Tọa đàm tại Hà Nội khẳng định sức mạnh của nghệ thuật biểu diễn trong việc làm sống dậy di sản
Ngày 26/3, tại Hà Nội, Khoa Quản lý văn hóa, nghệ thuật thuộc Trường Đại học Văn hóa Hà Nội đã tổ chức buổi tọa đàm với chủ đề “Phát huy giá trị lịch sử-văn hóa trong nghệ thuật biểu diễn đương đại”. Sự kiện này thu hút sự tham dự của hai diễn giả nổi tiếng: nhạc sĩ Nguyễn Cường và biên kịch Hồng Hoa, cùng nhiều giảng viên và sinh viên trong trường.
Nghệ thuật biểu diễn: Phương thức hiệu quả để tái hiện lịch sử
Trong phần chia sẻ của mình, biên kịch Hồng Hoa đã khẳng định mạnh mẽ rằng nghệ thuật biểu diễn chính là một phương thức cực kỳ hiệu quả để tái hiện lịch sử một cách sinh động và giàu cảm xúc. Bà nhấn mạnh rằng thông qua ngôn ngữ nghệ thuật biểu diễn, những câu chuyện và nhân vật lịch sử vốn chỉ tồn tại trong sách vở đã trở nên gần gũi và chân thực hơn bao giờ hết. Đồng thời, các giá trị văn hóa truyền thống được thể hiện qua âm nhạc, ngôn ngữ và trang phục cũng có cơ hội lan tỏa một cách tự nhiên và sâu rộng hơn trong xã hội hiện đại.
Biên kịch Hồng Hoa cũng chia sẻ thêm rằng nghệ thuật biểu diễn không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ và bảo tồn di sản, mà còn đóng góp tích cực vào việc làm mới các giá trị này thông qua sự kết hợp hài hòa giữa yếu tố truyền thống và tinh thần sáng tạo đương đại. Sự chuyển hóa này giúp cho các giá trị văn hóa không bị mai một theo thời gian, mà ngược lại, chúng được nối dài sức sống, từ đó khơi gợi cảm xúc, nuôi dưỡng niềm tự hào và ý thức gìn giữ bản sắc văn hóa trong mỗi cá nhân, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Những dự án nghệ thuật tiêu biểu và hành trình sáng tạo đầy tâm huyết
Một trong những minh chứng rõ nét cho quan điểm này là vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế”, vừa được công diễn vào giữa tháng 3/2026 tại xã Yên Thế, tỉnh Bắc Ninh, nhân dịp kỷ niệm 142 năm khởi nghĩa Yên Thế (16/3/1884-16/3/2026). Tác phẩm này do biên kịch Hồng Hoa chắp bút và tổng đạo diễn, với phần âm nhạc được nhạc sĩ Nguyễn Cường đảm nhận, khai thác hình tượng anh hùng Hoàng Hoa Thám - vị thủ lĩnh tối cao của cuộc khởi nghĩa Yên Thế.
Trước đó, cặp đôi nghệ sĩ này cũng đã từng hợp tác để tạo nên nhiều tác phẩm nghệ thuật đậm chất văn hóa-lịch sử khác, chẳng hạn như ca kịch “Khát vọng Đam San”, thanh xướng kịch “Về khóc Tố Như” và thanh xướng kịch “Xương Giang đại thắng”. Biên kịch Hồng Hoa tự nhận thấy sứ mệnh của mình và các cộng sự là đưa văn hóa lịch sử đến gần hơn với công chúng thông qua ngôn ngữ biểu diễn đương đại.
Chia sẻ kinh nghiệm từ nhạc sĩ Nguyễn Cường
Nhạc sĩ Nguyễn Cường, trong phần trình bày của mình, đã chia sẻ những kinh nghiệm quý báu trong việc chuyển hóa các chất liệu truyền thống như dân ca và âm nhạc dân tộc vào các tác phẩm nghệ thuật. Ông nhấn mạnh rằng đây là một hành trình đòi hỏi nhiều trải nghiệm, sự tinh tế và trách nhiệm lớn lao của người nghệ sĩ. Điều quan trọng nhất, theo ông, là sự am hiểu sâu sắc về chất liệu truyền thống, đồng thời xác định rõ yếu tố “cốt lõi” để giữ lại, có thể là thang âm, tiết tấu, cách luyến láy, hoặc tinh thần và cảm xúc đặc trưng.
Ông cũng cho biết việc đổi mới nên tập trung vào hình thức thể hiện, phối khí và dàn dựng, thay vì thay đổi những giá trị nền tảng. Nhạc sĩ Nguyễn Cường tin rằng nghệ thuật có khả năng đặc biệt là khắc sâu câu chuyện và thông điệp vào tâm khảm người xem mà không cần phải liệt kê các con số hay sự kiện lịch sử một cách khô khan.
Những dự án tương lai và đóng góp cho giáo dục
Tại buổi tọa đàm, biên kịch Hồng Hoa và nhạc sĩ Nguyễn Cường cũng đã công bố về dự án nghệ thuật sắp tới mang tên “Lạc Long Quân-Âu Cơ”, một tác phẩm đã được họ ấp ủ trong suốt 6 năm qua. Dự án này dự kiến sẽ kết hợp thêm ngôn ngữ hội họa để tạo nên một không gian nghệ thuật sắp đặt rộng lớn, sử dụng sân khấu nghệ thuật đương đại để truyền tải các hình thái âm nhạc và thẩm mỹ đậm chất dân tộc.
Đặc biệt, trong khuôn khổ sự kiện, hai nghệ sĩ đã trao tặng 100 cuốn sách kịch bản văn học của vở ca kịch “Hùm thiêng Yên Thế” cho Trung tâm Thông tin-Thư viện của Trường Đại học Văn hóa Hà Nội. Việc làm này nhằm bổ sung nguồn tư liệu quý giá cho công tác nghiên cứu, giảng dạy và học tập trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật, góp phần nuôi dưỡng thế hệ nghệ sĩ tương lai.
