NSND Kim Cương không chỉ tạo nên một dòng kịch mang đậm dấu ấn cá nhân mà còn trở thành hình mẫu nghề nghiệp, ảnh hưởng sâu sắc đến nhiều thế hệ nghệ sĩ kế tiếp.
Dấu ấn chuyên môn khó trộn lẫn
Nghệ sĩ Quang Thảo nhận xét: 'Cô Kim Cương là trường hợp hiếm hoi tạo ra dòng kịch mang tên mình, một trường phái được công nhận, và cô theo đuổi tới cùng, không bỏ ngang, không dao động, luôn kiên định với bản sắc của mình. Đặc biệt, trong kịch Kim Cương có văn hóa của người phương Nam thể hiện trong từng câu chữ, hành động, chính điều này để lại hình mẫu cho tôi học tập.'
Đạo diễn Ái Như, người được ví là 'hậu duệ của kịch Kim Cương', chia sẻ: 'Được so sánh như thế là hạnh phúc quá rồi. Thật sự, kịch Kim Cương đã đi vào tâm khảm tôi từ khi còn rất nhỏ. Những năm 1960 - 1970, cả người lớn lẫn trẻ con đều mong đến tối thứ năm để xem kịch, tối thứ bảy để xem cải lương trên truyền hình.'
Ảnh hưởng đến thế hệ nghệ sĩ
NSƯT Hữu Châu khẳng định: 'Tôi chịu ảnh hưởng rất sâu nặng từ kịch Kim Cương. Tốt nghiệp trường sân khấu năm 1985, năm 1986 tôi về đoàn kịch của cô và gắn bó đến năm 1988. Chỉ trong 3 năm ấy, tôi đã học được rất nhiều, từ nghệ thuật đến đạo đức làm nghề. Tôi học cách nhả chữ tuyệt vời của ngoại Bảy Nam, học lối diễn nhẹ như không của cô Kim Cương.'
Ái Như cũng bày tỏ quan điểm về chất melodrama trong kịch của mình: 'Melo thì có gì xấu! Miễn nó đẹp, giúp con người hướng thiện và sống tốt hơn. Điều quan trọng là phải làm cho tới, cho thật, tạo được hiệu quả tích cực, chứ không phải bi lụy, sướt mướt rồi đẩy con người vào bế tắc.'
Đạo đức và ứng xử trong nghề
NSƯT Hữu Châu kể về kỷ luật của đoàn kịch Kim Cương: 'Ai muốn uống bia thì sau khi diễn xong hãy uống. Tôi nhớ hoài câu của ngoại Bảy Nam: Mỗi ngày chỉ có mấy tiếng đồng hồ diễn cho ông Tổ coi mà cũng không đàng hoàng được sao!'
Nghệ sĩ Quang Thảo cảm phục Kim Cương ở sự biết đủ và biết dừng đúng lúc: 'Khi hào quang vẫn còn rực rỡ, bà đã chọn lui về hậu trường một cách an nhiên, chỉ xuất hiện trong những dịp thật sự cần thiết.'
Ở tuổi gần 90, Kim Cương vẫn thể hiện trích đoạn Lá sầu riêng với phong độ đáng ngạc nhiên, để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng khán giả và đồng nghiệp.
