Bức chân dung tự họa ở Saint-Rémy được vẽ bởi danh họa Vincent van Gogh, hiện đang thu hút sự chú ý của giới yêu nghệ thuật. Ánh mắt lo âu, gương mặt hốc hác và những nét cọ cuộn xoáy khiến tác phẩm trở thành một trong những bức tranh bộc lộ nội tâm dữ dội nhất của ông.
Khám phá về bản thân
Van Gogh đã để lại hơn bốn mươi bức chân dung tự họa, tất cả đều mang dấu ấn của việc mổ xẻ không thương tiếc những điểm yếu, vết thương và nỗi đau được bộc lộ qua thư từ. Khát khao tìm kiếm bản thân, ông thổ lộ với em gái: “Anh tìm kiếm một sự tương đồng sâu sắc hơn cái có thể nhận được từ một bức ảnh”.
Người thầy của ông trong lĩnh vực này là Rembrandt, người đã thực hiện khoảng một trăm bức chân dung tự họa, nhiều bức trở thành tác phẩm lớn trong lịch sử hội họa Hà Lan.
Nỗi sợ không thỏa hiệp
Ánh mắt là yếu tố gây ấn tượng đầu tiên. Một cái nhìn nghiêm nghị và lo sợ, phóng ra từ quầng xanh lục nhạt, đối lập với màu cam sáng rực của bộ râu và mái tóc. Nửa thân trên cứng nhắc, bất động, vươn lên chống lại những chuyển động ở phần nền giống như cây bách đối đầu với sự hỗn loạn. Van Gogh giấu tai bị cắt, cho rằng không cần thiết nhắc lại thời kỳ dẫn ông đến bờ vực thẳm. Ông hài lòng đến mức lấy lại tác phẩm từ nhà Théo tại Paris để tặng bác sĩ Gachet, vài tuần trước khi mất.
Biểu hiện mãnh liệt của nỗi thống khổ
Họa sĩ tự vẽ mình già hơn thực tế, tuổi trẻ bị bệnh tật phá hủy. Mệt mỏi và yếu ớt, dù cái nhìn quả quyết, ông không tự vuốt ve hay bêu xấu. Đối với ông, tính hiện thực của đường nét không quan trọng, mà là sự biểu đạt mạnh mẽ nỗi đau. Lớp nền sóng gió với nét cọ thô và cuộn xoáy là một phần của chân dung, tác động đến cấu tạo trang phục.
Những sắc màu lạnh lẽo, dữ tợn, nhưng sự tương phản giữa các nét cọ tạo hiệu ứng rung động, mang lại sức sống cho nhân vật, biến ông thành hồn ma hiện hình, gợi nhắc điều ông viết cho Théo: “Anh muốn vẽ những người đàn ông và đàn bà với nét khó tả của sự vĩnh hằng, thứ trước đây được tượng trưng bằng vầng hào quang và được chúng ta tìm cách thể hiện bằng sự rạng rỡ và rung động của màu sắc”.
Chi tiết đáng chú ý
Việc Vincent tự học vẽ khiến ta quên rằng ông luôn theo dõi những đổi mới thời đại, nhất là từ các họa sĩ Tân Ấn tượng. Ảnh hưởng thể hiện ở điểm gặp gỡ giữa khuôn mặt và phần nền: nền là nét cọ lớn và khúc khuỷu, khuôn mặt là tập hợp các nét gạch mảnh và nhanh. Toàn bộ bức tranh mang sắc xanh lục-lam nhờ đặt cạnh nhau màu xanh ngọc lục bảo và xanh cô-ban. Đó là cách nền tranh và khuôn mặt Vincent hòa vào nhau.
