Hành trình sáng tạo của Phan Linh: Từ cực quang Na Uy đến hồn Việt trong từng tác phẩm
Đã 5 năm kể từ khi Phan Linh theo chồng định cư tại Na Uy, nơi chị có thể thỏa sức ngắm nhìn cực quang – một giấc mơ từng ấp ủ. Linh không ngừng ghi lại những khoảnh khắc kỳ diệu này qua ống kính, với vô số bức ảnh chụp tại Tromsø trong những đêm khuya thanh vắng. Mỗi bức ảnh là một tác phẩm độc đáo, không hề trùng lặp: vịnh biển sâu thẳm, núi tuyết lạnh giá, và ánh cực quang lấp lánh hiện ra như một vũ điệu thầm lặng của vũ trụ, theo những nhịp điệu cảm xúc khó lường.
Những hình ảnh này không chỉ là kỷ niệm mà còn nhắc nhở Phan Linh về giá trị của sự sáng tạo: mỗi khoảnh khắc thăng hoa đều là duy nhất, khó có thể lặp lại hoặc tìm thấy lần nữa.
Hành trình từ Hermès đến nghệ sĩ độc lập
Trước khi trở thành một nghệ sĩ tự do, Phan Linh đã có 10 năm gắn bó với thương hiệu thời trang xa xỉ Hermès trong vai trò Window Artist. Những ô cửa sổ trưng bày tại Hà Nội và TP.HCM dưới bàn tay của chị là sự kết hợp tinh tế giữa chất liệu Việt, giá trị văn hóa địa phương và triết lý thẩm mỹ Pháp, tạo nên một ngôn ngữ thiết kế toàn cầu.
Phan Linh chia sẻ từ Na Uy: "Đi khắp nơi trên thế giới, tôi không thấy đâu giống Hà Nội. Tôi yêu 36 phố phường với các nghề thủ công truyền thống, dòng sông Hồng bao quanh cùng những làng nghề trên bến dưới thuyền. Đây là mảnh đất trù phú nguyên liệu cho bất kỳ nghệ sĩ nào. Là nhà thiết kế Việt làm việc cho một thương hiệu Pháp, tôi không thể bỏ qua cơ hội sử dụng nguyên liệu truyền thống quê nhà, hay những chi tiết nhỏ thể hiện văn hóa Việt trong một biểu tượng toàn cầu."
Chị đặc biệt tâm đắc với triết lý của Hermès: "Sức mạnh chính của thương hiệu Hermès là tình yêu với nghề thủ công. Họ hóa thân thành những người thợ sáng tạo và theo đuổi triết lý gìn giữ nghề thủ công mãi mãi" – theo lời Axel Dumas, CEO Hermès. Linh coi đây là kim chỉ nam cho những ai làm trong lĩnh vực thủ công và phát triển bền vững.
Ngựa – biểu tượng kết nối văn hóa Đông Tây
Hermès nổi tiếng với hình ảnh cỗ xe và chú ngựa, và trong các cửa sổ trưng bày, ngựa chính là linh hồn của thương hiệu. Phan Linh nhận định: "Ngựa là biểu tượng đẹp đẽ trong cả văn hóa phương Tây lẫn phương Đông, bao gồm Việt Nam. Việc kết hợp truyền thống và nghề thủ công trong ngôn ngữ thiết kế không quá khó khăn với tôi."
Chị tin rằng mỗi thiết kế cửa sổ phải chứa đựng giá trị văn hóa và truyền thống: "Lấy cội gốc làm nền tảng vững chắc cho hiện đại – như sự tiếp nối gần gũi trong đời sống. Đó là đặc trưng trong các tác phẩm của tôi."
Bầu trời quê hương in bóng nước Bắc Âu
Nhịp sống chậm rãi ở Bắc Âu đã mang đến cho Phan Linh hình ảnh những chú ngựa thảnh thơi gặm cỏ trên thảo nguyên mênh mông, bên những dòng suối vắng lặng. Chị thường nhớ đến câu thơ của Lý Bạch: "Ngẩng đầu ngắm trăng sáng, cúi đầu nhớ cố hương" khi ngắm cực quang và cảm thấy man mác nhớ về cội nguồn Việt Nam.
Hình ảnh chú ngựa cúi đầu uống nước ám ảnh chị, như bước ra từ cuốn sách yêu thích Suối nguồn. Đầu năm 2025, Linh quyết định trở về Việt Nam trong một chuyến đi thực tế dài ngày và tổ chức triển lãm cá nhân đầu tiên tại TP.HCM. Lần này, chị chọn chất liệu gốm Bát Tràng để thể hiện hình tượng chú ngựa "cúi đầu nhớ cố hương".
"Gốm chính là đất mẹ, là suối nguồn, là cội Việt…", Linh tâm đắc. Với sự hỗ trợ của Bảo tàng Nghệ thuật Hồn Đất Việt Bát Tràng và xưởng gốm Bát Tràng Museum Atelier, bộ sưu tập Mã Niên bằng gốm Bát Tràng đã kịp ra mắt trước Tết Bính Ngọ 2026.
Sự chuyển biến trong ngôn ngữ thiết kế
Phan Linh giải thích: "Nếu trước đây, khi thiết kế cửa sổ cho Hermès, tôi tập trung vào sự bay bổng hay chuyển động hùng tráng của ngựa – những chú ngựa hướng ngoại, thì với bộ sưu tập Mã Niên lần này, đó là những chú ngựa hướng nội, cúi đầu soi mình vào mặt nước trong veo in hình trời mây. Khung cảnh bình yên ở Bắc Âu đã gợi cho tôi một hình ảnh khác của ngựa, một tâm thế sống tĩnh tại và hướng nội hơn."
Chị bồi hồi chia sẻ từ trời Âu: "Một buổi sớm trên đồng cỏ bao la, tôi thấy chú ngựa đang uống nước bên dòng suối. Dòng suối in bầu trời quê hương tôi dù ở bất cứ đâu. Tôi muốn khắc họa hình ảnh đó, đưa bầu trời nhớ nhung của mình vào thiết kế. Bầu trời đó có bốn mùa, đó là Hà Nội của tôi khi tôi nhớ về."
Hành trình của Phan Linh là minh chứng cho sự giao thoa giữa văn hóa Việt và thế giới, nơi cực quang Na Uy và ký ức quê hương hòa quyện, tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đầy cảm xúc và ý nghĩa.
