viên nghỉ hưu, Sophia cho rằng bà có lợi thế về thời gian để theo đuổi đam mê du lịch và nhiếp ảnh.
Bà chụp nhiều thể loại như phong cảnh, cận cảnh, chân dung, động vật hoang dã, nhưng đặc biệt thích ghi lại những khoảnh khắc thú vị và khác biệt. Bà quan niệm mỗi bức ảnh cần có bố cục tốt và đủ sức thu hút người xem.
Trong chuyến đi Việt Nam, Sophia còn chụp chân dung một số cụ ông, cụ bà ở Hội An, trong đó có cụ Bùi Thị Xong (nhiều nơi quen gọi là Bùi Thị Song), sinh sống tại phường Hội An, TP. Đà Nẵng. Một số tờ báo Mỹ gọi cụ là "cụ bà đẹp nhất thế giới" sau bức ảnh Hidden Smile (Nụ cười ẩn giấu).
Lời hứa quay lại Việt Nam
Sau giải thưởng này, Sophia dự định quay lại Việt Nam trong tương lai, lần này dành riêng cho một chuyến đi nhiếp ảnh đúng nghĩa cùng bạn bè. "Khi ở Việt Nam, tôi đã thấy rất nhiều cơ hội và cũng xem được nhiều bức ảnh tuyệt vời về đất nước trên mạng. Việt Nam chắc chắn là một điểm đến hàng đầu cho nhiếp ảnh", bà khẳng định.
Thông tin về cuộc thi
Cuộc thi LCE Photographer of the Year do London Camera Exchange tổ chức từ năm 2024, dành cho mọi đối tượng, từ nghiệp dư đến chuyên nghiệp. Năm 2026, cuộc thi nhận bài từ 15/10/2025 đến 21/1/2026, thu hút khoảng 14.500 tác phẩm ở các hạng mục như: hành động, phong cảnh, chân dung, đường phố, du lịch, động vật hoang dã… Tổng giá trị giải thưởng là 10.000 bảng Anh, cùng các hạng mục phụ như: Tài năng trẻ và bình chọn của khán giả.
