Hình Tượng Ngựa Trong Nghệ Thuật Đương Đại: Từ Tĩnh Tại Đến Bứt Phá
Tại triển lãm "Mã hóa" do nhóm nghệ sĩ 39Concept tổ chức ở Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam (Hà Nội), tác phẩm "Bạch Mã Hồng Mai" của họa sĩ Vương Linh (sinh năm 1988) đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ công chúng. Lấy cảm hứng từ hình ảnh ngựa chín hồng mao trong văn hóa dân gian, tác giả chọn một hướng đi khác biệt, không gắn ngựa với tốc độ hay sức mạnh chinh phục như thông thường.
Không Gian Tĩnh Lặng Và Sự Thư Thái
Nữ họa sĩ Vương Linh chia sẻ: "Năm nay, nhiều họa sĩ vẽ ngựa với những chuyển động mạnh mẽ như 'mã đáo thành công' hay 'ngựa phi nước đại', nhưng tôi không muốn đi theo số đông." Theo bà, hình ảnh chú ngựa nằm tĩnh tại giữa cỏ cây hoa lá có thể giúp con người tìm thấy cảm giác thư thái, cân bằng trong cuộc sống đầy áp lực. Từ góc nhìn này, "thịnh vượng" không chỉ là tiến về phía trước, mà còn là khả năng dừng lại, tích lũy nội lực và lắng nghe chính mình.
Sức Sống Của Chất Liệu Truyền Thống
Ở một hướng tiếp cận khác, khu trưng bày "Ngựa về phố" tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám (Hà Nội) khẳng định sức sống của chất liệu truyền thống qua các tác phẩm ngựa sơn mài của họa sĩ Lê Huy (sinh năm 1984) và nhóm Lamphong Studio. Những chú ngựa thủ công sử dụng năm màu trong ngũ hành, cùng hoa văn mây đao lửa đặc trưng của mỹ thuật Việt Nam, mang đến vẻ đẹp vừa cổ điển vừa đương đại.
Tạo hình ngựa đầy đặn, hiên ngang, với dáng thong dong và viên mãn. Ngựa không phi nước đại, mà vững bước tiến về phía trước, gợi cảm giác tự tin và làm chủ vận mệnh. Điểm nhấn đặc biệt là trên lưng ngựa gắn con diều "cung trăng đuổi phượng" bằng đồng thau, tạo nên sự độc đáo và ý nghĩa sâu sắc.
Phiên Chợ Tết Thu Nhỏ Tại TP.HCM
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, triển lãm "Ngựa ngựa đầu năm" của các sinh viên và cựu sinh viên Khoa Mỹ thuật công nghiệp, Trường Đại học Tôn Đức Thắng, tựa như một phiên chợ Tết thu nhỏ. Mỗi sản phẩm là một lời chúc năm mới được thể hiện bằng ngôn ngữ tạo hình riêng biệt.
- Ngựa được làm từ nhiều chất liệu đa dạng: gỗ, gốm, đất sét, sơn mài, nhựa, kim tuyến, vải thổ cẩm.
- Sắc thái phong phú: từ mộc mạc đến hiện đại, từ dễ thương đến độc lạ.
- Thiết kế ứng dụng cao: trang trí nội thất, phụ kiện cá nhân, quà tặng.
Không Gian Số Và Sáng Tạo Trẻ
Bên cạnh các triển lãm trực tiếp, không gian trực tuyến mở ra biên độ sáng tạo rộng lớn cho các họa sĩ và nghệ sĩ đồ họa trẻ. Cuộc thi "Vẽ con ngựa" do diễn đàn Vietnam Local Artist Group tổ chức đã vinh danh 36 tác phẩm xuất sắc nhất trong số 570 bài dự thi.
Đây là hoạt động thường niên từ năm 2019 của cộng đồng họa sĩ vẽ minh họa lớn nhất trong nước, nhằm khuyến khích sáng tạo và gây quỹ từ thiện. Những bức họa được tuyển chọn sẽ trở thành lịch, bao lì xì, sản phẩm lưu niệm, với toàn bộ lợi nhuận dùng để hỗ trợ trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.
Năm nay, nhiều nghệ sĩ trẻ khai thác ngựa từ các tên phố Hà Nội như Hàng Mã, Mã Mây, Kim Mã, gắn với tích xưa nhưng được thể hiện bằng phong cách trẻ trung, gần gũi. Đáng chú ý, dù hình thức bắt mắt, bản sắc Việt Nam vẫn được tôn vinh qua màu sắc và chi tiết vùng miền, như trong các tác phẩm:
- "Bính Ngọ tường vân" của tác giả Trần Công Đức.
- "Quê ngoại có một di sản" của Nguyễn Ngọc Thành.
- "Về quê ăn Tết Bính Ngọ" của Nguyễn Thanh Vân và Nguyễn Duy Khương.
Chuyển Dịch Từ Mô Phỏng Sang "Thổi Hồn"
Qua các cách tiếp cận đa dạng, các họa sĩ đương đại đang chuyển dịch rõ nét từ mô phỏng sang "thổi hồn" vào hình tượng ngựa. Ngựa được biến tấu, gửi gắm khát khao tự do sáng tạo, bứt phá và hành trình nhận thức của con người trước thế giới không ngừng chuyển động.
Từ triển lãm trực tiếp đến không gian số, từ chất liệu xưa đến thiết kế ứng dụng thời nay, ngựa đã và đang bền bỉ kể câu chuyện thời đại, góp phần chuyển tải các giá trị văn hóa Việt Nam đến công chúng theo cách gần gũi và mới mẻ hơn.
